Oei, die bassdrum van Beyoncé. Wat is die moordend hard, tweeënhalf uur lang. Dwingend en strijdbaar, is het beste wat je erover kunt zeggen. En de choreografieën lopen er natuurlijk lekker op door de Johan Cruijff Arena. Maar je moet helaas ook constateren dat de donderende bassen bij Beyoncé’s eerbetoon aan de dans- en clubcultuur genaamd Renaissance de subtiliteiten wat onder de voet lopen.
Je weet als publiek waar je voor tekent bij een van de twee shows van Beyoncé in het Amsterdamse stadion. Zeker na haar sensationele Coachella-shows in 2018 is de zangeres het aardse popbestaan ontstegen: op het podium is Beyoncé een fenomeen dat je compleet kan inpakken met strak uitgetekend totaaltheater, met exceptioneel goede zang en dans en dus veel meer dan een setlistje met wat plichtmatig nieuw werk en lekker veel oude hits.
Over de auteur
Robert van Gijssel is sinds 2012 muziekredacteur bij de Volkskrant, met speciale interesse voor elektronische muziek en dance en de hardere muziekgenres.
Haar dadendrang dwingt respect af. In de Arena speelt Beyoncé nagenoeg haar complete laatste album Renaissance. Van haar vorige, toch belachelijk succesvolle plaat Lemonade betrekt de zangeres één enkel nummer - en dan nog maar een fragment ervan: Formation. Beyoncé blijft niet hangen, zij wil door.
Maar het verhaal van Renaissance hapert een beetje. Met haar vorig jaar verschenen album wilde Beyoncé de dansmuziek vieren: de opkomst van de disco en daarna de house en dus het nachtleven. En vooral de vrijdenkers uit bijvoorbeeld de queer-gemeenschap, die de clubcultuur in de steigers durfden te zetten dwars tegen de burgermoraal in.
De feestelijke en soms euforische muziek van Renaissance en het sterke thema bieden mogelijkheden voor een verpletterende show en een bevrijdende boodschap, zou je zeggen. Maar in de Arena is het een beetje zoeken naar betekenis.
De openingszetten zijn kalm maar indrukwekkend. Beyoncé komt op in een zilveren, vleugel-achtige creatie en voor een stadionbreed beeldscherm waar een cirkel uit is gezaagd. Beyoncé zingt haar stem los bij een paar kerkelijke r&b-songs terwijl achter haar, in die ronde uitsparing, een band schittert in een decor van glittergordijnen. Prachtig, hoe de krachtballade I Care overgaat in Tina Turners River Deep, Mountain High. Wat zingt zij dit ontstellend mooi.
Na dit emotionele begin - en de eerste van vele omkleedpauzes - maken de spirituele connotaties plaats voor de harde vierkwartsmaten. Het decor wordt knalroze en Beyoncé verschijnt tussen twee rijdende robots, die met hun telescooparmen metalen fotolijsten voor en achter de zangeres zetten: een dans met het futurisme.
De choreografieën pakken daarna de hoofdrol, om te beginnen in de nummers Cozy en Alien Superstar, waarbij Beyoncé staand in een zilveren bedje wordt geschoven. Dan begint haar dansgroep aan een lange parade over de cirkelvormige catwalk in het midden van de arena. De bewegingen van haar choreograaf Chris Grant zijn gaaf als altijd: van de pompende handbeweging waarmee gewone stervelingen ’s morgens hun fietsband verse lucht geven, tot de schokkende hoofd-acrobatiek die Beyoncé’s dansstukken altijd zo wervelend en dynamisch maken.
Maar hoezeer je soms ook in ontzag naar de dansshow staat te kijken - vooral de hiphop-danspartijen van de Franse tweeling Laurent en Larry Bourgeois zijn spectaculair: Beyoncé vergeet het volle stadion bij de hand te nemen, of een verhaallijn aan te leggen die het mogelijk maakt de liedjes wat te verinnerlijken. Je staart vol bewondering naar de rondwandelende dansgroep bij Break my Soul maar je voelt nergens de bevrijdende kracht die toch van de tekst kan uitgaan: ‘Verlos je van woede. Laat niemand je geest breken.’ Het is wat teveel eenrichtingsverkeer en de galmende bas, die als de zuiger van een vrachtschip onder deze show dreunt, versterkt dat gevoel.
Er komen zeker onvergetelijke momenten voorbij. In een blokje klassieke house, met de tracks Energy en Cuff It, schieten vier subtiele vuurpijltjes omhoog, exact op de beat, waarna een plotselinge stilte intreedt van twee seconden. Een ‘vuurwerk-drop’ dus, knap gedaan.
En bij de finale valt je mond wéér open. Drie individuele dansers doen een waanzinnige en ontroerende solo, omringd door de rest van de groep. Vooral het stuk van een danser die in een gouden glitterjurk en op gemeen hoge hakken van een trap rolt is fantastisch: je voelt hier ineens wél de kracht van het verhaal, over ontworsteling aan alledaagsheid en enge burgerlijkheid en het presteren van iets onmogelijks.
Die boodschap had er nadrukkelijker ingeramd mogen worden, desnoods met de voorhamer van die dodelijke bassdrum.
Lady Godiva of Bianca Jagger?
Op de albumcover van de plaat Renaissance zit Beyoncé op een statig paardenstandbeeld, als Lady Godiva in het beroemde schilderij van John Collier. Het paard is een terugkerend element in de gelijknamige show in de Johan Cruijff Arena: het verschijnt als een soort hologram op het toneel en aan het einde van de show neemt de zangeres plaats op een glitterpaard, dat daarna aan touwen door de zaal zweeft.
Het paard staat ook symbool voor de bevrijdende kracht van de clubcultuur en het nachtleven. Volgens Beyoncé-kenners is haar verschijning te paard ook een eerbetoon aan de actrice Bianca Jagger, die in 1977 op een levend wit paard de New Yorkse discotheek Studio 54 betrad.
Beyoncé
★★★☆☆
Johan Cruijff Arena, Amsterdam, 17/6. Herhaling 18/6.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden