Een delegatie van de Caribische eilanden bezocht deze week Schiermonnikoog. De herkenning bleek groot, de verschillen evenzo. ‘Wij horen ook bij Nederland, maar het voelt niet altijd zo.’
Betalen eilandbewoners van Schiermonnikoog echt maar 6 euro voor de veerboot van en naar de vaste wal? ‘Wauw!’ De Caribische delegatie aan boord van de Rottum kan het bijna niet geloven. ‘Geldt dat tarief ook voor ons als mede-eilanders?’, grapt James Kroon, gedeputeerde van Bonaire.
Op Schiermonnikoog en Ameland bestaan grote zorgen over de veerdienstregeling voor de eilanden. Rederij Wagenborg wil het aantal afvaarten terugschroeven, vanwege problemen met de vaargeulen. Hoewel er intensief wordt gebaggerd, blijven ze verzanden – waardoor veerboten elkaar niet veilig kunnen passeren. De gemeentebesturen van de eilanden hebben zorgen over de bereikbaarheid en roepen het ministerie op niet in te stemmen met de versobering. ‘Het is onze navelstreng’, zegt Leo Stoel, de burgemeester van Ameland.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
Hoe vervelend ook, het zijn luxeproblemen in de ogen van de overzeese eilandgasten. Een kaartje voor het veer van Sint Eustatius naar Sint Maarten kost al gauw 100 dollar. ‘En wij hebben helemaal geen veerboot’, zegt Kroon. Wie in het ziekenhuis op Aruba moet zijn, betaalt met een beetje pech 1.100 dollar voor een vlucht. ‘We zeggen weleens: je kunt beter naar Nederland vliegen.’
‘Bon bini, welkom, wolkom.’ Zo is de 27-koppige delegatie van de Caribische eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba vlak na het verlaten van de haven van Lauwersoog al in drie talen welkom geheten door Arno Brok, de Friese commissaris van de koning. Zijn idee de koninkrijkgenoten uit te nodigen op de Wadden ontstond tijdens een etentje met Alida Francis, regeringscommissaris op Sint Eustatius, en de gezaghebber van Saba, Jonathan Johnson.
‘We kwamen erachter dat we veel meer gemeen hebben dan we dachten’, zegt Brok. ‘Een eiland is iets anders dan de vaste wal. Geen vakantiekolonie, maar ook een gemeenschap waar mensen wonen, werken en leven.’
Sinds de ontmanteling van de Nederlandse Antillen in 2010 zijn de BES-eilanden bijzondere gemeenten van Nederland. Aruba, Curaçao en Sint Maarten kozen voor een status als autonoom land. Broks insteek is dat de eilanden die deel uitmaken van hetzelfde koninkrijk van elkaar leren. ‘Maar daarvoor moet u wel mengen’, maant hij. ‘Dus dat de burgemeester van Vlieland nu kletst met de loco van Terschelling, dat wil ik vandaag niet meer zien.’
De afgevaardigden van Bonaire en Saba willen bij het verlaten van de Rottum meteen het visitekaartje van Wagenborg-directeur Ger van Langen. Betaalbare bereikbaarheid is absoluut een van de zorgen die de eilanden die 7.000 kilometer uit elkaar liggen gemeen hebben.
‘We delen het eilandgevoel, maar ook dezelfde problemen’, zegt ook Ineke van Gent, de burgemeester van Schiermonnikoog, die het gezelschap ontvangt in de raadszaal. Huisvesting, energie- en watervoorziening, het vasthouden van jongeren: ‘Kleinschaligheid is mooi, maar het brengt ook uitdagingen met zich mee.’
Trots vertelt ze dat Schiermonnikoog vorige week heeft besloten 9 miljoen euro te investeren in de bouw van een nieuwe school. ‘Op een begroting van 8,5 miljoen, waar halen jullie het geld vandaan?’, vraagt raadslid Rechelline Leerdam van Sint Eustatius zich vol ongeloof hardop af. Met ruim drie keer zo veel inwoners, rekent ze voor, moet haar eiland het doen met krap een dubbel budget. ‘Ik begrijp niet hoe ze het doen.’
Financiën blijkt een terugkerend thema gedurende de dag. De gasten willen weten of Schier rijkswegen heeft die door Den Haag bekostigd worden, of het eiland ook een burgerlijke stand te bemannen heeft en hoe er aanspraak gemaakt kan worden op het gemeentefonds. Ook de Nederlandse overzeese gemeenten krijgen naar eigen oordeel te weinig geld voor te veel taken.
Al is het volgende programmaonderdeel misschien nog wel uitdagender dan het sluitend krijgen van de begroting: een fietstocht naar strand en duinen. Commissaris Brok schrikt als hij ontdekt dat sommige mensen uit het gezelschap nog nooit hebben gefietst.
Fietspaden aanleggen op Bonaire was een diep gekoesterde wens vanuit Den Haag. ‘Maar bij ons wordt nauwelijks gefietst’, zegt adviseur Gisette Emer, terwijl ze het duin bestijgt. ‘Het is veel te warm.’ Liever ziet haar eiland dat de kwaliteit van de autowegen eindelijk wordt verbeterd. ‘Dat kost 30 miljoen euro – die we niet krijgen. Maar voor de A4 heeft het ministerie wel 5 miljoen per kilometer over.’
Net als op Schiermonnikoog is er op Bonaire een groot tekort aan betaalbare woonruimte. Zeker omdat de bevolking de afgelopen tien jaar met 10 duizend inwoners groeide. Er is veel verbeterd sinds 2010, vindt gedeputeerde Kroon. Met name op het terrein van onderwijs en zorg. ‘Maar we moeten alles bevechten.’ Met enige jaloezie kijkt hij daarom naar Schiermonnikoog. ‘Wij horen ook bij Nederland, maar het voelt niet altijd zo.’
Meer verwondering is er tijdens een bezoek aan de kazerne. Zitten al die eilanders van Schier echt vrijwillig bij de brandweer en de reddingsbrigade? ‘Jullie krijgen geen bonus of zo?’ En voor de huisarts: hoeveel births kent Schiermonnikoog? Vijf baby’s per jaar – maar birds, vogels, een stuk meer.
Er zijn meer verschillen. Zo zacht als het zand op het strand van Schiermonnikoog is het op Bonaire zeker niet, klinkt het. En van de stikstofproblematiek – de zeven boeren van Schiermonnikoog deden een aanzienlijk deel van hun koeien weg – hebben de Caribische eilanden vooralsnog niks te duchten.
‘Wij hebben meer last van wilde geiten’, zegt adviseur Ernie Simmons. Eerder waakte hij over de financiën van Sint Eustatius. Sinds 2018 staat het eiland onder verscherpt toezicht. Liever wijst hij op – ook daar – de bouw van een school en een nieuwe terminal op het vliegveld. Er zijn eilanders die verlangen naar de zelfstandigheid van Aruba en Curaçao, zegt Simmons. ‘Maar wij hebben echt de goede keuze gemaakt. Je kunt wel autonoom zijn, maar zonder geld kun je niks.’
Source: Volkskrant