De polder is geen polder meer. De kleur groen is weggevaagd. Water en bruin slib strekken zich uit zo ver je kunt kijken. Aan de horizon, in de Westerschelde, stoot een containerschip rook uit. Dichterbij is de kerncentrale van het Belgische Doel. Daarachter de eerste kranen van de haven van Antwerpen.
Nieuw gegraven kreken doorsnijden het land. In het water steekt een steen omhoog. Hier stond een huis, aan de Engelberterweg. Straks loopt hier het vlonderpad om de ‘getijdennatuur’ te beleven. Eb en vloed.
De Panoramaheuvel kijkt uit over de nieuwe natuur. De Panoramaheuvel is gemaakt van afgegraven dijken van de Hedwigepolder. Zie het als ‘rouwverwerking’, zegt een projectleider. Alles wat je behoudt, betekent minder gemis.
Je moet het zo zien: eigenlijk bestaan de polderdijken nog, ze hebben alleen een metamorfose ondergaan. Ze zijn nu geen dijk meer, maar heuvel, in een zee van water. Op het Zeeuwse Provinciehuis kwam een deskundige langs die ambtenaren leerde om op deze manier te kijken.
De frisse blik was nodig, want met de verkeerde insteek lijkt deze nieuwe natuur een drama in veel bedrijven. Rond 2005 begon het ongeveer zo: België wilde de vaargeul van de Schelde verdiepen om grotere schepen toegang te geven tot de haven van Antwerpen. Op papier moest de ontstane natuurschade worden gecompenseerd.
Nederland, medeverantwoordelijk voor het begaanbaar houden van de vaargeul, beloofde om de Hedwigepolder, pal aan de Schelde, vlakbij de Belgische grens, om te toveren tot slikken en schorren. Een nat landschap waar vogels van houden. België deed hetzelfde met een buurpolder. Het verzet was massaal. Maar afspraak bleek afspraak. Vorig jaar werden de dijken doorgestoken.
Op de Panoramaheuvel laat een projectleider van de provincie Zeeland zich ontvallen dat hij beelden zag van de verwoeste Kachovkadam in de Oekraïne, het water dat daar het land in kolkte, en een moment dacht, hee, dat lijkt ‘onze Hedwige’ wel.
De projectleiders, mannen van de provincie, van Het Zeeuwse Landschap, van het Vlaamse Agentschap voor Natuur en Bos, vinden het mooi en spannend dat het water eindelijk is gekomen. Jaren hebben ze hier naartoe gewerkt. Maar dat kunnen ze niet te hard zeggen.
Het besluit om de Hedwigepolder onder water te zetten, ligt bij het Rijk. ‘De provincie is niet per se voor ontpoldering’, zegt de woordvoerder van de provincie. ‘Toen het water kwam, dat was geen feestelijk moment.’
Bij de provincie kijken ze naar ‘de toekomst’. Op een open dag, afgelopen zondag, reed een Zonnetrein, een soort gemotoriseerde huifkar, bezoekers richting de Panoramaheuvel. Op de open dag zou eigenlijk de nieuwe naam van de Hedwigepolder worden onthuld. De provincie had een prijsvraag bedacht, compleet met een ballonvaart voor de winnaar. Maar het liep mis. Het regende kritische inzendingen. ‘Pfaspolder’, zulke dingen.
Het Scheldewater dat de polder binnenstroomt, oogt helder. Maar het is vervuild met pfas, giftige chemicaliën, in de Schelde geloosd door een Amerikaanse fabriek. De ondergelopen polder en Sieperda’s Schor, de groene kwelder ernaast, zitten vol vis. Zeebaars. Dunlipharders. Garnalen. Maar je kunt die vis niet veilig eten.
Als je over pfas begint, zegt de projectleider van Het Zeeuwse Landschap dat hij liever over ‘algemene zaken’ praat. ‘Een triest hoofdstuk,’ aldus zijn Vlaamse collega. ‘Ah, dat is een lastige’, verzucht de woordvoerder van de provincie Zeeland. De provincie zit klem. Zeeuwen hebben last van pfas. Maar de minister besloot om de ontpoldering toch te laten doorgaan.
De Hedwigepolder wacht het lot van het naastgelegen Verdronken Land van Saeftinge. Dat is Natura 2000-gebied, natuur van de hoogste orde, maar ondertussen bedekt met vervuild slib. Een natuurgebied als milieuramp.
Maar de toekomst brengt ook goed nieuws. De Europese Unie geeft 11 miljoen euro subsidie voor de ‘belevingsinfrastructuur’ in de Hedwigepolder. Op de Panoramaheuvel komt een uitkijktoren van zes verdiepingen met een restaurant. Vanaf het panoramaterras heb je straks een prachtig uitzicht over de vervuilde getijdennatuur.
De uitkijktoren wordt gebouwd met stammen van gevelde populieren uit de Hedwigepolder. Dat scheelt in de rouwverwerking. Eigenlijk staan de bomen straks gewoon nog in de polder, alleen niet meer als boom.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden