In deze krant, maar ook elders, lees ik voortdurend dat het vreselijk bekrompen is om moeite te hebben met identiteitspolitiek. Er gaat welhaast geen dag voorbij of ik krijg ingepeperd dat woke – zoals het gedachtengoed met een lelijke term minder deftig heet – niet meer is dan een hoogstnoodzakelijke inhaalslag.
Kort samengevat: groepen die er dankzij de oppermachtige witte cisgender man in de samenleving voorheen niet aan te pas kwamen, eisen eindelijk hun gerechte plaats op. Of het nu gaat om het herijken van de geschiedenis, om de hervormingsdrift van het Amsterdamse Stedelijk Museum of om het eisenlijstje van hedendaagse taalpuristen – telkens is dit de analyse. De niet eens zo stille boodschap: daar mag je als vooruitstrevende burger niets op tegen hebben.
Over de auteur
Elma Drayer is neerlandicus en journalist. Ze schrijft om de week een wisselcolumn met Asha ten Broeke.
Nog een veelgehoord argument waarom je woke zou moeten omarmen: de meeste luitjes die zich er openlijk tegen keren deugen zelf van geen kant. Zie de rechtse griezels in de Verenigde Staten die voortdurend boeken willen verbannen, zie hun schreeuwgrage neefjes bij Forum en bij omroep Ongehoord Nederland. Of zie die docent van de Universiteit van Amsterdam die behalve antiwoke ook een complotdenker is. Door net als deze types vraagtekens te plaatsen bij woke, luidt dan de suggestie, speel je ze op z’n minst ‘in de kaart’.
Ik vond dat altijd al een malle redenering, en dat vind ik nog steeds. Stel, ik ben principieel tegen het nuttigen van alcohol. Wijn, bier of gin, ze komen er bij mij niet in. En stel, ik ontdek dat mijn ideologische tegenvoeter alcohol óók in de ban heeft gedaan. Zet ik dan van de weeromstuit de fles aan de mond? Ik mag hopen van niet. Ook al is het nog zo genant om je in hetzelfde kamp te bevinden, het zou je beginselen niet moeten aantasten.
Met des te meer vreugde las ik onlangs liefst twéé boeken die naar mijn smaak heel overtuigend verwoorden waarom woke verre van onschuldig is.
Het eerste heet Vrouw en vrijheid, een bundel essays van sociologe Jolande Withuis, zelf opgegroeid in een diepgelovig communistisch milieu. Identiteitspolitiek beschouwt ze als een ‘nieuwe vorm van ideologische groepsdwang’. ‘Identiteitspolitiek gaat niet uit van zelfbestemming maar van een gegeven identiteit. Mensen worden ongevraagd en desnoods tegen hun zin ondergebracht in een collectief. (…) Identiteitspolitiek doet alsof het vanzelf spreekt dat iemands huidskleur, geloof, sekse of seksuele smaak zijn wezen vormt. Maar identiteiten zijn fluïde en kunnen door de tijd heen veranderen. Mensen (…) zijn veel te interessant om te reduceren tot representanten van een sociale categorie.’
Net zo behartigenswaardig vond ik de bundel Links ≠ woke van de Amerikaanse filosofe Susan Neiman. ‘Rechts is misschien gevaarlijker’, schrijft zij, ‘maar links heeft afstand gedaan van die ideeën die we nodig hebben als we de ruk naar rechts willen tegengaan.’ Zoals daar zijn: ‘een streven naar universalisme boven tribalisme, een duidelijk onderscheid tussen recht en macht en een geloof in de mogelijkheid van vooruitgang’.
Kijk, daar knapt een mens, althans dit mens, van op.
Dat gebeurde trouwens ook na lezing van een bericht over de perikelen rond het schilderij van de hoogbejaarde Dordtse kunstenaar Rein Dool, dinsdag op de site van het Leidse universiteitsblad Mare. Even ter opfrissing: dat moest er in november vorig jaar tijdelijk aan geloven toen enkele vrouwelijke universiteitsmedewerkers ertegen protesteerden. Zij voelden zich ‘niet gerepresenteerd’ door de jarenzeventigbestuurders die erop staan afgebeeld: een gezelschap witte, middelbare, mannelijke wezens van wie, toppunt van onbeschaamdheid, sommigen nog roken ook.
Zelf kreeg ik bijkans de slappe lach toen ik van de klachten hoorde, maar het huidige universiteitsbestuur nam ze bloedserieus. Het installeerde een heuse ‘divers samengestelde’ commissie die zich over de materie moest buigen én liet een symposium beleggen. Deze week viel het besluit: het schilderij zal verhuizen van de onooglijke vergaderzaal in het Academiegebouw waar het nu hangt naar de veel prominentere receptiekamer aldaar. Vermoedelijk wél met een vermanend tekstbordje ernaast, maar evenzogoed: de klaagsters bereikten precies het omgekeerde van wat ze beoogden.
Opgewekt ga ik de zomer in.
Source: Volkskrant