De Tweede Kamer boog zich donderdag over het tweede rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). In dat rapport, dat eind vorig jaar al uitkwam, kraakte de OVV het overheidsbeleid in de periode van september 2020 tot juli 2021. De conclusies waren stevig: het kabinet zwalkte, en was de ene keer te stellig over maatregelen en de andere keer juist te afwachtend.
Bovendien was volgens de OVV de communicatie over mondkapjes en de avondklok onduidelijk. Ook de ingrijpende schoolsluiting werd kritisch tegen het licht gehouden. Het overkoepelende probleem volgens de onderzoeksraad dat we nog steeds niet weten welk effect de (vaak verregaande) maatregelen precies hebben. De OVV adviseerde daarom de maatregelen afzonderlijk te evalueren; iets wat volgens het kabinet te ingewikkeld zou zijn.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Daar neemt de Kamer geen genoegen mee. Eensgezind waren de leden in de oproep aan het kabinet om alsnog zo’n evaluatie uit te laten voeren. ‘We moeten lessen trekken voor de toekomst’, zei SGP-Kamerlid Kees van der Staaij. ‘Het gaat ervoor zorgen dat we bij de volgende pandemie niet meer in het duister tasten’, aldus GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld. Van coalitiepartij VVD tot het coronakritische Kamerlid Wybren van Haga klonk steun voor die oproep.
Tegelijkertijd liet het debat opnieuw zien hoe de coronacrisis ook een jaar na het schrappen van de laatste lockdownmaatregelen de Tweede Kamer nog altijd diep verdeelt. Een deel van de parlementariërs is niet alleen kritisch op het gevoerde beleid, maar ontkent ook de ernst van de coronapandemie of ziet deze zelfs als een hoax. Dat maakt het er voor de oppositie niet makkelijker op om het kabinetsbeleid kritisch tegen het licht te houden.
Van Haga bijvoorbeeld noemde het OVV-rapport ‘slechts een afleiding voor wat er echt besproken moet worden’ en bestempelde de avondklok en de schoolsluiting als de ‘meest totalitaire maatregelen’. VVD-Kamerlid Judith Tielen verweet Van Haga ‘misbruik’ van het debat om ‘weer zijn eigen verhaal te vertellen’.
FvD’er Pepijn van Houwelingen vroeg GroenLinks-Kamerlid Westerveld wat ze ervan vond dat coronakritische artsen ‘aan alle kanten onder druk werden gezet’ en of dat niet ‘schadelijk’ zou zijn voor de volksgezondheid. ‘Ik weet wel dat de volksgezondheid er niet bij gediend is als op deze plek mensen staan die aantoonbaar onzin verkondigen’, reageerde Westerveld.
Het maakte opnieuw duidelijk waarom de parlementaire enquêtecommissie over de coronacrisis zo’n moeilijk begin kent. De commissie wordt al sinds de oprichting vorig jaar geplaagd door verdeeldheid. Hardliners Van Houwelingen en Van Haga moeten binnen de commissie samenwerken met fracties die juist vinden dat het kabinet op sommige momenten te weinig deed om het virus te bestrijden.
Eerder dit jaar leek de commissie al vroegtijdig te stranden. Een deel van de leden zou van plan zijn geweest Van Houwelingen en Van Haga te vragen op te stappen, omdat zij, tegen de afspraken in, ook deelnamen aan andere debatten over de pandemie. Uiteindelijk werden de plooien intern gladgestreken en bracht de commissie naar buiten dat zij ‘keihard’ aan de slag ging.
Maar daarmee is de kou niet uit de lucht. Het onderzoeksvoorstel dat de commissie eind vorige maand presenteerde, lag meteen onder vuur. GroenLinks en D66 vroegen om uitstel om zich verder te beraden en willen mogelijk nog een debat. Volgens hen is de vraagstelling te eenzijdig en ligt de nadruk te veel op de vraag of de maatregelen te ingrijpend waren, terwijl er ook moet worden gekeken of er wel voldoende is gedaan.
De verhoudingen staan dus nog altijd op scherp, en dan moet het onderzoek nog beginnen. Het proces gaat bovendien nog flink wat tijd in beslag nemen. De eerste verhoren, van onder meer premier Rutte en RIVM-baas Jaap van Dissel, vinden pas in februari 2025 plaats.
De commissieleden moeten de rijen tot die tijd gesloten zien te houden, willen ze daadwerkelijk aan de slag gaan. Een voordeel van de lange aanlooptijd is dat er tegen die tijd mogelijk meer bekend is over de (afzonderlijke) effecten van de maatregelen. Minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid verzekerde de Kamer dat hij onder meer bij het RIVM gaat aandringen op een dergelijke evaluatie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden