Weerbaarheid. Veerkracht. Duurzaamheid. Dat zijn de drie pilaren waarop Duitslands eerste Nationale Veiligheidsstrategie rust. Het woensdag gepresenteerde document is een leidraad voor de omgang met nationale en internationale bedreigingen van de veiligheid, sociale stabiliteit en economische welvaart. De strategie moet leidend worden in de Duitse veiligheids- en buitenlandpolitiek.
‘De wereldorde is aan het veranderen’, verklaart bondskanselier Scholz in het voorwoord. ‘Nieuwe machtscentra komen op, de wereld in de 21ste eeuw is multipolair. Door de mens veroorzaakte klimaatverandering vormt een bedreiging voor de fundamenten van ons leven en heeft een impact op de stabiliteit van hele landen en regio’s.’ Verderop stelt het document: ‘Het hedendaagse Rusland, voor nu, is de meest significante bedreiging voor vrede en veiligheid in het Euro-Atlantische gebied.’
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Als Midden Oosten-correspondent won hij in 2015 de Lira-prijs voor buitenlandjournalistiek voor zijn werk in Syrië en Irak.
In 67 pagina’s stipuleert de Duitse regering hoe het vraagstukken wil aanpakken, van contraspionage en cyberaanvallen op cruciale infrastructuur tot mondiale voedselzekerheid en Europa’s technologische afhankelijkheid van China. Ook biodiversiteit en natuurrampen komen aan bod. De uitgangspunten voor de strategie zijn vrijheid, de internationale rechtsorde en universele mensenrechten. Ook de antwoorden op problemen zijn kenmerkend voor Duitsland: samenwerking met bondgenoten en hulp aan landen die lijden onder klimaatverandering. Maar het document bevat ook concrete toezeggingen.
Duitsland gaat de defensie-uitgaven verhogen tot gemiddeld 2 procent van het bnp, de Navo-norm die Europese landen nu nauwelijks halen – tot groot chagrijn van de VS. Duitsland blijft een partner in nuclear sharing, waarbij Navo-landen die zelf geen kernwapens hebben, wel in staat worden gesteld om die van bondgenoten zoals de VS in te zetten, en zal daartoe ‘dual-use vliegtuigen constant beschikbaar houden’. Duitsland gaat zijn inlichtingendiensten uitbreiden om ‘hybride dreigingen‘ tegen te gaan. Dat is een door Rusland geliefde modus operandi, waarbij een staat een ander land destabiliseert door een combinatie van (heimelijke) middelen.
‘Weerbaar’ betekent ook: verdere Europese integratie en uitbreiding inclusief Balkan-staten, Oekraïne, Moldavië en uiteindelijk Georgië. ‘Veerkracht’ betekent minder eenzijdige afhankelijkheid voor grondstoffen en energie, en meer investeringen in technologie en innovatie. Duurzaamheid betekent samenwerken met partnerlanden bij het tegengaan van klimaatverandering en de gevolgen ervan: overstromingen, hittegolven. ‘Mondiaal klimaat-, milieu-, voedsel- en grondstoffenbeleid ís veiligheidsbeleid’, stelt het document. Een geïntegreerde aanpak betekent dat Duitsland bij elk ‘staats-, sociaal en economisch vraagstuk’ de veiligheidsimplicaties overweegt.
Het document is nadrukkelijk ook een boodschap aan de buitenwereld, en omschrijft welke rol Duitsland voor zichzelf ziet in de wereldorde. ‘Als het land met de meeste inwoners en de grootste economie in het hart van Europa speelt Duitsland een bijzondere rol wat betreft vrede, veiligheid, stabiliteit en welvaart’, stelt het document op de eerste pagina. ‘Wij nemen deze verantwoordelijkheid ook op ons in het bewustzijn van onze geschiedenis. Dat is waarom we dankbaar zijn voor de verzoening met onze Europese buren, en waarom we verantwoordelijkheid zullen blijven dragen voor het bestaansrecht van Israël.’
De conclusie dat het land een bijzondere rol speelt in het garanderen van Europese veiligheid en vrede, komt Duitsland niet zo makkelijk over de lippen als bijvoorbeeld Frankrijk of het VK. Vanwege de omvang, positie, en economische slagkracht kijken veel bondgenoten naar Duitsland om binnen de EU het voortouw te nemen in de omgang met de Oekraïne-oorlog. Wat betreft energievraagstukken, op het vlak van sancties, en zeker ook op het gebied van wapensteun aan Oekraïne. Maar gezien ‘het bewustzijn van zijn geschiedenis’, is Duitsland welhaast het laatste land dat de regie over een Europese oorlog wil voeren.
Niet alleen een politieke gewetenskwestie veroorzaakte vertraging; binnen de regeringscoalitie liggen de deelnemende partijen behoorlijk met elkaar overhoop. De drie coalitiepartijen ruziën onder meer over de verbrandingsmotor, Europese asielwetgeving, en plannen om warmtepompen te verplichten in nieuwe Duitse woningen. De Nationale Veiligheidsstrategie liep volgens het opinieblad Der Spiegel ook vertraging op door onenigheid tussen Buitenlandminister Annalena Baerbock en bondskanselier Olaf Scholz. Interne meningsverschillen en het ontbreken van concrete budgetten voor de gestelde doelen kunnen de implementatie van de nieuwe strategie nog danig in de weg staan.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden