Dat zei LTO-voorman Sjaak van der Tak, die eerder op de dag dreigde de gesprekken te verlaten. Daarop werd LTO, de grootste boerenvertegenwoordiging van Nederland, uitgenodigd voor een laatste lijmpoging op het ministerie van Landbouw. Die lijkt voorlopig te hebben gewerkt.
Het kabinet zal de afspraken op papier zetten, Over een week wil LTO een knoop doorhakken of de stappen genoeg zijn, laat voorzitter Sjaak van der Tak weten. ‘Dan valt de beslissing: hom of kuit.’ Eerder had zijn organisatie ook al 21 juni als deadline genoemd.
Fleur Damen is economieverslaggever van de Volkskrant en schrijft over landbouw en het stikstofdossier.
Bij de gesprekken was woensdagnacht een zware kabinetsdelegatie aanwezig. Naast verantwoordelijk minister Adema (Landbouw, ChristenUnie) schoven ook premier, Hugo de Jonge (Volkshuisvesting, CDA), Rob Jetten (Klimaat, D66), Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof, VVD) en Mark Harbers (Infrastructuur, VVD) aan.
In de gesprekken over het Landbouwakkoord proberen het ministerie, boeren, provincies, supermarkten en een vertegenwoordiging van natuurorganisaties bindende afspraken te maken over de toekomst van de landbouwsector. Het sluiten van zo’n akkoord was een idee van stikstofbemiddelaar Johan Remkes, die hoopte dat het het vertrouwen tussen boeren en Den Haag zou herstellen.
Maar vanaf het begin, eind vorig jaar, verlopen de onderhandelingen uiterst moeizaam. In eerste instantie was het doel om in februari een akkoord te bereiken, maar die deadline werd meermaals doorgeschoven.
Woensdagnacht was de tweede keer dat de gesprekken marathonproporties aannamen. Vlak voor Hemelvaart moest premier Mark Rutte midden in de nacht in een Haags landgoed langskomen om de gesprekken vlot te trekken. Dat lukte toen niet, maar er werd ‘s ochtends vroeg wel besloten later door te praten.
Nadat LTO woensdagmiddag verzocht om een schorsing, ging de andere onderhandelaars van naar huis. De boerenorganisatie dreigde van tafel te gaan vanwege onoverbrugbare verschillen met het kabinet. Zo wil LTO absoluut geen plafond aan het aantal dieren dat een boer per hectare mag houden. Het kabinet, provincies, en natuurorganisaties willen dat juist wel. Na nachtelijke interventie van de kabinetsdelegatie, besloot LTO voorlopig aan tafel te blijven.
Toch wilde Van der Tak woensdagnacht niet zeggen op welke punten het kabinet nu wel zou hebben toegegeven. Ook of hij vertrouwen heeft in een goede afloop van de onderhandelingen, hield hij voor zich.
De boerenorganisatie heeft een sterke uitgangspositie in de onderhandelingen, mede dankzij de klinkende verkiezingsoverwinning van de BoerBurgerBeweging (BBB) bij de Provinciale Statenverkiezingen afgelopen maart. Ook weet Van der Tak dat coalitiepartij CDA, waarvan hij lid is, groot belang hecht aan het slagen van de gesprekken.
Een akkoord is voor die partij een voorwaarde om daarna de landelijke stikstofaanpak van het kabinet te kunnen bijsturen en zo naar BBB overgelopen kiezers te kunnen terugwinnen.
Het klappen van het akkoord is dan ook een mogelijk struikelblok voor het kabinet, dat onderling verdeeld is over de stikstofaanpak en de toekomst van de landbouw in Nederland.
Piet Adema is de tweede minister op rij die zijn tanden stukbijt op het formuleren van een toekomst voor Nederlandse boeren. Ook zijn voorganger Henk Staghouwer (ook ChristenUnie) lukte dat niet. Hij trad daarop af.
Door de steun van de verkiezingsuitslag en de politiek druk op de onderhandelingen kunnen de boeren zich harder opstellen. Eerder al dreigde Van der Tak met opstappen als er geen oplossing zou worden gevonden voor de PAS-melders - boeren die door toedoen van de overheid geen geldige vergunning hebben.
Volgende week hakt de organisatie de knoop door. Dan besluit het LTO-bestuur of ze het conceptakkoord voorleggen aan hun achterban, die bestaat uit zo’n 35 duizend boeren. Zij hebben de laatste stem.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden