In de pandemie vond ex-bodybuilder, ex-filmster en ex-gouverneur Arnold Schwarzenegger zichzelf opnieuw uit. Als zelfhulpbaken met twee snoezige dieren aan zijn zijde weet hij opnieuw harten te stelen.
Hoe waak je, als supermens op leeftijd, over je geestelijke gezondheid? Door iedere ochtend zelf even je ezeltje en miniatuurpaard uit te laten, de diertjes te laten galopperen door de eigen achterweide en over je privé-tennisbaan. ‘Wees nuttig’, adviseert Arnold Schwarzenegger (75) de kijkers van het documentairedrieluik Arnold, als we hem de mest uit een stal zien scheppen – een dagelijks ritueel. ‘Dat leerde mijn vader me al.’
Die Gustav Schwarzenegger, ook dat leren we in de nieuwe Netflix-serie, was een door de oorlog getraumatiseerde ex-nazi, die zijn twee zoons met een riem sloeg en dwong tot een kille concurrentiestrijd. Arnold vertrok naar het vroege paradijs voor bodybuilders Venice Beach in Los Angeles. Begin jaren zeventig liet hij verstek gaan bij zowel de begrafenis van zijn vader als die van zijn bij een auto-ongeluk omgekomen broer Meinhard (hij betaalde wel de studie van diens zoon). Als bodybuilder was hij getraind om gevoelens weg te stoppen, zei hij er eens over. Hij is nu iets milder over zijn vader, die hij een gebroken man noemt. ‘Zoals die hele generatie Oostenrijkse mannen’.
Wees nuttig (Be Useful – Seven Tools For Life) is ook de titel van zijn nog te verschijnen zelfhulpboek. ‘Terwijl Arnold elk rijk veroverde dat hij binnenstapte’, ronkt de brochuretekst, ‘vergat hij nooit het adagium van zijn vader’. De ‘toolkit voor een succesvol leven’ ligt vanaf oktober in de winkel.
Over de autuer
Bor Beekman is sinds 2008 filmredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft recensies, interviews en langere verhalen over de filmwereld.
Zoals andere – gewone – mensen het gitaarspelen of tuinieren weer oppikten tijdens de pandemie, zo vond Arnold Schwarzenegger in die periode zijn vierde incarnatie. Hij was al de beroemdste bodybuilder, Hollywoods bestbetaalde ster en gouverneur van ’s werelds op vijf na grootste economie. En nu manifesteert hij zich plots als levenscoach, of goeroe. Met dank ook aan de video-optredens van zijn ezeltje Lulu en miniatuurpaard Whiskey.
Het begon allemaal met wat covid-homevideo’s, waarin Schwarzenegger vanuit zijn villaburcht (een landgoed ter grootte van drie voetbalvelden) kijkers voorzag van fitnesstips voor thuis. Dit terwijl hij zijn levende have knuffelde en wortels voerde aan de keukentafel (‘this is yummy!’). Viraal gingen ze, die koddige filmpjes, waarin hij al vroeg tijdens de virusuitbraak alle weigerachtige ‘dumbasses’ opriep zich wél te houden aan de covid-restricties. Na de bestorming van het Capitool veranderde de toon: nu postte Schwarzenegger waarschuwende video’s waarin hij voor een Amerikaanse en Californische vlag, met zijn Conan The Barbarian-zwaard losjes in de hand, vergelijkingen trok met de Kristallnacht in nazi-Duitsland. Ook die filmpjes werden tientallen miljoenen keren bekeken.
Hoe is het om oud te worden als je door het leven gaat als zevenvoudig Mr. Olympia? Die vraag stond centraal in een inzichtelijk artikel dat in maart verscheen in tijdschrift The Atlantic. De journalist trok enige tijd op met Schwarzenegger. Ook op de fiets: de ster stort zich dagelijks in het verkeer van Los Angeles, zonder zich te bekommeren om regels of veiligheid. De enthousiaste, soms wat door zichzelf geobsedeerde Schwarzenegger (I’ll be back, schreef hij in het gastenboek van Auschwitz), leek even zoekende in zijn bestaan. De imposante biceps nu toch in verval, de filmcarrière gedoofd, het politieke bestaan afgerond.
Eigenlijk, zegt Schwarzenegger, had hij in deze levensfase een gooi willen doen naar het presidentschap. Alleen dien je daartoe een geboren Amerikaan te zijn, geen genaturaliseerde. Het goede nieuws: met de ‘pandemievideo’s’ boorde hij een nieuw publiek aan. Schwarzenegger, in The Atlantic: ‘Dat hele fitnessgebeuren, dat waren vooral kerels, het filmgebeuren, dat waren vooral kerels, dat Republikeinse gebeuren, dat waren vooral kerels. En toen had je die fucking affaire. (Schwarzenegger verwekte een kind bij zijn huishoudster, red.) En natuurlijk staan die kerels dan aan jouw kant, en de meiden zeggen: ‘Die gast was altijd al een engerd, ik hoop dat zijn vrouw bij hem weggaat.’ Maar nu, plots, komen die meiden juist op me af. Dan hoor ik: je won me voor je met die video.’
Netflix sprong handig in op de hernieuwde aandacht met een lucratief duopakket. Fubar, heet de nieuwe komische actiereeks met Schwarzenegger als bijna gepensioneerde CIA-agent die ontdekt dat zijn dochter óók werkzaam is als geheim agent. Een goedkoop ogende serie, vol ondermaatse actie en houten oneliners, die makkelijk wegkijkt. De gelijktijdig bij Netflix verschenen docuserie Arnold is ambitieuzer: in drie uur neemt hij zijn levensloop door, bladerend in fotoboeken en filosoferend vanuit zijn tobbe. ‘Al mijn hele leven heb ik het talent om dingen héél duidelijk voor me te zien’, zegt Schwarzenegger terwijl de rook van zijn Cubaanse sigaar opgaat in de stoom van zijn buitenbad. ‘En als ik het kan zien, dan is het bereikbaar.’
Arnold voert eerst terug naar zijn vorming tot atleet, waarbij de ongeëvenaarde attractiewaarde van de jonge Schwarzenegger scherp afsteekt tegen de andere spierbundels. Hij tilde zijn ‘sport’ uit de niche, bovenal met zijn optreden in de documentairehit Pumping Iron (1977). Zo hielp hij ook de sportschoolcultuur op gang. Het tweede Arnold-uur bestrijkt de transformatie tot Hollywoodacteur, de minst waarschijnlijke wending in Schwarzeneggers carrière. Een criticus schrijft over een vroege cowboyrol in de western The Villain (1979): ‘Het paard had meer expressie.’
Het was ook nog nét te vroeg voor Schwarzenegger. Hollywood verkeerde in de nadagen van de tegencultuur: ‘iele mannetjes’, zoals Schwarzenegger zijn collega’s Al Pacino en Dustin Hoffman omschrijft, bepaalden het profiel van de leading man. Een paar jaar later, onder president Ronald Reagan, kantelde de tijdgeest. De Verenigde Staten werden weer sterk, kapitaalkrachtig en wilden zich spiegelen aan een ander soort held: de jarentachtigactiester, type Rambo.
Conan the Barbarian (1982) lanceerde Schwarzenegger in Hollywood. Waarna James Cameron de lat verlegde met Terminator (1984), nog altijd de bepalende rol in Schwarzeneggers oeuvre. Diens Oostenrijkse accent, eerder door Hollywoodagenten als ‘probleem’ beschouwd, klonk hier ineens volkomen natuurlijk: zó sprak zo’n uit de toekomst verzonden mensachtige moordrobot. In Arnold memoreert regisseur James Cameron hoe zijn hoofdrolspeler op de set weigerde om dat ene zinnetje uit te spreken: I’ll come back – zoals de dialoog in het script las. Om vervolgens wel akkoord te gaan met het kortere en inmiddels klassieke I’ll be back, dat volgens Schwarzenegger meer klonk als iets ‘wat een machine’ zou zeggen.
De derde carrièresprong – het slotstuk van Arnold – voltrok zich het eenvoudigst. Pas als hij op de eerste werkdag zijn kantoor betreedt, lijkt de tot gouverneur verkozen Schwarzenegger zich af te vragen wat je eigenlijk zoal doet op een dag, als hoofd van een staat. Het hinderde hem nauwelijks. Schwarzenegger werd na één termijn met ruime meerderheid herkozen, en maakte er als gematigd Republikein (voor het homohuwelijk, voor abortus en voor strengere milieuwetten) een punt van om ook samen te werken met Democraten. In zijn laatste weken als gouverneur tekende hij voor de vervroegde vrijlating van de voor een dodelijke steekpartij veroordeelde zoon van zijn machtige politieke vriend en Democraat Fabian Nunez – een controverse die dan weer onbenoemd blijft, in Arnold.)
Echt diep tast de amusante, maar wel wat langgerekte en een tikje hagiografische docureeks niet. Schwarzenegger betuigt categorisch spijt over het herhaaldelijk en ongewenst betasten van vrouwen, waarover The Los Angeles Times in de aanloop naar zijn eerste gewonnen verkiezing in 2003 berichtte. De serie blijft weg van de details. En zo is er meer waarover je wel zou willen doorvragen: de zonderlinge relatie met zijn aan de drank geraakte enige broer bijvoorbeeld. Of dat oorlogsverleden van zijn vader.
Schwarzenegger is slim genoeg om zijn imago als ster en ‘inspirator’ tussendoor wat te ridiculiseren. Veel van wat hij doet en beweert noemt hij ‘schmäh’ – door hem zelf vertaald als ‘bullshit’. Rondscheuren in zijn truck op zes wielen bijvoorbeeld, of in zijn M47 Patton-tank, het model dat hij ooit leerde besturen als Oostenrijkse dienstplichtige. Of dat paraderen met laarzen van krokodillenleer: allemaal schmäh.
‘De wereld heeft Arnold nog steeds nodig’, constateert een spreker aan het eind van Arnold. Wellicht is dat zo. Of misschien heeft Arnold nog steeds de wereld nodig. Maar wie Arnold nodig heeft, kan ook toe met zijn dagelijkse gratis motivatie-nieuwsbrief. ‘Wist u dat een klassieke kinderactiviteit als tekenen, kleuren of schilderen je beter kan doen voelen, en helpt bij het ontstressen?’. De bijgaande foto toont de ster achter zijn bureau, geconcentreerd bezig met een penseel (bijschrift: Arnold loves painting, especially during the holidays).
Arnold Schwarzenegger zal blijven terugkomen. Niet als president. Wel a Source: Volkskrant