In Milaan, thuisbasis van Silvio Berlusconi, rouwt een trouwe schare fans om de overleden oud-premier. De dag na zijn dood zwellen de eerste kritische stemmen her en der voorzichtig aan, maar zijn aanhangers moeten daar niets van weten. ‘Het is jaloezie.’
Vrijdag was hij hier op het pleintje, wijst Vincenzo Masiello (63) vol ongeloof. ‘Hij liep nog.’ De portier woont en werkt in Milano 2, de buitenwijken naar Amerikaans model die Silvio Berlusconi in de jaren zeventig liet bouwen in de oostelijke periferie van de stad.
Masiello is, zoals veel bewoners van Milano 2, Berlusconi-bewonderaar. ‘Hij was een goede ondernemer en politicus, maar vooral een goed mens’, vindt de portier. De buitenwijk was Berlusconi’s eerste grote vastgoedproject, hij kwam er nog altijd graag. Vorige week maakte hij er zijn laatste stop, op weg naar het naastgelegen privéziekenhuis San Raffaele, waar de 86-jarige oud-premier drie dagen later zou sterven.
Over de auteur
Rosa van Gool is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan voor de Volkskrant. Zij woont in Rome.
De wijk is groen en weids opgezet, met in het midden een klein kunstmeer en daaromheen alles wat een buitenwijkbewoner nodig heeft: tennisbanen, een sportschool, winkels, bars, scholen, supermarkten. ‘Het is geweldig. Net een vakantiepark’, zegt Maureen Salmona (64), terwijl ze haar hond uitlaat. ‘Ik ga hier alleen weg om naar kantoor te gaan.’
Ook zij ontmoette Berlusconi weleens persoonlijk, via gedeelde kennissen. ‘Hij was vriendelijk en bescheiden.’ Bewonderaars als Masiello en Salmona zijn niet van onder de indruk van het feit dat een groot deel van de wereldbevolking er een compleet ander beeld van Berlusconi op nahoudt. ‘Als iemand zoveel succes heeft’, zegt Salmona, ‘zijn er altijd mensen die afgunstig zijn.’
De regering van Giorgia Meloni, waar Berlusconi’s partij Forza Italia deel van uitmaakt, kondigde een paar uur na zijn dood aan dat hij woensdag een staatsbegrafenis krijgt. Ook president Sergio Mattarella zal vanuit Rome afreizen naar de kathedraal van Milaan, waar de uitvaart ’s middags plaatsvindt. De regering riep woensdag uit tot dag van nationale rouw.
Die beslissingen kunnen niet overal op begrip rekenen. Dinsdagmiddag maakte de rector van de Universiteit voor Buitenlanders van Siena al bekend dat hij weigert om de vlag halfstok te hangen, zoals op alle openbare gebouwen hoort te gebeuren op een dag van nationale rouw. ‘Berlusconi heeft de wereld en Italië slechter achtergelaten dan hij ze aantrof. Het is onze plicht te herinneren wie hij was. Zonder haat, maar ook zonder hypocriete heiligverklaringen.’
Behalve vastgoed- en mediaondernemer, voorzitter van voetbalclub AC Milan en viervoudig premier was Silvio Berlusconi ook een veroordeeld belastingfraudeur. In tientallen andere rechtszaken wist hij veroordeling te voorkomen, maar volgens zijn tegenstanders is dat niet per se aan zijn onschuld te danken.
‘Hij had altijd de duurste en beste advocaten van het land’, zegt Saverio Caracciolo (69) op gedempte toon, terwijl hij het water van het kunstmeer afspeurt naar schildpadden. De gepensioneerde natuurkundedocent en zijn echtgenoot komen uit het zuidelijke Apulië en zijn in Milaan op vakantie. Vandaag maken ze een uitstapje naar Milano 2. ‘Best mooi’, oordeelt Caracciolo. ‘Maar van zijn politiek moet ik niets hebben. Hij vertegenwoordigt een bepaalde manier van Italiaans-zijn – macho en corrupt – waarvoor ik me schaam.’
Zo’n vijftien kilometer verderop, voor de poorten van Berlusconi’s majestueuze villa in het dorpje Arcore, is een kritisch geluid zelfs niet op fluistertoon te vinden. Voor de heg van de villa heeft zich op het gras een geïmproviseerd altaar gevormd: bloemen, voetbalsjaaltjes en handgeschreven boodschappen als ‘Ciao Silvio’ voeren de boventoon. Een groepje supporters van AC Milan hangt een spandoek aan de heg: ‘Eeuwige dank, presidente.’
Ook in kranten en op tv heeft de mediamagnaat over aandacht niet te klagen: Corriere della Sera gunt hem niet minder dan 34 pagina’s, het iets linksere La Repubblica wijdt 27 bladzijden aan de oud-premier, La Stampa ruimt 29 pagina’s in voor Berlusconi-feiten.
Voor de heg van zijn villa legt een fan ook de dinsdageditie van La Gazzetta dello Sport neer. De roze sportkrant kroont Berlusconi tot ‘de man van de sterren’, naast een oude foto van hem met de Champions League-beker.
In Italië overheersen niet zoals in het buitenland de herinneringen aan de seksschandalen. Zelfs critici richten zich meestal op de in hun ogen ernstiger feiten: de veroordeling voor belastingfraude, zijn banden met de maffia, het dwarsbomen van kritische journalisten.
De Berlusconi-fans in Milano 2 vinden zijn omgang met vrouwen al helemaal geen probleem. ‘Alle mannen zouden stiekem wel willen wat Berlusconi deed’, meent Maureen Salmona. ‘En sommige doen nog veel ergere dingen.’ Dat ze bij de laatste verkiezingen niet op hem, maar Giorgia Meloni stemde, had niets te maken met haar verminderde waardering voor Berlusconi. ‘Maar het is tijd voor een nieuwe generatie.’
In een bar aan het kunstmeer drinken koffievertegenwoordigers Roberto Riboni (71) en Nicola Rinaldi (48) al kletsend een kopje koffie. Meestal vermijden ze het onderwerp politiek daarbij, want ze weten dat ze er heel verschillend over denken. ‘Berlusconi deed alles uit eigenbelang’, meent Riboni, die de Vijfsterrenbeweging beschouwt als ‘de enige eerlijke politici’.
Aan de andere kant van de tafel sputtert zijn ruim twintig jaar jongere collega voorzichtig tegen. Hij zou een stem op Berlusconi bij de laatste verkiezingen hebben overwogen, al was het vermoedelijk Meloni geworden, maar hij heeft momenteel geen stemrecht ‘vanwege strafrechtelijke problemen’.
‘Wat heeft Berlusconi in dertig jaar ooit voor ons gedaan?’, foetert Riboni intussen nog even verder. ‘Helemaal niets! Zijn dood laat me koud.’ Rinaldi maakt sussende geluiden. ‘Ach, kom op, niet zo hard. Hij is nu naar de hemel. Zelfs met zo veel geld ga je toch gewoon dood.’
Source: Volkskrant