Zakaria Boufangacha kan het ook nooit goed doen. In de zes jaar dat hij cao-coördinator is bij FNV klonk steevast de kritiek dat zijn vergrijsde vakbond geen deuk meer in een pakje boter wist te slaan. Nu het hem dan eindelijk lukt om wel forse loonsverhogingen af te dwingen, klinkt opnieuw een verwijt: dat het té hard gaat.
‘Chantage door werkgevers’, noemt Boufangacha het tijdens de tussenevaluatie van het cao-seizoen in het Utrechtse vakbondshuis. Het soort waarvoor hij niet wenst te buigen. Als het aan de vakbondsman ligt, is de gemiddelde 7,1 procent loonsverhoging die afgelopen halfjaar werd gerealiseerd een ‘goede eerste stap’. Uiteindelijk wil hij de volledige 14 procent inflatie gecompenseerd zien. ‘We staan aan de vooravond van een pittige strijd.’
Dat president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank zijn kritiek uitte over die harde opstelling, is volgens Boufangacha een ‘voorspelbaar’ geluid van ‘een rechts instituut’. ‘Hij had beter kunnen wijzen op de winsten’, aldus de vakbondsman. ‘De inflatie was al torenhoog, aanvankelijk door de oorlog in Oekraïne, en vervolgens zie je dat bedrijven die kosten hebben doorberekend. Zij hebben hun winsten op peil gehouden, terwijl de reële inkomens nog nooit zo hard zijn gedaald. Dat polariseert en leidt tot onvrede in de samenleving.’
Het is te zien in het aantal stakingen: dit jaar legden werknemers al in 32 sectoren het werk neer, waar het jaargemiddelde 24 is.
‘Overheidssteun is tijdelijk. Als die eind van het jaar wegvalt, zitten we weer met een probleem. Ik vind het niet meer dan normaal dat de inkomens van mensen structureel hun waarde behouden. Daarvoor moeten we echt kijken naar de werkgevers. We zien met name in sectoren met veel laagbetaald werk dat er een inhaalslag nodig is en dat het kán. Een bedrijf als PostNL of Albert Heijn kan dat prima financieren.’
‘We zien juist dat het mkb het goed doet, zelfs Koninklijk Horeca Nederland zei: we hebben niets te klagen. Waar het mkb wél onder lijdt is het tekort aan vakmensen. In die zin kunnen hogere lonen een zegen zijn. Het kan leiden tot een schifting van werkgevers die goedbetaald en waardevol werk bieden en ondernemers die daarin niet mee kunnen gaan. Voor die werkgevers is misschien geen plek meer in Nederland.’
‘Ik zal nooit zeggen dat het geen probleem is als banen verdwijnen. Iedere baan die verdwijnt, doet wat met de persoon in kwestie. Maar in veel sectoren zijn de lonen zo laag dat het niet aantrekkelijk is geweest te innoveren en automatiseren. In die zin kan het een zegen zijn dat werkgevers niet meer wegkomen met die lage lonen.’
‘Ik denk dat het helpt als bedrijven kijken: moet je alles doorberekenen aan de burger of kun je genoegen nemen met minder winst? En er zal overheidsbeleid nodig zijn op het moment dat die energieprijzen toch weer de pan uit rijzen.’
‘Wij hebben vooralsnog geen invloed op de inflatie. We zitten nog niet in een jaren zeventigsituatie waarin de lonen de prijzen opdrijven en de winstgevendheid onder druk staat. Het tegenovergestelde is waar: er gaat nog steeds te weinig geld naar de factor arbeid. Wij zijn nu niet de partij die wat te bieden heeft, wij moeten halen én krijgen.’
‘Nee, ik ben aangenaam verrast door wat we zien. Toen we die torenhoge inflatie op ons af zagen komen, had ik verwacht dat mensen eieren voor hun geld zouden kiezen en akkoord zouden gaan met een loonbod van 4 procent. Dat ze zouden besparen op een lidmaatschap van de vakbond. Maar je ziet een kentering in de samenleving, er wordt een streep in het zand getrokken. Wij zijn degenen die dat faciliteren, maar we doen niet aan actievoeren om het actievoeren. Wij voeren actie voor die keiharde realiteit dat steeds meer mensen zich uit de naad werken maar niet rond kunnen komen.’
Een halfjaar cao-strijd
Het afgelopen halfjaar sloot FNV 187 cao’s af voor 1,6 miljoen werkenden. Zij kregen er gemiddeld 7,1 procent bij. Werkenden in de laagste loonschalen gingen er 8,5 procent op vooruit. De resultaten vertalen zich in een ledenbestand dat elke maand met netto duizend tot tweeduizend leden groeit.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden