Puur toeval is het. Toen aanklager Jack Smith vorige week besloot om zijn langverwachte strafproces aan te spannen tegen Donald Trump, vond er een loting plaats op de rechtbank in Miami. Zaken worden daar willekeurig aan rechters toegewezen. De naam die eruit rolde: Aileen Cannon, een conservatieve rechter die in 2020 is aangesteld door Trump.
Bij een eerdere zitting werd Cannon op de vingers getikt, omdat ze Trump ten onrechte had begunstigd. Nu leidt zij een historisch proces dat bepalend zal blijken voor het vertrouwen van Amerikanen in hun rechtssysteem. Trump wordt vervolgd voor het achterhouden van vertrouwelijke documenten uit zijn presidentschap. Deze dinsdag wordt hij, na een formele aanhouding, in Miami voorgeleid.
‘Dit is een politieke aanslag’, donderde Trump zaterdag in Georgia, tijdens zijn enige publieke optreden sinds de vervolging. ‘Een van de ergste voorbeelden van machtsmisbruik uit de geschiedenis van ons land.’
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Elk element van de zaak voelt heikel. Dit is het eerste federale strafproces ooit tegen een oud-president; nu opnieuw presidentskandidaat; gevoerd door een ministerie van Justitie dat valt onder de huidige president, zijn voormalige en mogelijk toekomstige tegenstander; overzien door een rechter die door de verdachte zelf is aangesteld. Zelden stond de Amerikaanse rechtsstaat op een precairder punt.
Oud-president Trump wordt verdacht van 37 strafbare feiten. Na zijn presidentschap nam hij honderden documenten mee naar huis en weigerde die, zelfs na een dwangbevel, te retourneren. Volgens Justitie heeft Trump zich schuldig gemaakt aan onder meer samenzwering en het afleggen van een valse verklaring.
Justitie baseert zich op foto’s, uitwisselingen tussen medewerkers van Trump en een geluidsopname waarop de oud-president toegeeft dat de documenten geheim zijn – terwijl hij ze aan gasten in Florida laat zien. ‘Als president had ik ze kunnen declassificeren’, zegt Trump. ‘Nu niet meer.’
De documenten hebben betrekking op Amerika’s nucleaire arsenaal en de militaire kwetsbaarheid van bondgenoten. Hij bewaarde sommige ervan in zijn badkamer. ‘Als slechts de helft hiervan waar is, dan is hij klaar’, zei Bill Barr, Trumps voormalige minister van Justitie. Hij noemt de aanklacht ‘zeer, zeer vernietigend’.
Desondanks hebben de meeste Republikeinen zich vierkant achter Trump geschaard. ‘Dit ondermijnt ons vertrouwen in ons rechtssysteem’, zei Glen Youngkin, de gouverneur van Virginia. Hij spreekt van ‘selectieve vervolging’. Zelfs Trumps grootste Republikeinse uitdager, Ron DeSantis, noemt de zaak ‘een bedreiging voor de vrije samenleving’. Als een spreekkoor herhalen ze Trumps verwijt.
Tijdens de Republikeinse conventie in buurstaat Georgia vorige week klonk de retoriek aanzienlijk gewelddadiger. ‘Als je president Trump wil pakken, dan moet je dwars door mij heen’, zei oud-gouverneurskandidaat Kari Lake. ‘En ik zal je zeggen, de meesten van ons hebben lidmaatschapskaarten van de NRA.’ (De Amerikaanse wapenlobby, red.)
Rechtse media versterken die boodschap nog eens. ‘Biden-ambtenaar vervolgt presidentiële rivaal’, las een kop op tv-zender Fox News. Dat blijft niet zonder gevolgen.
Volgens een peiling van CNN gelooft 76 procent van de Amerikanen dat politiek een rol speelt in de andere vervolging van de oud-president, in New York, voor het afkopen van een pornoster. Het bewijs in deze nieuwe zaak is echter steviger, de aanklacht helderder en de potentiële gevangenisstraf hoger.
Er staat ook meer op het spel. Nu Trump beweert dat zijn vervolging politiek is gemotiveerd, neemt hij geen lokale rechtbank in een progressieve stad op de korrel, maar de integriteit van het hele landelijke rechtssysteem.
‘Dit wordt de meest belangwekkende en bekeken vervolging in de Amerikaanse geschiedenis’, waarschuwde hoogleraar Stephen Gillers op nieuwszender ABC. ‘Gaat het publiek het vonnis straks accepteren, wat het ook is? Of zullen ze elke uitslag zien als politiek? Het antwoord op die vragen is net zo belangrijk als de uitkomst.’
In Florida bereiden de autoriteiten zich deze dinsdag voor op mogelijke onlusten als Trump zich daar laat inrekenen. Alle ogen, op links en rechts, zijn angstvallig gericht op het verloop van dit proces. Het is in de rechtszaal van Aileen Cannon niet alleen Trump die wordt beoordeeld, maar de Amerikaanse rechtsstaat als geheel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden