Cilia van Dijk was een Nederlander met een Oscar, wat haar bijzonder maakt. ‘Maar aan haar is vooral te danken’, zei filmregisseur Martijn Blekendaal bij omroep Haarlem105, ‘dat de filmpjes die de Nederlandse animatie hebben grootgemaakt tot op de dag van vandaag voor iedereen te zien zijn. Dat is ontzettend waardevol.’
Ze groeide op in het gezin Van Lieshout, een gezin van tien kinderen op een boerderij in het Brabantse Uden. Hun moeder bestierde het bedrijf, hun vaders hart lag bij koorzang in de kerk. Zij werd vernoemd naar Sint Cecilia, patroonheilige van de muziek.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
In de bus naar Den Bosch zag ze kunstenaar Gerrit van Dijk, haar latere man, voor het eerst. ‘Dat is ’m’, wist ze. Ze trouwden en gingen naar Haarlem, waar hij een baan als tekenleraar kon krijgen op de ambachtsschool, inclusief een woning. Toen de woning niet werd geleverd, vatte Gerrit post op de stoep van het stadhuis en dwong zo de conciërgewoning boven de school af. Ze gingen er nooit meer weg, hun twee kinderen zijn er geboren.
Cilia gaf toen handwerkles op het woonwagenkamp, maar zij noch Gerrit was gelukkig voor de klas. Ze zegden hun baan op, werden eigen baas en de school werd hun kantoor en broedplaats. Hij maakte vooral animatiefilms en nam deel aan vele kunstprojecten. Zij richtte een modellenbureau op plus de eerste crèche in Haarlem, en nam Gerrit alle organisatorische en financiële rompslomp uit handen.
‘Ik wilde Gerrit steunen bij zijn filmplannen en daar hoort het verdienen van geld bij’, vertelde ze later in een interview voor Historiën. Ze kreeg het verzoek Anna & Bella van de Deen Børge Ring te produceren, de animatiefilm die in 1986 een Oscar kreeg voor de beste productie. Haar werk kreeg toen ineens een naam. Ze gaf het beeldje later aan Ring, het creatieve brein, maar toen zijn huis afbrandde, sneuvelde ook de Oscar. Ze vroeg een nieuw beeldje aan en stond dat nooit meer af.
Een kleine tien jaar eerder, in 1978, had ze Animated People opgericht, een distributiebedrijf van animatiefilms, om meer aandacht voor dit genre te verwerven. Ze kocht bijna alle films op, inclusief de met een Gouden Beer en Gouden Kalf bekroonde animaties van Gerrit, evenals Japanse films en filmpjes van de Canadese Films Board. Het uitleenbureau werd een groot succes.
Zoon Rutger: ‘Vaak was zij met Gerrit een heel weekend bezig de filmprogramma’s te monteren. In plastic dozen werden ze per post verstuurd naar bioscopen en filmhuizen. Na het weekend kwamen ze terug en begon de montage opnieuw. Heel veel werk.’
Met vrienden begonnen ze in Haarlem een filmhuis, ze was nauw betrokken bij de oprichting van de Toneelschuur, lange tijd penningmeester en ze verzorgde jarenlang de administratie en financiën van toneelgroep Het Volk. Ze kreeg een koninklijke onderscheiding voor haar dadendrang en inspanningen en werd lid van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, de organisatie die de Oscars uitreikt.
‘Ze was slim met geld’, zegt haar zoon Rutger. Freelancers in de Haarlemse kunstwereld klopten met kartonnen dozen vol bonnetjes bij haar aan. Zij regelde subsidie en belasting. Talent voor het huishouden had ze niet en wilde ze niet hebben. Toen ze na een val haar been brak, kookte Gerrit voortaan, tot ieders opluchting. Haar eten kwam redelijk vaak uit blik. ‘Ze was niet een moeder die je opwachtte met thee of een lunch, dat moest je zelf doen, ook het ontbijt. Maar als er een nieuwe auto moest komen, dan deed zij dat.’
In mei 2012 werd er bij Gerrit longkanker geconstateerd. Hij overleed nog dat jaar. Tot vorig jaar bleef Cilia naar het Filmhuis gaan om alle films te zien en zong ze in een koor, maar toen ze aftakelde, mede door een ongeneeslijke nierziekte, ging ze als een nachtkaars uit. Ze stierf op 81-jarige leeftijd. ‘In haar slaap en zonder pijn’, aldus Rutger.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden