Alleen met duidelijke voorwaarden is het mogelijk grip te krijgen op AI, waarvan de ontwikkeling nu volledig wordt bepaald door big tech, stellen de opstellers van de petitie. De oproep, via een opiniestuk in de Volkskrant, komt van Kees Verhoeven (ex-kamerlid D66) en Mark Thiessen, voormalig campagneleider van de VVD.
Zij beginnen een petitie (Control AI) die bij aanvang door zo’n tachtig wetenschappers, (ex-)politici en opiniemakers is onderschreven, onder wie Gert-Jan Segers, Klaas Dijkhoff en Lodewijk Asscher, schrijvers Maxim Februari en Rutger Bregman, techniekfilosoof Jeroen van den Hoven (TU Delft) en Mark Brakel, beleidsdirecteur van het Future of Life Instituut.
Over de auteur
Laurens Verhagen schrijft voor de Volkskrant over technologie, internet en kunstmatige intelligentie. Eerder was hij onder andere hoofdredacteur van nu.nl.
Deze non-profitorganisatie zette het debat over AI in maart stevig op de kaart door internationale techprominenten te laten pleiten voor een tijdelijke pauze in de ontwikkeling van krachtige AI-modellen. Nu is het tijd voor een Nederlandse oproep, vinden Thiessen en Verhoeven, maar dan eentje met concretere voorstellen.
Zo moet ieder ministerie in kaart brengen op welke gebieden AI fundamentele invloed zal uitoefenen en waar extra regelgeving nodig is om die invloed in goede banen te leiden. Verder moet Nederlands kennispositie worden verbeterd door driehonderd onderzoeksposities in te stellen, onder andere op het gebied van het zogenoemde ‘existentieel risico’.
Natuurlijk komt er ook Europese wetgeving aan, maar hier kunnen we niet op wachten, stelt Verhoeven, die vindt dat Den Haag het voortouw moet nemen. ‘De ontwikkelingen rondom AI gaan razendsnel en raken de hele samenleving, van onderwijs en werk tot onze informatievoorziening. Ik maak me daar grote zorgen over. Eerder hebben we het bij sociale media al fout zien gaan. We kunnen het ons niet permitteren om te wachten.’
Met verbazing ziet Verhoeven dat overal debat over AI plaatsvindt, maar niet in de Kamer. ‘We zien op tv dagenlange Kamerdebatten over Groningen, over corona, over de toeslagenaffaire. Allemaal belangrijk. Maar over AI hoor je intussen weinig.’
Net als in bijvoorbeeld de Verenigde Staten, is er ook in het Nederlandse debat rondom AI grote verdeeldheid, zo ervaren Verhoeven en Thiessen. Een term als ‘existentieel risico’ werkt bij veel wetenschappers als een rode lap op een stier. In de Nederlandse oproep wordt, zoals in eerdere in de VS, gehint op AI die slimmer wordt dan mensen en uiteindelijk tegenover de mens kan komen te staan.
Het is voor Marleen Stikker (directeur van Waag Futurelab) reden om uiteindelijk niet te ondertekenen, na wel te hebben meegedacht over de tekst. ‘Ik sta volmondig achter de oproep aan de politiek om in actie te komen, maar ben allergisch voor niet-wetenschappelijke voorspellingen over AI die slimmer wordt dan mensen of bewustzijn kan krijgen. Dat soort religie hoort niet thuis in een debat over democratie.’
Verder vindt Stikker dat de oproepen aan de politiek te vrijblijvend zijn. ‘AI is nu in handen van een paar grote techbedrijven die alles op de markt gooien zonder dat daar voorafgaand controle op is. Bij medicijnen vinden we het heel vreemd als dat gebeurt, maar hier is het normaal.’
Ook Frank van Harmelen, hoogleraar AI aan de Vrije Universiteit, doet niet mee. ‘Terminator-achtige scenario’s leiden af van de echte AI-problemen, zoals de verspreiding van desinformatie of het versterken van discriminatie.’ Het is hard nodig dat er een breed debat komt over AI, vindt ook Van Harmelen, maar dat moet dan niet gaan over existentiële risico’s.
Verhoeven wijst op internationale AI-experts die dat soort risico’s niet durven uit te sluiten. ‘Klopt’, zegt Van Harmelen daarover: ‘We kunnen zoveel theoretisch niet uitsluiten. Maar beleidsmakers hebben maar een beperkte tijd.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden