Om de beroerde luchtkwaliteit in Londen te verbeteren, legt burgemeester Khan een heffing op aan vervuilende auto’s. Dat treft de inwoners die het toch al niet breed hebben, zoals ouderen en kleine ondernemers. Het verzet in de buitenwijken is grimmig.
Een gevoel van onrecht overvalt Arnold Shine wanneer de nieuwe tolheffing in de Londense buitenwijken ter sprake komt. ‘Wanneer Tom Cruise hier met zijn privéjet landt, kan hij met zijn SUV gratis de stad in rijden. Maar mijn vriendin en ik moeten gaan betalen om naar ons werk te gaan.’ De 29-jarige baas van een schoonmaakbedrijf neemt een slok van zijn koffie in een café te Biggin Hill, aan de rafelrand van Zuidoost-Londen. ‘Soms hangt onze keuken vol met kerosinedampen. En de burgemeester? Die steunt de uitbreiding van het vliegveld.’
Biggin Hill is een van de buitenwijken van de Britse hoofdstad waar al maanden protesten woeden tegen de Ultra Low Emission Zone (ULEZ). Vanaf 29 augustus moeten bezitters van oudere auto’s daar voortaan 12,50 pond (14,60 euro) per dag betalen om gebruik te maken van de wegen. Het gaat om dieselauto’s die ouder dan zeven en benzineauto’s die ouder dan vijftien jaar zijn. Zo’n kwart miljoen Londenaren zullen deze heffing moeten gaan betalen, tenzij ze voor die tijd een nieuwe auto kopen, of een hele oude. Oldtimers zijn vrijgesteld.
De ULEZ is het vlaggeschip van burgemeester Sadiq Khan. Het is zijn ambitie om de luchtkwaliteit in Londen te verbeteren. Aanleiding was de dood van de 9-jarige Ella Kissi Debrah, tien jaar geleden, aan een astma-aanval. Ze woonde nabij de binnenste ringweg van Londen. In 2020 oordeelde een gerechtelijke patholoog, in hoger beroep, dat luchtvervuiling haar aandoening had verergerd. Dit was het eerste geval waarin luchtvervuiling op iemand overlijdensverklaring werd gezet. Ook Khan zelf lijdt aan een aandoening van de luchtwegen.
Waar de invoering van de ULEZ in de binnenstad enkele jaren geleden geruisloos ging, leidt deze vervolgstap tot onrust. Wekelijks zijn er demonstraties, stadsdeelbesturen slepen Khan voor de rechter en aangrenzende graafschappen weigeren mee te werken. Het plaatsen van de drieduizend camera’s verloopt niet zonder problemen. Kabels worden doorgesneden, schermen zwart geverfd of verhuld met vuilniszakken. Consumentenkoning Martin Lewis, de Britse Antoinette Hertsenberg, vreest voor verdere aantasting van de koopkracht.
‘In de binnenstad is er genoeg openbaar vervoer, hier in Biggin Hill niet’, zegt Shine, trotse bezitter van een 29 jaar oude Ford Escort. Het dichtstbijzijnde treinstation is zes kilometer verderop. En ik rijd voor mijn werk van locatie naar locatie. ‘Dat is niet te doen met de bus.’ Vriendin Emma Bagwell (29), eigenaar van een Volkswagen Polo uit 1993, knikt instemmend. ‘Ik rijd dagelijks over de heuvels naar Sevenoaks, waar ik werk bij een autoverzekeraar. Ik rijd maar vijf minuten per dag op Londens grondgebied, maar betaal wel de volle mep.’
Khan baseert zijn omstreden tolheffing op een onderzoek van Imperial College, uitgevoerd door de luchtvervuilingsexpert Frank Kelly. Uit modellen van deze hoogleraar kwam naar voren dat luchtvervuiling, waar autoverkeer deels verantwoordelijk voor is, bijdraagt aan het voortijdig overlijden van vierduizend hoofdstedelingen. Van alle Londense stadsdelen heeft Bromley, waar Biggin Hill onder valt, het hoogste sterftecijfer. Maar dat bleek te maken te hebben met het simpele feit dat deze welvarende buitenwijk het meest vergrijsd is.
Volgens Kelly is de lucht dankzij ULEZ schoner geworden in de binnenstad. De burgemeester krijgt steun van milieuorganisaties en vanuit de zorgsector. Onlangs fietsten drie artsen langs de nieuwe ULEZ-grens, een rit die mede door de vele heuvels drie dagen duurde. ‘Juist in een tijd waarin de gezondheidszorg onder immense druk staat trekt luchtvervuiling een zware wissel op de ziekenhuiszalen terwijl dat allemaal te voorkomen is’, liet kinderarts Mark Hayden weten. ‘Er is geen ziekte die niet verergert door luchtvervuiling.’
Fietsen is geen optie voor Jon Cooper. Op een zaterdagmiddag staat de 70-jarige in geel hesje op London Bridge tijdens een luidruchtig protest, gewapend met een antieke toeter. Op zijn protestbord staat het bedrag van 4.500 pond (5.250 euro). ‘Dat ben ik met mijn oude Volvo kwijt als de heffing er komt. Dat is een kwart van mijn pensioen’, zegt de emeritus professor in structurele biologie. Het kopen van een nieuwe auto is volgens hem niet per se goed. ‘De milieuschade van het produceren van een auto blijkt groter te zijn dan doorrijden in een oude wagen.’
Er leven zorgen over het lot van gepensioneerden, die vaak afhankelijk zijn van hun vaak verouderde auto’s. Daar komt bij dat ze niet in aanmerking komen voor een inruilvergoeding van 2.000 pond (2.335 euro). Die is met name bedoeld voor eenmansbedrijven en uitkeringsgerechtigden. Labour-parlementariër Ellie Reeves, die een wijk in Zuid-Londen vertegenwoordigt, heeft partijgenoot Khan opgeroepen om veel meer te doen voor armere ouderen. Volgens haar ligt vereenzaming op de loer als het bezoeken van familie of vrienden te duur wordt.
De strijd is grimmig. Tegenstanders van de ULEZ vinden de burgemeester een hypocriet, omdat hij enkele jaren geleden met een Porsche en twee begeleidende 4x4’s een reis door Londen maakte om zijn honden uit te laten. Op zijn beurt heeft Khan bij een debatavond de ULEZ-sceptici geassocieerd met ‘covidontkenners’ en ‘extreem-rechts’. In Bromley hebben de plannen geleid tot een inzamelingsactie voor een nieuwe dierenambulance van de Friends of Animal League. De bestaande voldoet wel aan de op EU-normen gebaseerde uitstootcriteria.
Labour wil ULEZ ook invoeren in andere steden. In Biggin Hil voorspelt Arnold Shine ondertussen dat de heffing, die dag en nacht zal gelden, tot inflatie gaat leiden omdat ondernemers extra kosten zullen gaan doorberekenen aan klanten. Zelf wil hij met tegenzin een nieuwe auto kopen, net als zijn vriendin. ‘Gelukkig hebben we gespaard dus kunnen we ons dat veroorloven.’ Van hun ‘moderne klassiekers’ gaan ze geen afstand doen. Emma: ‘Die slaan we op totdat de tijd aanbreekt dat ze vanwege hun ouderdom vrijgesteld zijn.’
.
Source: Volkskrant