Vrijdagavond landde er een politieke granaat op 10 Downing Street. Het ging om een verklaring waarin Johnson, daags voor het verschijnen van een parlementair rapport over Partygate, afscheid nam van zijn zetel in het Lagerhuis.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
‘Toen ik vorig jaar mijn ambt verliet’, liet Johnson weten, ‘stond de regering slechts een handvol procentpunten achter in de peilingen. Die kloof is nu enorm vergroot. Slechts een paar jaar na het behalen van de grootste meerderheid in bijna een halve eeuw, loopt die meerderheid nu duidelijk gevaar.’
Een hardere aanval uit eigen kring was nauwelijks denkbaar voor Sunak, die zijn best doet om de schade die zijn voorgangers hebben veroorzaakt te herstellen. Een week eerder hadden Sunak en Johnson ruzie gehad in de ambtswoning. Bij zijn vertrek mag een premier mensen voordragen voor een adellijke titel en daarmee een plaats in het Hogerhuis.
Johnson wilde die eer onder meer geven aan twee goede vrienden in de fractie, Nadine Dorries en Nigel Adams. Sunak kon deze promoties echter niet garanderen. Johnson was ziedend, wist The Sunday Times te melden.
De wraak volgde een week later.
Op weg naar Egypte kwam Johnson erachter dat de kamercommissie die onderzoek doet naar de vraag of hij het Lagerhuis had voorgelogen inzake de lockdownborrels op Downing Street, met het advies zou komen hem meer dan tien dagen te schorsen.
Zo’n straf geeft de inwoners van een district de kans om een referendum te organiseren over het aanblijven van hun afgezant, een mechanisme dat ooit door David Cameron is ingevoerd. Gezien de beroerde peilingen zou dat fataal zijn voor de voormalig premier, die een krappe meerderheid heeft in het West-Londense Uxbridge and South Ruislip.
Met het vooruitzicht om voor het eerst een serieuze verkiezing te verliezen, zag Johnson een tactische mogelijkheid. Hij besloot met veel bombarie afstand te doen van zijn zetel. De oud-premier suggereerde dat de parlementaire procedure wordt gebruikt om hem uit de politiek te verdrijven.
‘Vanaf het begin is het hun doel geweest me schuldig te bevinden, ongeacht de feiten. Dit is de definitie van een volksgericht.’ Johnson heeft altijd volgehouden dat zijn coronaregels niet duidelijk waren voor het leven in de ambtswoning, waar privé en werk nogal door elkaar lopen.
Hij zette vraagtekens bij de motieven van de commissie, temeer omdat voorzitter Harriet Harman reeds voor het onderzoek had getwitterd dat Johnson had gelogen. Johnson beweerde dat de commissie eropuit was om ’wraak te nemen voor Brexit en uiteindelijk het resultaat van het referendum van 2016 terug te draaien’.
Deze uitspraak deed hij om een opstand te ontketenen tegen Sunak. In het voorjaar had hij ook al geprobeerd de huidige premier te ondermijnen door tegen diens Brexit-akkoord met de Europese Unie waarmee de meeste grenscontroles in Noord-Ierland kwamen te vervallen.
Dat er sprake was van een opstand werd duidelijk toen ook Johnsons vrienden Adams en Dorries vrijdag aankondigden uit het Lagerhuis te stappen. Daarmee komen twee veilige kiesdistricten vrij mocht Johnson besluiten snel terug te keren. Veel verder kwam de rebellie evenwel niet.
Het probleem van de einzelgänger Johnson is dat hij maar weinig vrienden heeft binnen de eigen fractie. Alleen vanwege zijn vermogen verkiezingen te winnen, wordt hij getolereerd. Sunak zit onderwijl opgescheept met die tussentijdse verkiezingen, die komende maanden schade zullen berokkenen.
Of Johnson zelf een politiek masterplan heeft, wordt betwijfeld. ‘Johnson’, schreef politiek commentator Andrew Marr, ‘is nooit een man met een plan geweest. Hij is eerder een optimistische narcist die altijd gelooft dat een mogelijkheid zich zal aandienen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden