‘Weet je wat het met jou is?’, zei een goede vriend terwijl hij met een glas witte wijn tegenover me zat. ‘Volgens mij heb jij gewoon relatief veel testosteron.’ Hij keek me verontschuldigend aan. ‘Voor een vrouw dan, hè.’
Een paar uur eerder waren we neergestreken in een kaasfonduerestaurant in de Amsterdamse binnenstad, waar we eerst aan het bier waren gegaan – nou ja, ík dan, hij nam de grüner veltliner, wat verder nergens mee te maken heeft, maar toch – en na het doornemen van de laatste wetenswaardigheden in ons privéleven waren we via de huizenmarkt, scenarioschrijven, de kans op kanker en de mogelijkheden en horror van kunstmatige intelligentie aanbeland bij dit hormonentopic, onze stoelen inmiddels een halve meter naar achter geschoven, de servetten op tafel, de wangen rood. Hij vinkte een lijstje af: kordaat, efficiënt, mijn relatief lage stem, het waren allemaal testosterongestuurde kenmerken. ‘Welnee’, riposteerde ik, ‘dat is gewoon Zaans’, maar in de trein terug dacht ik er toch over na.
Meer testosteron dan andere vrouwen, bestond dat? Wat waren eigenlijk de effecten van hormonen op menselijk gedrag? En maakte dat mij dan ook meteen mannelijk? Nee, nee, nee had de vriend – zelf gay, ik zeg het er maar even bij – zich gehaast erbij te vermelden, alsof het een belediging was. Dat was het allemaal niet, het was veel subtieler, meer een soort, tja, hoe moest hij dat nou zeggen, nee, niet hardheid, meer een soort opgeruimdheid, já, dat was het. ‘Met jou heb ik ook heel andere gesprekken dan met andere vriendinnen.’
Ik vinkte nu zelf ook een lijstje af: het was waar dat ik me niet erg aangetrokken voel tot wat we maatschappelijk zijn gaan zien als klassiek vrouwelijke onderwerpen. Ik heb weinig belangstelling voor mode, ben niet bezig met mijn gewicht, ik kijk liever naar documentaires over geschiedenis of desolate havengebieden dan naar romantische komedies, en de belangrijkste aanwijzing is misschien nog wel dat ik niet erg opensta voor spiritualiteit, wat het leven nog knap lastig maakt, want hoe vaak word je niet gegijzeld door mensen, en lees hier maar gerust vrouwen, die beweren dat ze hun overleden moeder/partner/opa voorbij hebben zien komen in de vorm van een vlinder? Het is een plaag.
Maar one of the guys, nee, dat ben ik dan toch ook weer niet, in uiterlijk noch in uitvoering – mijn diepste vriendschappen onderhoud ik met vrouwen, mijn primaire solidariteit gaat uit naar hen. Ik opende Wikipedia, waar ik las over spiermassa, agressiviteit, de productie van sperma. Drie keer nee.
Ik belde naar mijn vriend, die inmiddels hijgend de trappen van zijn Amsterdamse appartement besteeg. Het woord no-nonsense viel, we waren het erover eens dat het gek was dat te associëren met typisch mannelijk gedrag, zoals het frame dat vrouwen wel kunnen multitasken en mannen niet. Dat kon alleen maar bestaan doordat vrouwen nu eenmaal het meest op hun bord krijgen, of ze willen of niet. Een van de vele lelijke streken die het patriarchaat ons heeft geleverd. Mijn vriend, ondertussen: ‘Het is meer dat je nogal efficiënt bent, en volgens mij heb jij ook niet dat klassieke olifantengeheugen, dat je na tien jaar opeens weer over die ene opmerking begint.’
Het was even stil, hij was eindelijk boven. Hij: ‘Dit klinkt wel allemaal superpositief, hé?’
Ik: ‘Noem iets minder leuks dan.’
Hij: ‘Nou, erg empathisch ben je natuurlijk niet. Over je zorgzaamheid maar niet te spreken.’
Ik: ‘Háhá.’
We hingen op, bij een volgend cafébezoek zouden we het verder uitdiepen. De volgende ochtend lag ik in het zwembad voor een kilometer baantjes trekken met mijn moeder, die me er met al haar 71 jaar finaal uitzwom.
Dat zeg ik, het is gewoon Zaans.