De verwachtingen dat met Tunesië te praten valt, zijn kennelijk hoog: Rutte krijgt zondagmiddag gezelschap van de Italiaanse premier Giorgia Meloni en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. Toppolitici reizen doorgaans niet af naar topontmoetingen als zij verwachten met lege handen thuis te zullen komen.
Toch wekt de Tunesische president Kais Saed nog niet de indruk dat hij zin heeft in een deal. Hij is niet van plan de rol van grenswacht op zich te nemen ten behoeve van andere landen, zo liet hij zaterdagavond weten. ‘De oplossing zal niet ten koste gaan van Tunesië, we kunnen geen bewaker zijn voor hun landen’, aldus Saied. Premier Rutte verwacht niettemin dat hij zondag ‘een belangrijke stap’ kan zetten.
Ruttes belang is duidelijk: hij ligt in zijn eigen VVD sinds vorig jaar onder vuur omdat het kabinet er niet in slaagt de immigratie onder controle te krijgen. Hoewel dit jaar tot nu toe minder mensen dan verwacht Nederland bereikten, rekent het kabinet volgens de officiële prognose op meer mensen dan vorig jaar. Toen bezweek de asielopvang enkele keren onder de drukte.
Ruttes heeft zijn eigen achterban beloofd dat hij zich persoonlijk inzet om in te grijpen. Afgelopen donderdag had hij op dit gebied voor het eerst in lange tijd wat te vieren, toen de asielministers in de EU het eens werden over een nieuw stelsel van asielopvang aan de Europese buitengrenzen: asielzoekers uit veilige landen worden meteen geselecteerd en teruggestuurd. Alle betrokkenen erkennen echter dat dit een papieren werkelijkheid is als er geen afspraken komen met de landen van herkomst en de landen waar asielzoekers doorheen reizen.
Tunesië staat, als belangrijk doorkomstland voor veel migranten, hoog op de lijst: de helft van de mensen die dit jaar in Italië aan land kwamen, vertrok uit dat land. Vandaar dat Rutte en Meloni elkaar hebben gevonden in hun ambitie om Saied over te halen om zijn kusten beter te bewaken en liefst ook mensen terug te nemen zodra zij in Italië zijn afgewezen.
Het Tunesische belang bij een deal is minder groot. Saied zit niet te wachten op overvolle vluchtelingenkampen vol mensen die in Italië zijn afgewezen. Wel heeft hij financiële motieven: Tunesië kampt met grote economische problemen, inclusief hoge werkloosheid, inflatie, snel groeiende armoede en voedsel- en brandstoftekorten. De protesten tegen de regering zwellen aan.
Financiële steun vanuit de Europese Unie zou Saied weer wat ademruimte kunnen geven. Hij hoopt bovendien dat zijn bezoekers druk kunnen uitoefenen op het Internationaal Monetair Fonds om over de brug te komen met 1,9 miljard dollar aan steun. Die is bevroren omdat het fonds ontevreden is over Saieds financieel-economische beleid.
Een deal met Tunesië zal niet door iedereen in het Nederlandse en het Europese parlement met applaus worden begroet. Op de linkerflank zijn grote twijfels over het morele gehalte van zulke afspraken: Saied is een autocratische leider die met een nieuwe grondwet vrijwel de volledige macht naar zich toe heeft getrokken en geen kritiek duldt van zijn politieke tegenstanders. Oppositieleider Rached Ghannouchi werd in mei van dit jaar veroordeeld tot een celstraf van een jaar wegens opruiing.
Voor Rutte is een eventuele afspraak met Tunesië niet de laatste hindernis in dit dossier. Zijn VVD wil nog voor het politieke zomerreces ook op nationaal niveau nieuwe afspraken om de aantrekkingskracht van Nederland op immigranten te verkleinen. Of dat lukt is zeer ongewis. De meeste wensen van de VVD stuiten op principiële bezwaren van de coalitiepartners D66 en ChristenUnie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden