‘Op papier is het een logisch plan, maar de vraag is of landen aan de buitengrens dit op een menswaardige manier kunnen uitvoeren. Zo niet, vrees ik voor inhumane situaties zoals je die nu al op de Griekse eilanden ziet. Asielzoekers die in de versnelde procedure worden afgewezen, kunnen worden teruggestuurd naar hun herkomstland of een land waar ze eerder verbleven. Daarmee maakt Europa zich weer afhankelijk van landen als Turkije en Tunesië.’
Over de auteurs
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie. Fleur de Weerd schrijft als buitenlandredacteur over Afrika en migratie. Eerder was ze correspondent in Oekraïne.
‘De lidstaten onderhandelen al zeven jaar over dit compromis, dat betekent zeven jaar stilstand in het Europese vluchtelingenbeleid. Ik ben blij dat er überhaupt een overeenkomst is bereikt, zodat er weer ruimte komt voor de concrete problemen waarvoor op de korte termijn al een oplossing moet komen: de grote toename van het aantal vluchtelingen in combinatie met de vele Oekraïners die we nu al opvangen.
‘Goed aan het plan is dat de biometrische gegevens van de asielzoekers in deze grensprocedure snel worden afgenomen. Daarmee voorkom je dat mensen onder verschillende identiteiten asielprocedures beginnen in meerdere landen. Toch zijn er nog grote vraagtekens. Zo moet het wel lukken om met landen overeenkomsten te sluiten om afgewezen asielzoekers weer terug te nemen. Gebeurt dat niet, dan blijven die mensen lang vastzitten aan de grens.’
‘Ik ben bezorgd over het plan om asielzoekers op grote schaal vast te zetten aan de Europese buitengrenzen. Het gaat om mensen die om bescherming vragen, die niets gedaan hebben – ja, zelfs gezinnen met kinderen.
‘Die grensprocedurelocaties komen onder meer in Italië en Griekenland, landen die bij de gewone asielopvang allang door de humanitaire ondergrenzen zijn gezakt. Ik zie niet hoe daar een menswaardige opvang gewaarborgd kan worden. Volgens de internationale humanitaire verdragen moet er een goede reden zijn om mensen te detineren, ook mag het niet te lang duren. En, in het geval van kinderen: is het in het belang van het kind om vast te zitten? Die vraag zal niet vaak met ‘ja’ beantwoord worden.
‘Mensen terugsturen naar landen waar ze doorheen gereisd zijn, vind ik ook problematisch. Er is geen garantie dat ze op een veilige plek terechtkomen. Kijk naar Libië: asielzoekers die op doortocht zijn, worden in een soort privégevangenis tewerkgesteld en uitgebuit. Daar stuur je mensen dan naar terug.’
‘Duidelijk is wat de lidstaten willen: instroom beperken en hekken optrekken. Over de vraag hoe mensen wél veilig toegang kunnen krijgen, gaat het niet. Ze willen zelfs kinderen met hun families gaan vastzetten in afwachting van de asielprocedure. Niemand komt ongeschonden uit detentie. Hiermee druk je kwetsbare mensen verder de misère in.
‘Aan de grens worden asielzoekers straks in twee groepen verdeeld: ‘kansrijk’ en ‘kansarm’. Dat gebeurt op basis van cijfers over hoeveel mensen uit een bepaald land asiel krijgen, en of een land als ‘veilig’ te boek staat. Maar het concept ‘veilig land’ houdt helemaal geen stand bij de rechter. Jouw specifieke omstandigheden maken dat dat je recht hebt op asiel, niet alleen waar je vandaan komt. Je kunt nu al zien aankomen dat dit plan gaat sneuvelen bij het Europese Hof, maar voordat dat gebeurt zijn we jaren verder.
‘In het voorstel staat ook dat landen na vijftien maanden niet langer verantwoordelijk zijn voor mensen die geen asiel hebben gekregen. Als het niet gelukt is om iemand terug te sturen, kan een land de handen van diegene aftrekken. In Nederland noemen we dat klinkeren: mensen worden op de klinkers gezet met een buskaartje. Administratief zijn ze wel weg, maar in werkelijkheid niet echt. Wie zorgt er voor hen?’
‘Het is goed dat er binnen de EU meer dwingende solidariteit in het voorstel is opgenomen. Eerder was dat een probleem. De vraag is wel in hoeverre landen als Polen en Hongarije dit gaan saboteren of hun verantwoordelijkheid gaan afkopen omdat ze geen mensen willen opvangen.
‘Er staat weliswaar financiële solidariteit tegenover, maar geld was nooit echt het probleem. Landen als Italië en Griekenland willen dat andere Europese landen ook solidair zijn met het opnemen van asielzoekers.’
‘De route vanuit Noord-Afrika naar Italië is de dodelijkste. Die irreguliere migratie moet worden tegengegaan. Zondag reist premier Rutte samen met Giorgia Meloni (premier Italië, red.) en Ursula von der Leyen (voorzitter Europese Commissie) naar Tunesië. Als het lukt om daar een deal te sluiten, dan is dat eigenlijk nog een belangrijkere stap dan dit akkoord van de lidstaten.
‘Sowieso valt of staat het EU-plan bij het terugbrengen van de aantallen. De verdeelsleutel en de solidariteit tussen de lidstaten werken alleen als de hoeveelheid mensen beheersbaar is.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden