Het familiebedrijf Gassan – diamantairs en juweliers – wordt bestierd door Benno Leeser, de ongekroonde diamantkoning van Nederland, voor wie de opvolgers in het bedrijf al klaarstaan. Een portret van een diamantdynastie waar zakendoen en vertrouwen hand in hand gaan. ‘Ik wil een contract niet eens lezen, zo zit het leven voor mij niet in elkaar.’
Als een alpineskiër slalomt Benno Leeser (67), de pater familias van de diamantdynastie Gassan, door het propvolle spelershome van Feyenoord in De Kuip in Rotterdam. De vader van spelverdeler Orkun Kökçü omhelst hem, net als de broer van trainer Arne Slot. Hij loopt op Lutsharel Geertruida af, de verdediger. Die krijgt een hand, een persoonlijk memorandum in zijn oren gefluisterd en een visitekaartje toegestopt.
‘Ik weet wie u bent’, zegt Geertruida lachend, ‘ik heb van de andere jongens veel over u gehoord!’ High five! ‘Zo gaat het’, zegt Leeser, en neemt snel een slokje water. ‘Dan zien ze dat andere jongens armbanden hebben, en dan komen ze. Of ze weten van horloges. Die willen ze ook en... Wacht, ik moet nog even Idrissi hebben. Oussama...’
Hij stuift weg met wapperend colbert, en tegelijkertijd maakt de linksbuiten zich los van zijn gezelschap, om met een lach van oor tot oor Leeser te omhelzen, als de favoriete oom die hij lang niet heeft gezien. Ja, het gaat goed, hij komt snel langs. Tot snel!
Je ziet het gebeuren, het kan in het spelershome of de businessclub van Feyenoord zijn of op een bijeenkomst van de Amsterdamse toerismesector of tijdens een lunch bij de Giovanni van Bronckhorst Foundation in Rotterdam. Benno Leeser die een gezelschap leest als Napoleon zijn strijdtoneel. Zijn handen achter zijn rug, het hoofd ietsje naar achter, ogen die razendsnel heen en weer gaan, en dan is het zover. Hij weet wat hem te doen staat, wie aan wie kan worden voorgesteld, wie hij nog even snel de hand kan drukken, een lach.
Zijn dochter Debora Leeser (37) noemt hem een stoepier, iemand die op de stoep mensen de zaak weet binnen te lokken. Het woord matchmaker valt, alsmede ongekroonde diamantkoning en verbindingsofficier. Zijn kracht is de ontwapenende charme; in een fractie van een seconde voert hij een aandachtsbombardement uit: een aanraking, een aardig woord, precies de goeie vraag waaruit blijkt dat hij een goeie luisteraar is.
Vraag aan zijn moeder, Anita Leeser-Gassan (87), hoe ze de ziel van de dynastie omschrijft, en ze zegt: ‘Benno. Hij houdt alles bij elkaar. Hij heeft er een familiebedrijf van gemaakt. En Benno weet misschien nog wel meer van familie dan van diamanten.’
In het ochtendlicht ziet het House of Gassan, waar ooit de diamantslijperij van de gebroeders Boas huisde, eruit als een fabriek uit een kinderboek. Dit is het hoofdkwartier in het centrum van Amsterdam van de diamantfirma Gassan, net na de Tweede Wereldoorlog opgericht door de oude diamantslijper Samuel Gassan (1910-1983), de man die de oorlog wist te overleven met een kapitaaltje aan diamanten die hij in de hak van zijn schoen meesmokkelde.
Nu heeft Gassan, behalve het hoofdgebouw dat een magneet is voor toeristen, drie winkels in Amsterdam, een in Rotterdam, veertien op Schiphol en zeven in Singapore. In 2020 had de firma het 75-jarig bestaan moeten vieren, maar daar stak corona een stokje voor. Op de been gehouden door overheidssteun konden de vijfhonderd werknemers blijven, en nu is sprake van ‘stevig herstel’. In Nederland wordt per jaar 900 miljoen euro omgezet in de totale juweliers- en horlogebusiness. Bij branchevereniging Federatie Goud en Zilver zijn 650 ondernemingen aangesloten. Gassan is een van de grootste, met een jaaromzet van 182 miljoen euro.
In de voormalige fabriek (anno 1879) kun je directeur Benno Leeser zien glimmen, omringd door gesigneerde voetbalshirts van Erling Haaland of Zlatan Ibrahimovic, vergaderend met zijn opvolgers Debora Leeser (dochter) en David Bijlsma (stiefzoon). Om het familieportret verder te volmaken: ook hun partners werken hier, en een nieuwe vertakking van de stamboom dient zich aan, Giselle Bijlsma (21) en haar juwelenlijn Gigi by Gassan.
De laatste Gassan is Anita Leeser-Gassan, behalve oud-rechter en advocaat ook voormalig president-commissaris van het familiebedrijf, en een vraagbaak van formaat. In het boek Een moeilijke jeugd beschreef journalist Loes de Fauwe haar levensgeschiedenis en haar rol als het gezicht van het kinderrecht in Nederland.
Dan is er nog één personage in de familiegeschiedenis dat je overal in dit gebouw terugvindt, en dat is de Gassan 121, een ronde diamant met 121 in plaats van de gebruikelijke 57 facetten, in 2005 geïntroduceerd. De Gassan 121 kun je volgens edelsteendeskundige George Hamel zien als ‘een afspiegeling van het bedrijf’: ‘In het eigene en veelzijdige, in de vele facetten van de diamantbranche die bij Gassan aan bod komen, van ruwe diamant tot horloges.’
De Gassan 121 is nooit hetzelfde, elk exemplaar heeft zijn eigen karakter en waarde en heeft er een reis op zitten van de mijnen in Afrika naar de groothandel in Antwerpen, om vervolgens hier te worden bewerkt, geslepen en verwerkt in juwelen en sieraden, of te worden verkocht om daarna in een horloge terug te keren.
Anita Leeser-Gassan: ‘Het karakter van de Gassan 121 voel je als je hem in handen hebt. Je kunt niet zeggen dat-ie brutaal is, of agressief, het is een levendige diamant, net een mens. Net zo kwetsbaar, hij kan zomaar verdwijnen. Ook als je een mens tegenkomt, heeft-ie vele facetten. Hoe meer facetten, hoe meer-ie straalt. Zo moet je ernaar kijken. Mijn vader had ’m zeker mooi gevonden, tenminste, als-ie goed had verkocht. Hij was een ongelooflijke verkoper. Als hij tandpasta had verkocht, had hij hetzelfde bereikt.’
***
Op de achterbank van de Mercedes zegt Debora Leeser dat ze elke dag aan haar oma denkt, en wat zij heeft meegemaakt in de Tweede Wereldoorlog. De onderduikadressen, de tijd in concentratiekamp Bergen-Belsen. ‘Bij elke hap die ik mijn kinderen geef, bedenk ik dat het niet vanzelfsprekend is. Dat klinkt misschien gek, maar toch is het zo. Ik voel me bevoorrecht met een fijne familie, en dat ik dit werk mag doen. Mijn oma noemt zichzelf een afgeknipt vrouwtje, ze heeft nooit kind kunnen zijn. Ik ga vaak bij haar langs voor wijze raad. Zij heeft minder met materie, veel meer met rechtvaardigheid. Mijn vader houdt zich amper met het verleden bezig, maar ik des te meer.’
Ze is op weg naar de nieuwe vestiging van Gassan in Rotterdam en een lunch van de Giovanni van Bronckhorst Foundation, die zich inzet voor kansarme kinderen. Daarom heeft de chief creative officer bedacht dat ze niet te veel wil opvallen, en is ze in het zwart gekleed, ‘pretty in black’. ‘Het gaat vandaag niet om mij’, zegt ze.
Ook in haar keuze voor de juwelen zegt ze terughoudend te zijn geweest. De ring om haar rechtervinger is een eigen ontwerp, van Choices by DL, een verwisselbaar systeem, waarbij de steen kan worden aangepast aan de outfit. Om haar pols een armband met een reeks kleine Gassan 121-diamanten en de voorletters van haar drie kinderen van Trophy by Gassan, het merk van haar man Dustin Huisman, oud-voetballer van Haarlem en MVV. Haar goudkleurige horloge is van Cartier. De oorbellen zijn asymmetrisch, de linker is een uitbundig exemplaar met meer juwelen dan de rechter.
In navolging van haar oma koos ze voor een studie rechten, maar na een jaar stapte ze over naar een modeopleiding en studeerde ze af met een eigen juwelenlijn. Alsof het onvermijdelijk was, kwam ze in het familiebedrijf terecht, net als haar echtgenoot.
De diamantwereld is veel minder oppervlakkig dan die van de mode, zegt ze. ‘Sieraden gaan langer mee. Ze behouden hun waarde. Mijn overgrootvader stopte ze in zijn schoen om te kunnen overleven. Aan een paars jasje heb je niks, en het past ook niet in je schoen. Sieraden kun je altijd ruilen voor een brood.’
Zoals ze in haar ‘klassieke en tijdloze’ ensemble voor de etalage staat van de Gassan-winkel in Rotterdam lijkt ze zo te zijn weggeplukt van Fifth Avenue in Manhattan. Grootstedelijk elegant, zou je kunnen je zeggen, net als haar doelgroep wortel geschoten in ‘Oud-Zuid en omstreken’, de vergulde lijn die het Gooi, Amsterdam Oud-Zuid en Bloemendaal met elkaar verbindt. Dat ze nu ook figureert als het gezicht van Gassan, zoals in het door haar bestierde Gassan Magazine, daar wilde ze eerst niet aan, het lag zo voor de hand. Als lid van de directie voelt ze zich vooral creatief verantwoordelijk voor het bedrijf, met haar stiefbroer ligt ze op koers voor de opvolging van haar vader.
‘Ik ben een van de weinige vrouwen in de top in deze branche. Het is toch een conservatieve wereld, wat dat betreft. Zeker als het om horloges gaat zijn het altijd mannen. Ik moet me extra bewijzen, door bijvoorbeeld een slimme opmerking, door te laten merken dat ik het allemaal snap. Vrouwen zijn veel beter in details. Je ziet dat mannen de ontwerpers zijn, en wat krijg je dan? Dat de sluitingen van de oorbellen verkeerd zitten.’
***
Benno Leeser bestuurt zijn BMW van woonplaats Amsterdam naar De Kuip in Rotterdam. Hij draagt een blauw jasje, een ander blauw jasje dan het blauwe jasje van eerder die week. In dat blauwe jasje werd verloren van Ajax en dan is het logisch dat zo’n blauw jasje voortaan wordt genegeerd. Achterin zitten oud-voetballers Michel Vorm en Alexander Prent, allebei met een Rolex-horloge om de pols, net als Leeser zelf.
Leeser is goedgemutst, hoe kan het ook anders op een Source: Volkskrant