Vrienden en vijanden van Tariq Ramadan, die op 24 mei in Zwitserland werd vrijgesproken in de eerste van een reeks van vijf verschillende verkrachtingszaken, lijken allemaal een andere persoon te kennen.
Het is weinig publieke persoonlijkheden gegeven om de gemoederen meerdere decennia bezig te houden, degenen die het lukt komen doorgaans niet uit de academische wereld. De Zwitserse filosoof en islamoloog Tariq Ramadan – tot 2017 actief aan diverse Europese universiteiten, waaronder ook, kort, de Erasmus Universiteit – mag zich nu al twintig jaar beroemen op een hoge nieuwswaardigheid. Wat door de jaren heen veranderde, was hetgeen waarmee hij het nieuws haalde. Tot 2017 ging het over wat hij werkelijk dacht, over de vraag hoe (in)tolerant deze islamitische denker zou zijn. Sinds het begin van #MeToo gaat het over wat hij werkelijk deed, over de vraag of hij slechts buitenechtelijke escapades had, of seksuele dwang aanwendde.
Op 24 mei verklaarde de Zwitserse rechter ‘niet tot de intieme overtuiging’ te zijn gekomen dat Ramadan schuldig is aan verkrachting in zijn thuisland. Dat Ramadan zijn academische carrière niet opgelucht kan hervatten, komt omdat er in Frankrijk nog vier verkrachtingszaken op hem wachten. De vrouwen die hem beschuldigen, beschrijven volgens het Franse OM allen afzonderlijk precies hetzelfde patroon van gedrag. En dat is niet de enige opmerkelijke continuïteit in de verslaggeving rondom Ramadan. Een andere fascinerende vorm van continuïteit in al dat nieuws is dat Ramadan zelf de negatieve aandacht voor zijn persoon consequent verbindt met vooringenomenheid jegens de islam.
Zijn vervolging in Frankrijk wegens verkrachting vergeleek hij met de Dreyfusaffaire, vernoemd naar de Joods-Franse officier Alfred Dreyfus, die eind 19de eeuw op een golf van antisemitisme onterecht voor spionage werd veroordeeld. Ramadan zat in 2018 tien maanden vast in voorarrest, terwijl justitie daar in vergelijkbare zaken niet toe overging. Althans, volgens Ramadan. Een andere continuïteit is hoe uitgesproken zowel de vrienden als de vijanden van Ramadan zijn. Voor zijn adepten staat buiten kijf dat deze Zwitserse intellectueel van Egyptische origine zowel een zachtaardige denker als een zachtaardige man is. Zijn levenswandel mag niet monogaam zijn geweest, maar wie hem beschuldigt van verkrachting is te kwader trouw.
Voor zijn tegenstanders is dezelfde man een abjecte wolf in schaapkleren – een uitgesproken salafist die zich in academische kringen presenteerde als gematigd denker en bruggenbouwer. Een seksueel roofdier dat zich aan zijn prooien voordeed als minzame familieman. Alle zachtaardige gezichten die deze man toonde, stonden in dienst van een kwaadaardige agenda. Dat voor- en tegenstanders verschillende dingen over iemand zeggen, is niet ongebruikelijk. Maar in het geval van Ramadan lopen de meningen zo uiteen dat het lijkt of mensen een totaal verschillende persoon hebben gezien.
Nu kun je betogen dat die echt een andere persoon hebben gezien. De derde vorm van continuïteit in het Ramadan-nieuws is namelijk het adjectief ‘kameleontisch’: deze man verschiet radicaal van kleur. Weinig mensen zijn wezens uit één stuk, velen tonen in verschillende omstandigheden verschillende versies van zichzelf. Maar als elke overlap tussen die versies ontbreekt, wordt wel gesproken van ‘gedesintegreerde’ persoonlijkheden.
Ramadan was zich publiekelijk nooit van zo’n ‘uiteenvallend zelf’ bewust. ‘Ik ben vaak beschuldigd van die ‘dubbele tong’, en tegen degenen die het zeggen, zeg ik: kom met bewijs. Ik ben heel duidelijk in wat ik zeg’, zei hij al in 2005 tegen The New Statesman. Als dat zo was geweest, had hij minder vaak de vraag gekregen waar hij werkelijk voor staat. Er zijn weinig interviews uit zijn academische loopbaan waarin hij níét bezig was om met academische eloquentie uit te leggen dat uitspraken in verschillende publicaties of op verschillende podia niet met elkaar in tegenspraak waren.
Maar hoeveel versies van ‘de islamitische intellectueel’ Ramadan ook etaleerde, goed gedrag en toewijding aan het familieleven hoorden er als vanzelfsprekend bij. En toen bleek van die man ook nog een versie te bestaan die zich heel anders gedroeg.
Source: Volkskrant