N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Wiskunde onder de trap De TU Eindhoven zegt dat hij in 1995 ontslagen is, hij zegt dat hij nog steeds in dienst is. Nu geeft Gert Regterschot les onder een trap, onbezoldigd. „Ik krijg wel af en toe cadeaubonnen.”
Gert Regterschot (links) met studenten onder de trap van een studentenflat in Eindhoven, waar hij dagelijks zit.
Elke doordeweekse ochtend rond half acht zit Gert Regterschot (64) klaar aan de ronde tafel onder de trap van een moderne Eindhovense studentenflat. Vaak heeft hij een donkerblauwe fleecetrui aan, want meestal is het hier fris. Soms valt er wat vuil tussen de treden van de trap naar beneden, op de tafel. Modder van studentenschoenen. Maar dat deert hem niet.
In een Action-tas zit alles wat hij nodig heeft: schriften, pennen, lesmateriaal, een rekenmachine, een kleine tablet. Zodra hij de spulletjes uit zijn tas haalt, ontspant hij. Hier heeft hij wél alles onder controle.
Cijfers luisteren naar hem. Met de ingewikkeldste formules geeft hij ze een bevel, ze doen precies wat hij wil. Hij leert studenten hoe zij dat ook kunnen. De hele dag schuiven ze aan. Ze dragen hem op handen. In deze kleine wereld onder de trap is hij de alwetende koning.
Regterschot geef les aan studenten van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) in ruim dertig exacte vakken. De term ‘bijles’ wil hij niet horen. Hij noemt het ‘aanvullend onderwijs’, want vaak behandelt hij de lesstof van een vak van begin tot eind. De studentenflat waar hij les geeft, staat op de campus van de TU/e.
In 1988 kwam Regterschot bij de TU/e in dienst als universitair docent, aan de faculteit technische bedrijfskunde. Regterschot zegt dat hij nog steeds in dienst is. De TU/e zegt dat hij per november 1995 eervol is ontslagen. Daarom betaalt de universiteit Regterschot niet voor zijn lessen. Regterschot vraagt ook geen geld van de studenten.
Regterschot is na november 1995 gewoon blijven doorwerken op de TU/e, in lokalen en de centrale hal van de bouwkundefaculteit. Afgelopen augustus heeft de universiteit hem verboden om nog in de lokalen te komen. Nu zit hij onder de trap. Hij telt de maanden sinds zijn laatste salaris. Dat zijn er intussen bijna 332.
NRC sprak met een tiental (oud-)studenten die Regterschot heeft geholpen. Wat zij vertellen, strookt met elkaar. Regterschot heeft heel snel door wat een student nodig heeft, kan een cijfer opkrikken van een 2 naar een 8. Studenten voelen zich veilig bij hem en hij geeft ze zelfvertrouwen.
Tot voor kort verwezen studieadviseurs en docenten vele studenten naar hem door. Zo sleepte Regterschot talloze studenten van de TU/e door vakken die ze zonder hem misschien niet zouden hebben gehaald. Maar afgelopen zomer heeft het universiteitsbestuur docenten en studieadviseurs afgeraden om studenten nog naar hem door te verwijzen. Toch weten studenten hem nog steeds in groten getale te vinden.
Volgens Regterschot is er al die jaren sprake geweest van een dienstverband, en nog steeds, omdat hij in 1995 nooit een officiële ontslagbrief zou hebben ontvangen. Volgens de TU/e heeft hij die wél ontvangen. Hoe dan ook besloot Regterschot de universiteit trouw te blijven. De TU/e deed vervolgens jarenlang een beroep op hem door studenten naar hem door te verwijzen. Dat zijn werkzaamheden zo werden gewaardeerd, gaf Regterschot de hoop dat hij zijn oude functie weer zou terugkrijgen, én met terugwerkende kracht zijn loon van al die honderden maanden.
Op een maandagmiddag in april 2023, maand 330 sinds zijn laatste loonstrookje, zitten Sumya Mobder (23) en Alannah Jagesar (22) bij Regterschot aan de ronde tafel. Ze volgen de pre-master voor bouwkunde en moeten Differentiaalvergelijkingen en Matrices herkansen. Met Regterschot bespreken ze een opgave uit het laatste tentamen, waarvan hij de oplossing op een blaadje uitwerkt. De twee studenten zitten aan weerszijden van hem en kijken geconcentreerd naar zijn getover met de getallen.
„En dit is drie natuurlijk”, zegt Regterschot. „En dan heb je dat je deze ook plus twee keer die doet. En twee plus twee is vier en dan min twee lambda. En deze wordt ook plus twee keer die. Vijf plus twee keer twee is negen min lambda. Dit is jouw matrix. Hebben we gelukkig een nul staan.”
Mobder: „Dus dan hoef je alleen maar die andere twee te doen?”
„Uh ja, dat zou kunnen, maar misschien is het handiger om te zeggen: ik heb nu één nul, ik ontwikkel ’m naar de eerste kolom.”
„Oja, dat heb je maar één keer die lambda.”
„A min lambda I.”
„Aaah, slim!”, zegt Jagesar.
Mobder hoorde van haar mentor over Regterschot. Zo gaat het vaak: de meeste studenten komen bij hem terecht door mond-tot-mondreclame. Ze komen van allerlei studies, maar voornamelijk van bouwkunde. Het zijn vaak ‘doorstromers’ van het hbo, of studenten met een vooropleiding in het buitenland.
Bij Gert begrijp ik de stof meteen
Sumya Mobder (23)
Regterschot geeft naar eigen zeggen les aan zo’n zevenhonderd studenten per jaar en werkt zo’n veertig uur per week. Hij heeft geen „registratiesysteem of iets dergelijks”, maar Mobder – die in het complex woont – bevestigt dat ze hem vrijwel altijd met studenten ziet zitten als ze tijdens kantooruren langs zijn tafel loopt.
Toen Mobder voor het eerst bij Regterschot aan tafel zat, ging er een wereld voor haar open. „Ik had gewild dat ik op dag één van mijn studie al wist dat ik bij Gert terecht kon. Ik had net zo goed niet naar de lessen kunnen gaan en alles bij hem kunnen volgen. Toen dit onderwerp in college behandeld was, liep iedereen met een verslagen blik het lokaal uit. Bij Gert begrijp ik de stof meteen.”
„Uitleggen is ook aansluiten, dus je moet kijken wat iemand nodig heeft”, zegt Regterschot. „Dat betekent dat je eerst moet weten wat iemand al weet. Dat is soms even aftasten, want sommigen zijn te optimistisch over hun voorkennis. Vanaf daar bouw ik in kleine stappen op. Zo blijft de basiskennis hangen en bereik je uiteindelijk meer.”
Zijn passie voor onderwijs ontdekte Regterschot op de middelbare school in Apeldoorn, waar hij uitblonk in de exacte vakken. Hij werd vaak door leraren gevraagd om medeleerlingen te helpen met die vakken. „Het boeide mij zo dat je mensen met heel verschillende achtergronden op hetzelfde kennisniveau kunt brengen”, zegt Regterschot tijdens een van de acht gesprekken die NRC de afgelopen maanden met hem voerde.
Na de middelbare school ging hij wiskunde studeren aan de Universiteit Utrecht. Daarna promoveerde hij aan de Universiteit Twente, op een onderzoek binnen de toegepaste wiskunde. Eind jaren tachtig ging hij onder de rivieren wonen, in Eindhoven, om les te gaan geven aan de TU/e.
Het was de begintijd van een cultuurverandering op de Nederlandse universiteiten. Door nieuw beleid van het Rijk werden ze commerciëler en gingen ze meer met elkaar concurreren. Zo ontstond er langzaam een cultuur van ‘publish or perish’ (publiceren of ten onder gaan), zoals die in de Verenigde Staten wordt genoemd.
Lang gaf hij zijn lessen in lokalen op de TU/e, maar daar mag hij niet meer komen. Hij geeft nu les onder de trap van een studentenflat. Foto Merlin Daleman
Regterschot deed wel onderzoek, maar het grootste deel van zijn tijd, zo’n 70 procent, ging op aan doceren. In eerste instantie leek niemand dat een probleem te vinden. Integendeel, in verschillende beoordelingen die begin jaren negentig over Regterschot zijn gemaakt, ingezien door NRC, wordt zijn onderwijs geprezen. „Onderwijs: zelfstandig, neemt initiatief, zeer goede docent”, schreef een hoogleraar van zijn faculteit in 1993. In hetzelfde jaar won hij een ‘Academy Award’ in de categorie ‘docent’, een prijs die de TU/e destijds jaarlijks uitreikte aan de beste docent.
In diezelfde beoordeling staat ook kritiek: „De wijze waarop betrokkene omgaat met het element ‘samenwerken’ dreigt hem steeds weer in een isolement te doen geraken.” Volgens de beoordelaar is er op Regterschots „omgangsvormen” als zodanig niets aan te merken, maar als hij moet samenwerken zou hij zijn bijdrage aan onderzoeksprojecten groter inschatten dan de collega’s met wie wordt samengewerkt. Zo ontstaan er volgens de beoordelaar „onwerkbare verhoudingen”.
Volgens Regterschot zijn de samenwerkingen met collega’s altijd goed geweest.
Bij elke ontmoeting met Regterschot gebeurt hetzelfde: praat je met hem over onderwijs, of inhoudelijk over wis- of natuurkunde, dan ontspant hij en is hij goed te volgen. Praat je met hem over vroeger, over wat er gebeurd is op de universiteit, dan wordt hij fel en gespannen. Zijn handen gaan een beetje trillen, zijn gezicht trekt strak. Hij is minder goed te volgen en gaat snel van het concrete naar het algemene, beschouwende verhaal, of neemt zijpaden. Dat komt, zegt hij, omdat hij het moeilijk vindt erover te praten. Wat er destijds is gebeurd, heeft hem zo geraakt dat het zijn leven beheerst. Als hij geen onderwijs geeft, zit hij constant met zijn hoofd in de jaren negentig.
Naast zijn werk als universitair docent was Regterschot van juni 1990 tot juli 1993 voorzitter van de dienstcommissie van zijn faculteit, een soort ondernemingsraad. In zijn rol als voorzitter ageerde hij fel tegen een aantal besluiten die door de faculteit waren genomen. En als Regterschot zich vastbijt, dan laat hij niet meer los. Het zorgde voor frictie tussen hem en een paar van zijn collega’s, zo blijkt uit documenten die NRC heeft ingezien.
Praat je met hem over vroeger, dan wordt hij fel en gespannen
Daarnaast maakte Regterschot in diezelfde pe Source: NRC