N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
De doorbraak van de Nova Kachovkadam dinsdagochtend bracht iedereen met een schok weer bij de les. Eindeloos was er gespeculeerd over een Oekraïns voorjaarsoffensief. Op maandagavond zei een analist nog op de radio dat de media-slimme Volodymyr Zelensky zijn geschiedenis goed kent: dinsdag was het 6 juni, D-day in een vorige Europese oorlog. Op 6 juni 2023 waren het niet oprukkende Oekraïense manschappen die de aandacht trokken, maar een catastrofe in het stroomgebied van de Dnipro.
Met elke nieuwe ontsporing in Poetins oorlog – na de inundatie openden Russische soldaten volgens Zelensky het vuur op Oekraïense reddingswerkers – dringt zich onwillekeurig de vraag op hoe lang nog? En wat dan?
De meeste analisten gaan ervan uit dat de oorlog nog maanden gaat duren. Dat zou in het voordeel van Rusland kunnen zijn omdat op termijn de westerse Oekraïne-coalitie wel eens uiteen zou kunnen vallen. Vooralsnog gaat die rekening niet op.
De Europese landen vonden elkaar afgelopen jaar in een duidelijke veroordeling van de agressie en legden een verbluffende slagvaardigheid aan de dag bij het steunen van Oekraïne. Uit nieuw opinieonderzoek blijkt dat die koers nog steeds op steun kan rekenen. Een meerderheid van de ondervraagden in een onderzoek van de European Council on Foreign Relations ziet Rusland als een tegenstander. Nederlanders behoren met Polen, Zweden, Denen en Duitsers tot de haviken, constateren de onderzoekers.
In 2021 zag ongeveer eenderde van de ondervraagden Rusland als tegenstander, nu is dat tweederde. In Nederland en Italië was de omslag in sentiment het grootst. Bulgarije is een uitzondering, daar ziet een meerderheid van de bevolking Rusland nog als een bondgenoot. Uit het onderzoek blijkt overigens ook dat Europeanen vrij mild zijn over China. De meeste ondervraagden zien China als een noodzakelijke partner en willen niet dat Europa zich laat mee zuigen in een confrontatie tussen China en de VS. De publieke opinie zal zich tegen China keren als Beijing wapens levert aan Moskou.
Ná de oorlog kan een meerderheid van de ondervraagden zich voorstellen dat er weer op „beperkte schaal” contacten met Rusland worden aangeknoopt. Toch voorspelt de peiling ook een fiks Europees debat. In Polen wil 39 procent van de ondervraagden álle banden met Rusland verbreken. Maar een meerderheid van de Bulgaren, een derde van de Oostenrijkers en de Hongaren en een kwart van de Duitsers denkt nú al na over een volledig herstel van betrekkingen.
Tussen oorlog en zwijgende wapens zitten onderhandelingen. In het internationale debat doet de ‘Korea’-optie de ronde. De oorlog eindigt dan met twee uiterst vijandige buurlanden en daartussen een gedemilitariseerde zone. Op het Koreaanse schiereiland duurt die situatie al decennia.
De historicus Sergey Radchenko wees in februari al op de parallellen tussen Korea en Oekraïne. Rusland zal het bezette grondgebied niet willen opgeven. Oekraïne wil niet stoppen voordat het de Russen heeft verjaagd en ook de Krim heeft heroverd. Als geen van beiden op het slagveld vooruitgang boekt ligt een staakt-het-vuren voor de hand. Oekraïne zou dan kunnen zeggen dat het een agressor heeft verslagen, Rusland zou zijn verlies als kleine overwinning kunnen verkopen. Een frozen conflict is verre van ideaal, erkent Radchenko, maar het is beter dan een nederlaag of een uitputtingsoorlog.
Voor het Korea-model spreekt dat Oekraïne, hoeveel westerse steun het ook krijgt, te klein is om Rusland definitief te verslaan. Het verloop van de oorlog heeft ook laten zien dat Rusland een inmiddels zwaar bewapend Oekraïne er niet zo maar onder krijgt.
Het Korea-model heeft echter ook één grote makke. Rusland is vele malen sterker dan Noord-Korea destijds was en het Kremlin zou een wapenstilstand makkelijk kunnen opvatten als een gevechtspauze, waarschuwde Bret Stephens in The New York Times. Het is een beproefd Russisch recept: aan de inval van 2022 ging de annexatie van de Krim en oorlog in de Donbas vooraf.
Als je de kans op herhaling zoveel mogelijk wilt uitsluiten dan moet Rusland verslagen worden. Hoe groter het succes op het slagveld, hoe beter het uitgangspunt in onderhandelingen. Kyiv moet de bezette gebieden heroveren, al dan niet inclusief de Krim. Zo lang Zelensky dat wil proberen moet de westerse alliantie achter Oekraïne blijven staan – voorlopig kunnen Europese politici dat doen in de wetenschap dat hun kiezers heel goed zien wat ze aan Rusland hebben.
Meer afleveringen
Michel Kerres
NieuwsbriefNRC EuropaExclusief voor abonnees
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC