Italië, Griekenland en Spanje, waar de nieuwe grenscentra komen, kunnen rekenen op minstens 1 miljard euro uit het EU-budget ter compensatie voor de kosten. Deze landen worden eveneens geholpen als zij (via de nieuwe versnelde en de gewone asielprocedures) grote aantallen asielzoekers binnenkrijgen. De andere lidstaten worden dan verplicht hun solidariteit te tonen door asielzoekers over te nemen, of de zuidelijke landen met geld of materieel te steunen.
Het akkoord tussen de lidstaten over de opzet van een nieuw Europees asielbeleid kwam donderdagavond na urenlang intensief beraad. De Zweedse minister Maria Malmer Stenergard (Migratie), die het asieloverleg voorzat, sprak over een ‘historische stap’. De EU-landen ruziën sinds 2016 over een Europees asielbeleid. Voorstellen van de vorige en huidige Europese Commissie strandden tot nog toe op verdeeldheid. Het gevolg is een lappendeken aan nationale regels waar mensensmokkelaars handig gebruik van maken.
Om daar een eind aan te maken, kiezen de EU-landen nu voor een onmiddellijke screening van migranten aan de buitengrenzen. Bij een asielaanvraag wordt gekeken naar de kans dat iemand uit dat land een verblijfsvergunning krijgt. Is de erkenningsgraad laag (minder dan 20 procent in de EU) dan moet deze persoon naar de versnelde procedure aan de grens. Voor de meer kansrijken volgt de (langere) gewone asielprocedure elders in het land van aankomst.
Staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) wilde dat minderjarige alleenstaande asielzoekers ook de in grenscentra – die veelal gesloten zullen zijn – terechtkomen. De staatssecretaris vreest dat kinderen alleen vooruit worden gestuurd, waarna bij een gehonoreerde asielaanvraag de rest van de familie volgt. Van der Burg kreeg daarvoor onvoldoende steun, maar prees niettemin het akkoord.
Italië bepleitte, net als Nederland, een ruime lijst met landen waar migranten die moeten vertrekken naar teruggestuurd kunnen worden. De Duitse minister blokkeerde dit, zij eiste een betekenisvolle band tussen de migrant en het land van bestemming. Het compromis was dat er een ‘redelijke band’ moet zijn.
Naast een snelle grensprocedure willen de EU-landen meer solidariteit met de lidstaten waar de meeste asielzoekers arriveren. Als een land de toestroom niet meer aankan, worden de andere lidstaten verplicht tot steun. Dat kan door asielzoekers over te nemen, maar ook met geld of materieel.
Elk land wordt geacht jaarlijks een bepaald aantal asielzoekers op te nemen, afhankelijk van de bevolkingsomvang en het nationaal inkomen. Nederland zou volgens die sleutel 4,95 procent van de geraamde instroom moeten accepteren. Krijgt Nederland er meer, dan kan het een beroep doen op de verplichte solidariteit. Landen die per se geen asielzoekers willen opnemen, kunnen dat afkopen. Het voorgestelde bedrag – bestemd voor het land dat de asielzoeker dan noodgedwongen houdt – is 20 duizend euro. Voor Polen en Hongarije, die überhaupt geen asielzoekers willen, was dat een reden om de voorstellen te verwerpen.
Een akkoord tussen de lidstaten betekent niet dat de toestroom van migranten op korte termijn omlaaggaat. Daarvoor moet eerst overeenstemming bereikt worden met het Europees Parlement. dat op essentiële punten een heel ander standpunt inneemt dan de lidstaten. Daarna krijgen lidstaten sowieso nog twee jaar de tijd om de nieuwe asielregels in te voeren.
Meer effect op korte termijn heeft een afspraak met Tunesië om het vertrek van bootjes met migranten tegen te houden. Om zo’n migratiepact tot stand te brengen, bezoekt premier Mark Rutte zondag de Tunesische president, samen met de Italiaanse premier en de voorzitter van de Europese Commissie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden