Schoolpleinen zijn vaak nog volledig versteend, maar tientallen scholen zijn bezig de speelplaatsen te vergroenen. ‘Laatst lieten hangjongeren een briefje achter: bedankt dat we hier mochten zitten.’
‘Saai. Leeg en saai.’ Vraag de leerlingenraad van Kindcentrum Baggelhuizen in Assen hun oude schoolplein te omschrijven en Merijn (12) uit groep 8 vat het bondig samen. ‘Zie je die klimbult met boomstammen?’, valt Riwan (11) uit groep 7 hem bij. ‘Daar lagen eerst allemaal tegels.’
De multifunctionele accommodatie Het Schakelveld, waar de basisschool in huist, had bij de ingebruikname in 2010 een groen dak en zonnepanelen. Maar het schoolplein was een blinde vlek. Of beter gezegd: een grijze vlek, blijkt uit de foto van de oorspronkelijke toestand die directeur Rik Talens laat zien op zijn laptop.
‘Heel veel steen. Het was me meteen een doorn in het oog’, zegt Talens, die tweeënhalf jaar geleden aantrad als schoolleider. ‘Het plein leefde niet en nodigde niet uit tot spelen.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
Toen al waren er plannen om het schoolplein op de schop te nemen. Nu ziet Talens tevreden hoe de kleuters tijdens de ochtendpauze hun fruit eten in een zitje van boomstammetjes en houtsnippers. De make-over tot een groener schoolplein was een flinke klus, zegt de directeur. Maar nu is het opgefleurd met twaalf bomen, een klimbult en een met leilindes omringd amfitheatertje. ‘Laatst lieten hangjongeren een briefje achter: bedankt dat we hier mochten zitten.’
Ruim 60 procent van de circa 6.800 schoolpleinen in Nederland is nog (vrijwel) volledig versteend, bleek onlangs uit een peiling van natuureducatieorganisatie IVN. Vooral scholen in de Randstad scoren slecht. ‘Het versteende schoolplein is een sprekend symbool van het verdwijnen van natuur uit de dagelijkse leefomgeving van onze kinderen’, noteerden onderzoekers van de vakgroep psychologie van de Vrije Universiteit.
Terwijl volgens het IVN een vergroend schoolplein bijdraagt aan een gezonde ontwikkeling van kinderen, uitdagende en gevarieerde speelmogelijkheden, klimaatbestendigheid en biodiversiteit. De natuureducatieorganisatie pleit er daarom voor dat alle basisscholen in 2030 beschikken over groene buitenruimte.
Diverse provincies en gemeenten hebben subsidieregelingen, waarmee naar schatting enkele honderden scholen aan de slag zijn (geweest) of gaan. ‘In Drenthe hebben we subsidie gekregen van de provincie om dertig scholen aan te pakken, samen met Kunst & Cultuur en SportDrenthe’, zegt Marleen Poppen van IVN Noord. Per school is 20 duizend euro beschikbaar. De eerste achttien scholen zijn inmiddels uitverkoren. Zij moeten zelf eenzelfde bedrag bijpassen. In Friesland start binnenkort een vergelijkbare regeling.
Het prijskaartje was wel de grootste tegenvaller, zegt directeur Talens van Kindcentrum Baggelhuizen. Uiteindelijk kostte de metamorfose 67 duizend euro. Net een echte verbouwing: ‘Alles werd duurder.’
Bovendien, legt de directeur uit: klimrekken uit catalogi zijn gecertificeerd, boomstammen die als zodanig gebruikt gaan worden moeten stuk voor stuk nog zo’n bureaucratische keuring doorstaan. ‘Een flinke kostenpost, maar als school hebben we de verantwoordelijkheid dat netjes te regelen.’
In tegenstelling tot een betegeld plein is het nieuwe overgeleverd aan de elementen. Tijdens de aanleg leidde overvloedige neerslag tot een flinke vertraging. Nu kan de dovenetel op de flank van de klimbult wel wat regen gebruiken. ‘De eerste planten begaven het al in de eerste week.’
De vlinderstruiken, de zonnebloemen, de leilindes en de jonge haagbeukjes: de groei moet er nog in komen. ‘Toen de klus geklaard was, dachten we: het had nog wel wat groener gekund’, zegt directeur Talens. ‘De andere kant is: een traditioneel schoolplein blijft zoals het is, een groen plein wordt elk jaar mooier.’
Het toekomstbeeld van Talens is dat het plein gaat fungeren als buitenleslokaal. ‘Het is toch zonde om uit een boekje over planten te leren als je ze hier hebt staan?’ De picknickbanken in de schaduw van de bomen blijken nu al een succes. ‘Niet elk kind wil rennen in de pauze. Sommige leerlingen vinden het fijn even rustig te lezen of te tekenen.’ Bijvangst: ook ouders blijven na schooltijd vaker plakken.
‘Als we maar wel kunnen blijven voetballen’, was de duidelijke wens van de leerlingen. Op sommige groene pleinen gaan de perkjes en rotspartijen nog wel eens ten koste van de speelruimte, of zorgen organisch opstaande randen voor brokken. In Baggelhuizen was aan ruimte gelukkig geen gebrek. Het voetbalveld werd verplaatst en kreeg zelfs een omheining met houten palen. ‘Beter’, zegt Riwan, ‘want die buurman geeft de bal niet terug.’
Struikelpartijen zijn er ook niet veel vaker, zegt Chenoa (11) uit groep 8. ‘Een jongen uit groep 6 heeft zich net wel geschaafd toen hij van die boomstam gleed, maar hij sprong met slippers. De meeste ongelukken gebeuren nog steeds tijdens het voetballen.’
Volgens de filosofie van de school heeft Talens van het begin af aan de leerlingen bij de plannen betrokken. ‘Wij volwassenen kunnen wel mooie ideeën hebben, maar zij moeten er spelen.’ De leerlingenraad liet alle leerlingen kiezen uit een drietal speeltoestellen die binnen het budget pasten. Die met glijbaan en wiebelbrug kreeg de meeste stemmen.
Nog steeds zijn de leerlingen begaan met hun plein. ‘Zie je wat zij nu doet?’, zegt Chenoa, wijzend op een meisje uit groep 6 dat van de bult glijdt. ‘Dat is echt niet goed voor de planten.’ Laatst zijn ze alle klassen al langsgegaan om daarvoor te waarschuwen.
‘Voor de schoonmakers is het wel even aanpoten, nu er meer zand mee de school in komt’, zegt Talens. Maar ouders hebben nog niet geklaagd over leerlingen die smerig thuiskomen. ‘Misschien wordt dat anders als we na een regenbui een moddergevecht houden’, zegt Merijn. ‘Maar mijn moeder moet toch al elke dag mijn kleren wassen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden