Drie maanden voor de explosies die Nord Stream 2 vorig jaar september grotendeels vernietigden, hebben de Verenigde Staten ‘Duitsland en andere Europese landen’ inlichtingen verschaft over Oekraïense plannen voor een aanslag. Volgens de tip van inlichtingendienst CIA beraamde Oekraïne een geheime operatie middels een zeskoppig team van kikvorsmannen dat bij een heimelijke duik de pijpleiding zou opblazen. De CIA op zijn beurt kreeg de informatie van een ‘Europese bondgenoot’, aldus The Washington Post, die het nieuws dinsdagavond bracht.
De aanslag op Nord Stream 2, waarbij vorig jaar september drie van de vier pijplijnen werden opgeblazen, is in nevelen gehuld. Aanvankelijk wezen experts op het gebied van maritieme veiligheid naar Rusland, als enige land met het motief én de middelen. Een enkeling beschuldigde de Amerikanen. De afgelopen maanden rijst het beeld dat een team Oekraïense duikers achter de aanslagen zit.
Over de auteur
Remco Andersen is correspondent Duitsland voor de Volkskrant. Hij woont in Berlijn. Als Midden Oosten-correspondent won hij in 2015 de Lira-prijs voor buitenlandjournalistiek voor zijn werk in Syrië en Irak.
Het gelekte inlichtingenrapport is de sterkste indicatie tot nu toe van Oekraïense betrokkenheid bij de aanslagen, maar roept ook vragen op. Eerder onthulden Duitse media dat de autoriteiten aldaar meerdere Oekraïense verdachten in het vizier hebben. Hun verantwoordelijk is nog niet zeker. Ook is vooralsnog onduidelijk of en in hoeverre de verdachten werden gestuurd vanuit Kyiv. Rondom het Oekraïne-conflict zijn meerdere paramilitaire groepen actief die beweren op eigen houtje te handelen.
Volgens The Washington Post was de CIA-tip uit juni zeer gedetailleerd. Een undercoverteam van zes Oekraïense maritieme commando’s zou met valse identiteitsbewijzen op pad worden gestuurd om een boot te huren, en vanaf daar met een onderwatervaartuig naar de bodem van de Oostzee duiken. Het team zou helium meebrengen om op de diepte van 70 meter te kunnen werken. De eenheid zou onder direct bevel staan van de Oekraïense opperbevelhebber, generaal Valerij Zaloezjnyj. President Zelensky zou niet op de hoogte zijn geweest.
Veel details komen overeen met bevindingen van de Duitse autoriteiten. Zij vonden tijdens hun onderzoek een huurjacht, de Andromeda, met sporen van explosieven aan boord. De boot was daags voor de aanslag gehuurd nabij de Noord-Duitse havenplaats Rostock, door mensen met vervalste Oekraïense identiteitsbewijzen.
Maar er zijn ook verschillen. De informatie, kennelijk afkomstig van een menselijke bron in Oekraïne, rept met geen woord over Nord Stream 2. Volgens de bron was de aanval gepland op Nord Stream 1, de oudere zusterpijpleiding van Nord Stream 2, en in juni – niet september. Ook noemt de bron een ander Europees land dan Duitsland als startpunt van de operatie. En waarom zou een Oekraïens team saboteurs een onderwatervaartuig, helium én honderden kilo’s explosieven naar Duitsland smokkelen, maar vervolgens een vakantieboot moeten huren voor het slagen van hun uiterst geheime operatie?
Een van de argumenten tegen Oekraïense betrokkenheid die al snel klonken, was dat de potentiële opbrengst niet opwoog tegen het risico. Nord Stream 2 is wegens de Russische invasie van Oekraïne nooit in gebruik genomen en de kans is vrijwel nihil dat er ooit nog gas door zou gaan. Tegelijk zou Oekraïense betrokkenheid bij een aanslag op Europese energie-infrastructuur een enorme deuk kunnen slaan in westerse steun voor dat land.
De schade zou in dat geval wel beperkt kunnen worden door handig politiek optreden. Oekraïne zou de verantwoordelijken kunnen vervolgen als losgeslagen elementen, wat westerse landen de kans zou geven om strafmaatregelen te beperken. Bovendien is het ook in het belang van de VS en EU-landen dat Oekraïne de oorlog tegen Rusland niet verliest.
Bij Europese en Navo-besprekingen omtrent Oekraïne, aldus een Europese diplomaat in The Washington Post, is daarom nu het devies: niet over Nord Stream beginnen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden