Weinig treinverbindingen zijn zo geliefd als de Eurostar. Groot is dan ook de frustratie dat die door een stationsverbouwing maandenlang niet kan rijden. ‘Een populaire trein moet groeien en bloeien, die ga je niet snoeien.’
Het Europese spoorwegnetwerk is de afgelopen decennia danig achteruit gegaan, maar in Nederland staan twee verbindingen fier overeind. Het gaat om de Eurostar naar Londen en de Thalys naar Parijs. De treinverbindingen zijn niet alleen populair, maar ook een uitstekend alternatief voor vliegreizen, die twaalf keer zo vervuilend zijn.
Groot is dan ook de ophef over het besluit om de trein tussen Amsterdam naar Londen vanaf juni 2024 gedurende zeven tot elf maanden niet te laten rijden. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is dit nodig in verband met een grootschalige verbouwing van station Amsterdam Centraal. Het station gaat op de schop, en dat geldt ook voor de terminal met de veiligheidsscreening en de douanepost waar Nederlandse en Britse douaniers staan. Die zijn sinds de Brexit noodzakelijk voor reizigers naar het Verenigd Koninkrijk.
Over de auteur
Ashwant Nandram is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft veel over de luchtvaart en het spoor. In 2020 won hij de journalistiekprijs de Tegel.
Reizigersorganisatie Rover noemt het besluit ‘ongehoord’. Het tijdelijk schrappen van de Eurostar treft dagelijks 5.200 tot 6.500 reizigers. ‘Een populaire trein moet groeien en bloeien, die ga je niet snoeien.’
Ook het Amsterdamse stadsbestuur reageert hoofdschuddend. Vervoerswethouder Melanie van der Horst (D66) noemt het ‘niet uit te leggen dat zo’n belangrijke treinverbinding zo lang wegvalt. Zeker nu we proberen de trein aantrekkelijker te maken om het aantal korte vluchten terug te dringen.’
Volgens spoorbeheerder ProRail, die verantwoordelijk is voor de stationsrenovatie, is er simpelweg geen ruimte om te boel te verbouwen én open te blijven. ‘Wij hebben echt alle alternatieven afgewogen’, zegt een woordvoerder. ‘Het verplaatsen van de terminal naar een plek op het water achter het station, of in een fietsenstalling in de buurt. Maar steeds kwamen we tot de conclusie: dit is niet haalbaar. Soms omdat je dan niet kunt bouwen, soms omdat het onveilig is. Er staan dan bijvoorbeeld bouwmachines in de buurt of er lopen werklui die moeten slopen of bouwen.’
Ook bij ProRail wringt het dat treinverkeer naar Londen daarmee bijna een jaar onmogelijk is, benadrukt de woordvoerder. ‘Eurostar is een van de best lopende internationale lijnen die er zijn. Wij willen natuurlijk ook dat er wordt gereden. Maar zodra veiligheid in het geding komt, is het voor ons klaar.’
Dat er veiligheidszorgen zijn, blijkt ook uit een rapport van adviesbureau Studio Bereikbaar. Dat voerde in opdracht van het ministerie een second opinion uit. Ook de adviseurs concluderen dat bij het langer openhouden van de terminal ‘zowel de veiligheid voor de reiziger, als de veiligheid van de bouwvakkers (...) niet kan worden gegarandeerd.’
Spoorbedrijf Eurostar, dat de gelijknamige treinverbinding uitbaat, baalt als een stekker. Door het verdwijnen van de treinverbinding zullen er 21 lijnvluchten per dag nodig zijn om de reizigers te vervoeren, rekent het bedrijf voor. ‘Dat is een regelrechte ramp’, aldus een woordvoerder.
Topvrouw Gwendoline Cazenave toog maandagmiddag naar Den Haag voor spoedoverleg. Daar ontmoette ze staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur) en vertegenwoordigers van ProRail en de NS. Dat heeft niet mogen baten, zeiden de meeste betrokkenen na afloop.
ProRail, het ministerie en Eurostar gaan weliswaar alle opties opnieuw bekijken, maar ProRail benadrukt dat er niet valt te tornen aan de termijn van zeven tot elf maanden. Het is vooral zaak om zo snel mogelijk te beginnen met het voorbereiden van de verbouwing, zegt het ministerie. Dit om te voorkomen dat de treinverbinding nóg langer zal uitvallen.
Een alternatief zou kunnen zijn de trein vanuit Rotterdam te laten vertrekken. ProRail verwachtte in maart nog dat het een ‘uitgeklede terminal’ kon optuigen, zodat de treinen vanaf juni 2024 vanuit Rotterdam konden vertrekken en de directe verbinding met Londen behouden bleef.
Dat is inmiddels al niet meer haalbaar. Ook volgens Eurostar is dat geen reëel alternatief. ‘Onze treinen hebben 900 stoelen, en in Rotterdam kunnen maar 165 reizigers opstappen, omdat het perron daar veel korter is. Dat is commercieel niet aantrekkelijk.’ Het bedrijf blijft daarom hameren op een ‘directe verbinding vanuit Amsterdam’.
‘Ik neem deze trein zo vaak als ik kan, maar nog steeds niet zo vaak als ik eigenlijk zou willen. Ik heb hier familie wonen. Afgelopen weekend promoveerde mijn peetdochter, dus daar moest ik natuurlijk bij zijn. Als deze trein verdwijnt? Voor een weekendje zou ik niet zomaar op en neer vliegen. Vanwege het milieu. Weet je wat ze zouden moeten doen? In Engeland moeten ze veel meer adverteren met hoe makkelijk het is om in Nederland te reizen. Het systeem hier is fantastisch, alles is ongelofelijk goed bereikbaar. Ik vraag me echt af waarom je ooit zou vliegen. Belachelijk!’
‘Mijn zoon woont in Amsterdam, dus ik kom vaak een weekend oppassen op mijn kleinkinderen. Normaliter reis ik met mijn man, maar hij kon dit keer niet mee. Dus nu ben ik voor het eerst met mijn vriendin Mandy hier. We zijn beiden gepensioneerd. We hadden een heerlijke reis, de service was geweldig. Het vliegtuig is voor ons geen optie, dan verspil je zo veel tijd op de luchthaven. Vroeger namen we vaak de auto, zodat de hond mee kon. Dat is nu allemaal lastiger vanwege de stomme Brexit. Maar het beste aan treinreizen is dat we meer wijntjes kunnen drinken.’
‘Ieder jaar ga ik met mijn moeder op vakantie, en we pakken vaker de trein tussen Amsterdam en Londen. Dit keer gaan we in Londen naar een concert van ABBA. Voor korte korte reisjes willen we het liefst niet vliegen. Je bent uiteindelijk langer onderweg van en naar het vliegveld en het kost ook meer geld. Bovendien kun je in de trein meer ontspannen en geniet je van het landschap.’
‘Als we zouden vliegen vanaf Heathrow, zouden we daar drie uur van tevoren moeten zijn om in te checken, en dat is veel te veel gedoe. De trein is veel comfortabeler. Volgende keer nemen we misschien wel de trein naar Parijs. Amsterdam was ook mooi hoor, maar het hoogtepunt van dit weekend was wel ons uitstapje naar Zaandijk. Ook met de trein natuurlijk.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden