‘Er zijn grote fouten gemaakt door opeenvolgende kabinetten, ook door mijn kabinetten, ook door mij.’ Met die woorden reageerde minister-president Mark Rutte voor het eerst op het rapport van de parlementaire enquêtecommissie die de gaswinning in Groningen onderzocht.
‘Het rapport legt bloot hoe belangen van Groningers ondergeschikt zijn gemaakt aan andere belangen, aan financiële belangen’, onderschreef de premier de belangrijkste conclusie van de enquêtecommissie. ‘Ik kijk naar boven, naar de publieke tribune. Dit gaat over jullie, over u.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland en verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe
De enquêtecommissie velde een hard oordeel over de minister-president persoonlijk, onder wiens premierschap het dossier-Groningen volledig ontaardde. De premier stuurde niet bij en maakte niet het verschil, aldus de enquêtecommissie.
Rutte maakte meteen duidelijk niet van plan te zijn af te treden. ‘Terugkijkend kun je zeggen: misschien hadden we eerder dingen moeten doen. Maar het is niet zo dat we dachten: we gaan nog even extra veel gas winnen.’
Volgens de premier is het belangrijkste nu ‘recht te doen aan Groningen en de inwoners van het aardbevingsgebied’. ‘Dat vraag een commitment van jaren. Wat in zestig jaar is misgegaan, is niet in één keer opgelost. Alleen met concrete acties kunnen we de ereschuld inlossen en hopelijk, op termijn, iets van vertrouwen terugwinnen.’
Dinsdag, in de eerste termijn van het debat, had Rutte al forse kritiek moeten incasseren van met name oppositiepartijen. Jesse Klaver (GroenLinks) verweet de premier een strategie van ‘doorschuiven en afschuiven’. Net als Pieter Omtzigt vroeg hij zich hardop af wat nu het verschil was met de toeslagenaffaire. De conclusie van de parlementaire ondervragingscommissie, dat er sprake was van ‘systeemfalen’, bracht hem toen tot de conclusie dat Ruttes kabinet daarvoor verantwoordelijk was en moest aftreden.
Ook in het gasdossier was volgens de enquêtecommissie sprake van ‘systeemfalen’. Waarom nam Rutte nu niet zijn verantwoordelijkheid? Volgens Klaver laadt de premier de verdenking op zich dat timing zelfs bij de meest principiële besluiten prevaleert: destijds stonden verkiezingen toch al voor de deur.
Ook dat Rutte tijdens zijn verhoor zei pas in 2018 de ernst van te zaak in te hebben gezien, vijf jaar na de zware beving bij Huizinge, kwam hem op felle kritiek van meerdere Kamerleden te staan. ‘Ik denk dat u loog’, zei Henk Nijboer (PvdA).
De premier ging woensdag in op de gewraakte opmerking. In 2018, zo zei hij, werd hij door een interview met voormalig toezichthouder Jan de Jong nogmaals ‘indringend’ geconfronteerd met de hoge winning in 2013, het jaar na de aardbeving bij Huizinge, waarop het Staatstoezicht op de Mijnen adviseerde de winning zo veel en zo snel als mogelijk te minderen. Maar: ‘Natuurlijk wist ik al veel eerder dat het heel erg was.’
De oppositie nam met die uitleg geen genoegen. ‘Heel ongeloofwaardig’, aldus Christine Teunissen (Partij voor de Dieren). Dinsdag werd al duidelijk dat de premier kan rekenen op een motie van wantrouwen van de SP. ‘Waarom neemt u uw verantwoordelijkheid niet, waarom stapt u niet op?’, zei Sandra Beckerman.
De regeringspartijen hielden zich meer op de vlakte. Ze benadrukten dat ook de Tweede Kamer zelf flinke steken heeft laten vallen in het Groningse gasdossier.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden