‘Ik doe alles volgens het boekje, maar wel agressief. En daar hebben sommige mensen moeite mee.’ Dat zei Frank V. in 2011 tegen het zakenblad Quote, dat hem een ‘financieel kunstenaar’ noemde en met enige bewondering zijn auto en dure klokje beschreef. Inmiddels staat hij volgens het blad op de 339ste plaats van de top-500 van rijkste Nederlanders, met een geschat vermogen van 170 miljoen euro.
Alles volgens het boekje? Dinsdagochtend werd duidelijk dat het Openbaar Ministerie (OM) dat anders ziet. In een persbericht schrijft het dat de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (Fiod) ‘een 53-jarige man uit Aerdenhout’ heeft aangehouden wegens belastingfraude. Ruim 4 miljoen euro zou onterecht zijn terugbetaald door de Nederlandse Belastingdienst.
V.’s kantoor in Haarlem werd dinsdag doorzocht, net als dat van zijn belastingadviseur in Amsterdam. In Finland werd een zakenpartner van V. opgepakt.
Over de auteurs
Michael Persson is economieverslaggever en commentator van de Volkskrant, met een focus op winnaars, weggetjesweters en profiteurs van het systeem. Als Amerika-correspondent won hij journalistiekprijs de Tegel.
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op ons dagelijks leven.
Het is een doorbraak in wat waarschijnlijk de grootste oplichtingszaak is in de Nederlandse (en West-Europese) geschiedenis. De Fiod denkt dat V., een oud-Fortis-bankier die inmiddels vastgoedhandelaar is en regelmatig met zijn vrouw in het voormalige zakenvliegtuig van Dirk Scheringa naar zijn lodge in Zuid-Afrika vliegt, een sleutelspeler is bij een ingenieus spel om de fiscus en dus de belastingbetaler op te lichten.
Het Duitse Handelsblatt noemt hem de ‘geestelijk vader’ van een truc die de schatkisten van West-Europa in totaal in de periode 2000-2020 141 miljard euro zou hebben gekost. In Nederland bedraagt de schade 26 miljard euro, volgens hoogleraar Christoph Spengel van de Universiteit van Mannheim, die de fraude kwantificeerde met onderzoeksnetwerk Correctiv. In Nederland graaft Follow The Money al jaren in dit dossier. Landen als Duitsland, Frankrijk en Nederland hebben zich ‘laten uithollen als een gans voor het kerstdiner’, aldus Spengel vorig jaar.
Met het huidige Tweede Kamerlid Olaf Ephraïm (Groep Van Haga) gaf V. begin deze eeuw leiding aan een speciale afdeling van de Fortis Bank aan het Amsterdamse Rokin, die vrijwel alleen draaide op een fiscale truc die destijds nog met ‘dividendstrippen’ werd aangeduid. Dat is een verzamelnaam voor gerommel met aandelen, met als doel zo min mogelijk dividendbelasting te betalen. Het OM noemt het ‘een ernstige vorm van witteboordencriminaliteit’.
Over dividend moeten aandeelhouders normaal gesproken 15 procent belasting betalen. Nederland maakt echter, net als veel andere landen, een uitzondering voor buitenlandse pensioenfondsen. Creatieve fiscalisten als V. zetten een buitenlands pensioenfonds op, waaraan de aandeelhouder vlak voor de dividendbetaling (cum-dividend) tijdelijk zijn aandelen uitleent. Zodra dat dividend is betaald, geeft het pensioenfonds de aandelen weer terug.
Of ook Ephraïm wordt verdacht van deze zogeheten CumCum-constructie, kan het OM niet zeggen. Een woordvoerder zegt dat er in totaal drie onderzoeken lopen: één naar V. en zijn bedrijven, één naar Morgan Stanley en ABN Amro, en één dat nog niet nader kan worden gepreciseerd.
De positie van V. en Ephraïm bij Fortis eindigt in 2005. In dat jaar stapt een van hun medewerkers naar de top van de Belgische bank in Brussel. Hij heeft ‘kennis van transacties die conflicteren met de principes van Fortis’. De compliance-afdeling van de bank concludeert dat de praktijken wel degelijk door de beugel kunnen. De klokkenluider wordt daarop met een vertrekpremie van 250 duizend euro door V. op straat gezet. Maar kort daarop kunnen hij en Ephraïm zelf ook vertrekken: de banktop is wel klaar met het eigengereide duo dat aan bonussen meer opstrijkt dan de bestuurders zelf.
Dat V. agressief te werk gaat, ondervindt de klokkenluider daarna. Zijn oude bazen stappen naar de rechter om te laten vastleggen dat hun medewerker nooit melding had mogen maken van de misstanden. Daarin krijgen zij ongelijk. ‘Ik zit tamelijk agressief in de wedstrijd’, zei V. daarover tegen Quote. ‘Ik ben gewoon bloedfanatiek, prestatiegericht en kan heel slecht tegen mijn verlies.’
Met zijn bedrijfje Global Securities Finance Solutions (GSFS) ging hij daarna door met wat hij bij de bank deed. Via een fiscaal aantrekkelijke filantropische stichting (‘Een roeping!’) proberen hij en zijn vrouw intussen ‘een meer dan positieve bijdrage te leveren aan een betere wereld in de breedste zin van het woord’.
Volgens de Belastingdienst is het aanpakken van dividendstrippen lastig, en tot dusver heeft V. juridische gevolgen steeds kunnen ontlopen. Toen De Nederlandsche Bank vond dat hij zijn voor CumCum bedoelde pensioenfonds onheus gebruikte en hem een boete wilde opleggen, wist hij die te pareren.
Tijdens een daaropvolgende vakantie zongen zijn vrienden een liedje voor hem, schreef Follow The Money. Op de melodie van Barry Manilows hit Copacabana: ‘Zijn naam is Frankie, hij had een bankie… de boete lag in het verschiet, maar ze kennen Frankie niet… ze komen steeds voor meer, hij wint het keer op keer…’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden