Hij is voorstander van raciale zuiverheid, onderhoudt nauwe banden met de Russische president Poetin en heeft van Hongarije een staat met autoritaire trekken gemaakt. Niettemin heeft de Hongaarse premier Viktor Orbán de macht om besluiten in de Europese Unie en de Navo waar unanimiteit voor vereist is, te blokkeren. Orbán gebruikt zijn vetorecht te pas en te onpas.
Zo verzette Orbán zich tegen het embargo op Russische olie, keert hij zich tegen verdere financiële hulp voor Oekraïne omdat het volgens hem de oorlog niet kan winnen en vindt hij net als de Turkse president Erdogan dat Zweden niet kan toetreden tot de Navo. Orbáns stafchef zegt dat Hongarije Poetin niet zal arresteren als die op Hongaars grondgebied is, ook al heeft het Internationaal Strafhof een arrestatiebevel uitgevaardigd.
Over de auteur
Heleen Mees is econoom. Ze schrijft om de week een wisselcolumn met Harriet Duurvoort.
Ondertussen profiteert Orbán van de internationale organisaties die hij opzichtig ondermijnt. Zoals de Amerikaanse diplomaat Victoria Nuland droogjes constateerde: Orbán slaapt ’s nachts onder zijn Navo-artikel 5-deken, terwijl hij overdag zijn illiberale staat najaagt. De vraag is waarom de EU zich laat chanteren door een man die de kernwaarden van het Europese blok niet respecteert.
Die vraag is des te actueler nu de Franse president Macron en Commissievoorzitter Von der Leyen vorige week tijdens een conferentie in Bratislava de ambitie hebben uitgesproken om de EU uit te breiden naar de westelijke Balkan en daar geld voor beschikbaar hebben gesteld. Als er meer EU-landen zijn, is de kans groter dat er potentaten als Orbán opstaan, zeker in landen met ontluikende democratieën.
Tot nu toe is het de EU steeds gelukt om unanimiteit te bereiken door Orbán een stuk vlees toe te werpen. Zo stemde Orbán vorig jaar in met het olie-embargo onder voorwaarde dat Hongarije, Tsjechië en Slowakije ervan waren uitgezonderd en keurde hij afgelopen december de financiële steun voor Oekraïne goed, nadat de EU de blokkade van Europese fondsen voor Hongarije had verlaagd van 7,5- naar 6,3 miljard euro.
Orbán verzet zich nu tegen uitbreiding van de Navo met Zweden, omdat hij de uitbetaling van de resterende Europese miljarden aan zijn regime wil afdwingen. Door Orbán te belonen voor zijn chantage, vergroten de regeringsleiders niet alleen de kans dat ze bij de eerstvolgende gelegenheid opnieuw door Orbán gechanteerd worden, ze versterken ook Orbáns positie in eigen land.
Artikel 7 van het EU-verdrag, op basis waarvan de Europese fondsen bestemd voor Hongarije zijn bevroren, maakt het ook mogelijk om het stemrecht van Hongarije binnen de EU op te schorten. Dat besluit kan met een gewone meerderheid van stemmen worden genomen. Hongarije kan weliswaar niet uit de EU worden gezet, maar met het blokkeren van Europese fondsen en het opschorten van het stemrecht komen de regeringsleiders een heel eind in de richting.
De beste manier om onruststokers als Orbán de wind uit de zeilen te nemen is door alle EU-besluiten met gekwalificeerde meerderheid van stemmen te nemen. Dan moet ieder besluit worden gesteund door ten minste 55 procent van de lidstaten en 65 procent van de inwoners van de EU. Dat geldt al voor de meeste beleidsterreinen van de EU, maar niet voor het buitenland- en veiligheidsbeleid.
Voor de toelating van nieuwe leden tot de Navo zijn er goede redenen om unanimiteit te eisen – ieder land committeert zich immers om militaire steun te verlenen als het nieuwe Navo-lid wordt aangevallen. Het is des te ergerlijker dat Erdogan en Orbán munt proberen te slaan uit de toetreding van Zweden door hun instemming afhankelijk te maken van zaken die niets met die toetreding te maken hebben, zoals de uitlevering van politieke tegenstanders.
Om die blokkade te omzeilen zouden alle Navo-bondgenoten behalve Turkije en Hongarije Zweden bilaterale veiligheidsgaranties kunnen geven. Een radicalere oplossing is het ontbinden en opnieuw oprichten van het militaire bondgenootschap met Zweden als lid. Dan zullen Hongarije en Turkije ongetwijfeld eieren voor hun geld kiezen en meedoen.
Nu zijn de EU en de Navo banger voor Orbán en Erdogan dan andersom. Het wordt tijd respect af te dwingen, anders verliezen de organisaties draagvlak onder de bevolking. En dat is pas echt ondermijnend.
Source: Volkskrant