De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War vermoedt dat Rusland achter het opblazen van de Kachovkadam zit. De denktank velt geen definitief oordeel, maar stelt dat ‘de balans van het bewijs, redenering en retoriek erop wijst dat Rusland de dam doelbewust heeft beschadigd’. Analisten van de denktank waarschuwden in oktober vorig jaar al dat Rusland de dam op zou kunnen blazen om een Oekraïens tegenoffensief te frustreren.
Russische autoriteiten beschuldigen Oekraïne van het opblazen van de dam. Kyiv zou daarmee proberen te verhullen dat het tegenoffensief is gefaald, of om Oekraïense eenheden langs de Dnipro te kunnen verplaatsen naar de strijd elders in Oekraïne zonder dat Rusland daarvan kan profiteren met een eigen tegenaanval. Volgens het ISW zijn beide verklaringen ongeloofwaardig, omdat het Oekraïense tegenoffensief nog niet volledig is begonnen en omdat de Russische eenheden langs de Dnipro geen serieuze bedreiging vormen voor Oekraïne.
De analisten benadrukken dat Oekraïne ‘geen materieel belang’ heeft bij het opblazen van de dam. Het leeglopen van het reservoir zal gevolgen hebben voor de watervoorziening op de door Rusland bezette Krim. Maar het ISW wijst erop dat er tussen 2014 en 2022 ook geen water uit het reservoir naar de Krim stroomde, en het schiereiland alsnog genoeg water kreeg.
Rusland daarentegen ‘kan de overstromingen gebruiken om de rivier de Dnipro wijder te maken en Oekraïense tegenaanvallen over de toch al uitdagende waterpartij lastiger te maken’. Posities van zowel het Oekraïense als het Russische leger zijn weggespoeld door de overstromingen. Aan Russische zijde is dat volgens Oekraïne te wijten aan de ‘chaotische’ wijze waarop de dam is opgeblazen.
Ook andere bronnen wijzen met de beschuldigende vinger naar Moskou. NBC News meldt dat de Amerikaanse regering over inlichtingen beschikt die doen vermoeden dat Rusland de dam heeft opgeblazen. Het Witte Huis zou bezig zijn om een deel van de inlichtingen, die nu nog staatsgeheim zijn, vrij te geven. Ingenieurs en munitiedeskundigen vertellen The New York Times dat een doelbewuste explosie van binnenuit de meest waarschijnlijke verklaring is voor de damdoorbraak. De dam was op het moment van de doorbraak in Russische handen.
Maarten Albers
Lees ook: Dit zijn de gevolgen van het doorbreken van de stuwdam bij Cherson, en zo zien ze eruit
Russische autoriteiten hebben in het door Rusland bezette deel van het rampgebied de noodtoestand uitgeroepen. Dat melden de lokale hulpdiensten aan persbureau Tass. In totaal zijn volgens de hulpdiensten zo’n 2.700 huizen overstroomd in 15 dorpen. Bijna 1.300 mensen zijn geëvacueerd.
In Nova Kachovka, de door Rusland bezette stad naast de doorgebroken dam, is het waterpeil gestegen tot een hoogte van maar liefst 12 meter. Ondertussen zakt het water weer. De evacués worden opgevangen en krijgen eten en water.
Op de rechteroever van de Dnipro, die in handen is van Oekraïne, zijn volgens regiobestuurder Oleksandr Prokoedin 1.582 huizen overstroomd, en 1.457 mensen geëvacueerd. Reddingsdiensten worden daar gehinderd door Russische beschietingen, die gisteren aan een persoon het leven kostten.
Maarten Albers
Op de door Rusland bezette linkeroever van de Dnipro zijn door de overstromingen zeker zeven mensen vermist geraakt. Dat zegt Vladimir Leontiëv, de door Rusland aangestelde burgemeester van Nova Kachovka, tegen persbureau Tass. Ook zijn 900 mensen ontheemd geraakt. Tot nu toe zijn er geen doden gemeld.
Een dorp op de linkeroever, Korsoenka, is volgens Leontiëv volledig onder water komen te staan. Van drie andere dorpen bevinden alleen de daken zich nog boven water. Russische autoriteiten in Nova Kachovka zeiden eerder vanochtend dat het waterpeil in de stad is begonnen te dalen.
Maarten Albers
In Oekraïne worden woensdagochtend nog steeds mensen geëvacueerd uit de ondergelopen gebieden na de verwoesting van de Kachovka-stuwdam. Volgens de Oekraïense president Zelensky worden bijna tachtig dorpen door het water bedreigd.
Ook stroomt een enorme olievlek door de rivier de Dnipro richting de Zwarte Zee. Volgens Zelensky gaat het om minstens 150 ton olie, maar zou dat nog veel meer kunnen worden. 'We kunnen nu nog niet voorspellen hoeveel van de chemicaliën, kunstmest en olieproducten die opgeslagen liggen in de overstroomde gebieden uiteindelijk in de rivieren en de zee terechtkomen', aldus Zelensky in zijn nachtelijke videoboodschap.
De Russische autoriteiten in de stad Nova Kachovka, aan de oever van het stuwmeer, melden op Telegram dat het waterpeil daar daalt. Zij menen dat grootschalige evacuaties niet nodig zijn.
ANP, Redactie
Oekraïne zal zich niet laten tegenhouden in zijn pogingen om bezet gebied te heroveren op de Russen, nu de stuwdam in Kachovka is verwoest. Dat heeft president Volodymyr Zelensky dinsdag gezegd in een videoboodschap.
'De door Russische terroristen veroorzaakte ramp bij de waterkrachtcentrale van Kachovka zal Oekraïne en de Oekraïners niet tegenhouden', aldus Zelensky. 'We zullen nog steeds het hele land bevrijden.'
De Oekraïense openbare aanklager heeft het Internationaal Strafhof inmiddels verzocht om een onderzoek in te stellen naar de instorting van de dam.
Zelensky zei verder dat de overheid alles in het werk stelt om de slachtoffers van de overstromingen te helpen en om voldoende drinkwater bij de bevolking te krijgen.
Redactie
Op satellietbeelden die dinsdagmiddag door Maxar Technologies zijn gemaakt, zijn de schade aan de stuwdam in Oekraïne en de overstromingen goed te zien. De dam langs de rivier de Dnipro in de Oekraïense regio Cherson stortte dinsdagochtend in, waardoor een deel van het gebied langs de frontlinie onder water kwam te staan. Het is nog altijd onduidelijk wie daarvoor verantwoordelijk is.
Op de beelden van Maxar is te zien dat een gebied van meer dan 2.500 vierkante kilometer tussen Nova Kachovka en de Golf van Dniprovska ten zuidwesten van de stad Cherson aan de Zwarte Zee is overstroomd. Huizen en andere gebouwen staan volledig onder water, vaak is alleen nog het dak te zien.
Redactie
Oekraïne en Rusland hebben elkaar er tijdens een spoedzitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties opnieuw van beschuldigd verantwoordelijk te zijn voor de verwoesting van de stuwdam in Kachovka. De Veiligheidsraad kwam dinsdagavond op verzoek van Rusland bijeen om over de kwestie te praten. De raad hoorde de verschillende partijen, zonder een conclusie te trekken.
De Russische permanente vertegenwoordiger bij de Veiligheidsraad, Vasili Nebenzja, zei dat Oekraïne de dam mogelijk heeft opgeblazen om de inwoners van het door Rusland ingelijfde schiereiland de Krim te straffen, meldt het Russische staatspersbureau TASS. De Krim is voor zijn watervoorziening afhankelijk van een kanaal dat van het stuwmeer naar het schiereiland loopt. Dat kanaal loopt nu gevaar om droog te vallen.
Nebenzja suggereerde volgens het persbureau ook dat het eigenlijke doel van Oekraïne was om 'een provocatie uit te voeren tegen de kerncentrale in Zaporizja'. Die kerncentrale, die Rusland in het begin van de oorlog veroverde, is voor zijn koelwater afhankelijk van het stuwmeer.
Nebenzja kon rekenen op de hoon van de Oekraïense gezant, Serhiy Kyslytsya, die stelde dat Rusland de schuld voor zijn misdaden altijd bij de slachtoffers legt. Hij zei dat Rusland de dam al meer dan een jaar in handen heeft en dat Russische militairen de dam hebben ondermijnd. Volgens hem was het onmogelijk de dam 'van buitenaf door een beschieting' te vernietigen.
Het enige waar de twee partijen het wel over eens waren, is dat de doorbraak van de dam in de nacht van maandag op dinsdag een grote milieuramp heeft veroorzaakt in het zuiden van Oekraïne. Tientallen plaatsen in het gebied zijn onder water komen te staan en duizenden mensen zijn geëvacueerd.
De Franse, Britse en Amerikaanse vertegenwoordigers bij de Veiligheidsraad vroegen om een onderzoek naar wie verantwoordelijk is. Ze zeiden dat er geen bewijzen zijn die naar Rusland wijzen, maar noemden het ook onwaarschijnlijk dat Oekraïne erachter zit. (ANP)
De verwoeste stuwdam in Oekraïne vormt op korte termijn geen veiligheidsrisico's voor de kerncentrale van Zaporizja, stelt het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA). De nucleaire faciliteit haalt koelwater uit het stuwmeer achter de dam, maar beschikt volgens directeur-generaal Rafael Grossi nog over back-upopties om veilig te opereren.
Het waterpeil in het stuwmeer is nog niet zodanig gedaald dat er geen water meer uit kan worden gehaald voor de kerncentrale. Wanneer dat punt wel wordt bereikt, Source: Volkskrant