‘Dat hangt ervan af wie je bedoelt met ‘ze’. De verwachtingen verschillen in Groningen, denk ik. Veel mensen zien de harde conclusies van de parlementaire enquête naar de gaswinning als erkenning. Vrijwel iedereen die ik hier spreek zegt: ‘Wij wisten dit al, maar het is belangrijk dat zo zwart op wit staat dat het gas belangrijker was dan wij.’
‘De enquêtecommissie keek echter niet alleen achterom, maar ook vooruit. En hoe het verder moet, daarover lopen de ideeën uiteen, ook binnen Groningen. Er is een kamp van gedupeerden dat vooral inzet op een soepeler schadeherstel en een eenvoudigere procedure voor het laten versterken van huizen. Aan de andere kant kwam er al kort na de presentatie van de enquêtecommissie een lobby op gang voor het inlossen van de zogenoemde ereschuld, met investeringen in infrastructuur, nieuwe economische activiteiten en leefbaarheid.
‘Die twee zaken hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar er is een groep die vindt dat door het inzetten op het inlossen van de ereschuld de kern van de zaak ondersneeuwt: help eerst de mensen die nog zitten met complexe schade of onzekerheid over het versterken van hun huis.’
‘Ja, zeker. Er zijn zelfs bussen geregeld door de Groninger Bodembeweging. De vrees leeft dat de aandacht weer wegzakt nu dat rapport van de enquêtecommissie er is en een zak geld is beloofd. Op deze manier proberen ze de stem van Groningen ook in Den Haag te laten horen.’
‘De regio had 30 miljard gevraagd. Maar stel maar eens vast hoe groot een ereschuld is. Ik moet eerlijk zeggen: de gedupeerden die ik sprak malen er volgens mij niet zo om of er 5 miljard meer of minder beschikbaar komt. Die willen dat de problemen worden opgelost en dat erkend wordt dat de Groningse belangen lang ondergeschikt zijn geweest.
‘Ik verwacht wel dat er tijdens het debat wat politiek handwerk zal plaatsvinden: er zullen zeker fracties zijn die wat proberen toe te voegen aan het compensatiepakket. Er zijn nog wat twistpunten, zoals tot welk schadebedrag geen inspectie aan woningen nodig is.
‘Maar er wordt vooral uitgekeken naar een soort politieke verantwoording. Het kabinet heeft nu herhaaldelijk excuses aangeboden, maar er zit nog altijd een premier die het dossier heeft laten ontsporen. De enquêtecommissie heeft vastgesteld dat Rutte niet heeft bijgestuurd en niet het verschil heeft gemaakt voor Groningen. Het is nu aan de Kamer omdat daar politieke duiding aan te geven.’
‘Hem zal worden verweten dat het onder zijn leiding van kwaad tot erger is gegaan. Zijn openbare verhoor bij de enquêtecommissie heeft bovendien niet bijgedragen aan het idee dat hij de urgentie van het probleem echt voelt. Hij was erg ruttiaans aan het ontwijken, zo van: ik was niet alleen verantwoordelijk, we hebben toch ook veel wél gedaan.
‘Toen de harde conclusies werden gepresenteerd, reageerde Rutte ook nog eens onhandig doordat hij er die dag niks over wilde zeggen. Daar heeft hij later nog zijn excuses voor aangeboden. Vergelijk dat eens met staatssecretaris Vijlbrief, die nog diezelfde dag zei: de Groningers hadden al die tijd gelijk. Er zijn zeker mensen die graag zouden zien dat Rutte zijn biezen pakt, maar we weten allemaal dat dat hoogstwaarschijnlijk niet gaat gebeuren.’
‘Hij heeft veel beloftes gedaan en zal vooral worden bevraagd over hoe die in de praktijk zullen worden gebracht. Het klinkt mooi, een mildere en makkelijkere schadeafhandeling, maar de afgelopen tien jaar is gebleken dat dat makkelijker is gezegd dan gedaan. Zijn voordeel is dat Groningers bij hem, anders dan bij Rutte, het gevoel hebben dat hij verandering teweeg kan brengen. Maar goede wil is niet genoeg, Vijlbrief heeft te maken met een weerbarstige praktijk.
‘Ik denk dat men in Groningen liever ziet dat Vijlbrief zijn werk doorzet dan dat hij op symbolische grond opstapt. Dan belandt Groningen van de regen in de drup. Het interessantste is dat Rutte voor het eerst gaat reageren op de vraag hoe het in dit dossier zo mis heeft kunnen gegaan onder zijn regie. Ik denk dat mensen daar weleens een goed antwoord op willen van de premier.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden