De damdoorbraak heeft ook gevolgen voor de kerncentrale van Zaporizja, een van de grootste kerncentrales ter wereld. Installaties pompen water uit de rivier en gebruiken dat als koelwater. Om 8 uur dinsdagochtend bevond het waterpeil zich nog op 16,4 meter.
Experts schatten dat het rivierwater nog enkele dagen opgepompt kan worden om de kerncentrale te koelen. Daarna wordt het tijd om de back-up in te schakelen: een hoger gelegen koelvijver die is aangelegd om periodes van droogte door te komen. Hiermee kan de centrale nog enkele maanden vooruit. In een verklaring schrijft het Internationaal Atoomenergieagentschap dat het ‘essentieel is dat de koelvijver intact blijft’.
Al sinds het begin van de Russische invasie zijn er zorgen over de veiligheid van kerncentrale van Zaporizja, een van de grootste kerncentrales ter wereld. 4 maart 2022 bezetten soldaten de centrale. Sindsdien staat die onder Russische controle, waarbij een relatief kleine groep technici de dagelijkse operaties uitvoert. Het terrein kwam diverse keren onder vuur te liggen en kampte met stroomuitval, waarna diesel-generatoren de elektriciteitsvoorziening moesten overnemen.
Vier van de zes reactoren staan uit voorzorg al meer dan een jaar uit en bevinden zich een zogeheten staat van ‘cold shutdown’, waardoor de vraag naar koelwater veel kleiner is dan bij normaal gebruik. Er is dan geen koeling meer nodig voor de splijtingsreactie, maar nog wel voor de radioactieve producten die zijn ontstaan bij de splijtingsreactie. Reactor vijf en zes zijn recenter uitgeschakeld, waardoor daar in eerste instantie nog relatief meer koeling nodig is.
Tonie Mudde
De reacties van buitenlandse leiders en internationale organisaties op het opblazen van de dam beginnen inmiddels binnen te komen. EU-president Charles Michel zegt ‘geschokt’ te zijn door de ‘ongekende aanval op de Nova Kachovkadam’. ‘De vernietiging van civiele infrastructuur is duidelijk een oorlogsmisdaad – en we zullen Rusland en zijn handlangers ter verantwoording roepen.’
Ook Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo, ziet Rusland als de schuldige. ‘De vernietiging van de Kakhovka dam vandaag brengt duizenden burgers in gevaar en veroorzaakt ernstige milieuschade’, schrijft hij op Twitter. ‘Dit is een schandalige daad, die eens te meer de wreedheid van Ruslands oorlog in Oekraïne aantoont.’
De Moldavische president Maia Sandu veroordeelt de verwoesting van de dam, en wijst eveneens naar Moskou: ‘De Russische aanval op essentiële infrastructuur is een vorm van oorlogsmisdaad.’ Sandu biedt hulp aan bij de reactie op de overstromingen en om de gevolgen te beperken. Moldavië is het dichtstbijzijnde buurland bij de rampplek, maar ligt zelf niet in de gevarenzone.
Ook de Verenigde Naties hebben gereageerd op de doorbraak van de dam. ‘De vernietiging van de Kachovkadam brengt duizenden burgers in gevaar. Velen verliezen hun huis en worden in grote humanitaire nood achtergelaten’, schrijft het Mensenrechtenbureau van de VN in Oekraïne op Twitter. De organisatie wijst geen schuldige aan, maar sluit af met: ‘Burgers en civiele infrastructuur zijn geen doelwit!’
Maarten Albers
Het waterpeil in het reservoir achter de getroffen stuwdam in Nova Kachovka stond op zijn hoogste niveau in dertig jaar. Op basis van satellietdata berekenden Franse onderzoekers dat het waterpeil de afgelopen weken ruim een meter hoger stond dan het gemiddelde van de afgelopen jaren.
Hierdoor zal het door overstromingen getroffen gebied hoogstwaarschijnlijk nog groter zijn dan bij een gebruikelijke waterhoogte. Het 2 duizend vierkante kilometer grote bassin loopt nu met zo’n 15 centimeter per uur leeg, melden Oekraïense autoriteiten. Zo’n 16 duizend inwoners worden geëvacueerd vanwege overstromingsgevaar.
Source: Volkskrant