De beschuldiging van Zelensky, die zei dat de Russen explosieven hebben aangebracht bij de Nova Kachovka-dam, komt terwijl de strijd rond Cherson in hevigheid toeneemt. Daarnaast bestookte het Russische leger vrijdag opnieuw infrastructurele doelwitten, onder andere in Zaporizja. Zelensky herhaalde via een videoboodschap tegen EU-leiders dat inmiddels eenderde van de energievoorziening is vernietigd bij de tientallen drone-en raketaanvallen.
Zelensky’s waarschuwing versterkt de berichten van de afgelopen dagen dat de Russen erop uit zouden zijn om de dam op te blazen als de slag om Cherson losbarst en zij de stad moeten opgeven. Het Oekraïense leger probeert al weken door te stoten naar de strategische havenstad. De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War, die de oorlog nauwgezet bijhoudt, waarschuwde woensdag al dat de Russen een ‘falseflagoperatie’ zouden opzetten. Hierna zou Kyiv ervan worden beschuldigd dat zij de dam hebben aangevallen.
‘Rusland treft voorbereidingen voor een aanval op de Nova Kachovka-dam’, zei Zelensky in zijn dagelijkse toespraak tot de bevolking. ‘Volgens onze informatie zijn er explosieven aangebracht bij de waterkrachtcentrale en de dam.’ Ook een belangrijke adviseur van Zelensky herhaalde later de beschuldiging, zonder overigens met bewijzen te komen. De dam ligt op zo’n zeventig kilometer van Cherson. Volgens de president zou de eventuele enorme overstroming, veroorzaakt door zo’n 18 miljoen kubieke meter water, zo’n tachtig dorpen en Cherson treffen. In het gebied wonen honderdduizenden mensen.
Zelensky sprak van een ‘catastrofe op enorme schaal’ als het Russische leger zo ver zou gaan. ‘Het zal precies hetzelfde betekenen als het gebruik van een massavernietigingswapen’, benadrukte de president. Moskou heeft nog niet gereageerd op de Oekraïense beschuldigingen. Wel beschuldigde een hoge pro-Russische functionaris in de provincie, Vladimir Leontjev, het Oekraïense leger ervan de dam te hebben beschoten. Volgens hem zou het complex donderdag zijn beschoten met vijf raketten.
Leontjev zei dat vernietiging van de dam ook voor de Russen nadelige gevolgen zou hebben, omdat de watervoorziening van de Krim in gevaar zou komen. Een belangrijk kanaal dat hiervoor zorgt, zou dan getroffen worden. De Krim werd in 2014 bezet en geannexeerd door Rusland. Moskou is bang dat de Oekraïners hun vizier gaan richten op de Krim als deze belangrijke stad valt. Sinds de zomer liggen de Russische posities bij Cherson onder vuur.
Het Oekraïense leger, dat vanuit het noorden en westen probeert op te rukken, boekt sinds vorige maand geleidelijk terreinwinst. De Russische eenheden bij de dam en langs de Dnjepr-rivier worden regelmatig bestookt, onder andere met de Himars-raketten die de VS hebben geleverd. Eerder deze week besloten de pro-Russische autoriteiten zo’n 60 duizend inwoners van Cherson binnen zes dagen te evacueren. Dit duidde erop dat de Oekraïense opmars plotseling snel vorderde en een steeds grotere bedreiging vormde voor de Russen.
Kyiv zei dat donderdag vijftien aanvallen rond Cherson werden uitgevoerd. Ook werd de Antonovsky-brug onder vuur genomen. De Oekraïners beschieten deze en andere bruggen om het Russische leger te isoleren en vast te zetten op de westelijke oever van de Dnipro. Het Russische opperbevel beweerde dat pogingen van de Oekraïners om met tanks op te rukken bij drie dorpen nabij Cherson waren afgeslagen.
Een hoge Oekraïense legerfunctionaris, Oleksi Hromov, wees berichten van de hand dat Moskou zou overwegen Cherson op te geven. De Amerikaanse omroep Radio Free Europe meldde onder andere, aan de hand van satellietbeelden, dat de Russen militair materieel overbrengen naar de oostelijke oever van de rivier. Volgens het Institute for the Study of War wil Rusland een herhaling voorkomen van de chaotische terugtrekking bij Charkiv in september, toen veel tanks en pantserwagens moesten worden achtergelaten.
‘Om weer een nieuwe, zware nederlaag te voorkomen, is het een militair verstandige stap om militairen en materieel over te brengen’, aldus het instituut. Maar volgens Hromov, plaatsvervangend chef van het Oekraïense opperbevel, bereiden de Russen zich helemaal niet voor op een terugtrekking. Hij zei dat militairen zich ingraven en hun posities versterken om het Oekraïense leger tot staan te brengen.
‘De vijand wil dit doen met de hulp van de eerste golf van soldaten die gemobiliseerd zijn’, aldus de topmilitair, doelend op de mobilisatie van 300 duizend extra soldaten door het Kremlin. Volgens Hromov bevinden zich nu in en rond Cherson nu veertig Russische gevechtseenheden, van elk zo’n achthonderd soldaten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden