Ongeveer twee jaar heeft Rogier Masselink hieraan gewerkt. En nu kijkt de manager markt en communicatie tevreden naar het eindresultaat: een trein vol Italiaanse viezigheid. Zondag is de trein gearriveerd op het terrein van de Amsterdamse afvalverwerker AEB, en nu – maandag in alle vroegte – wordt de trein leeggehaald.
Grote balen samengeperst afval van naar schatting 1.000 kilo per stuk worden door een vorkheftruck uit de trein getild en op een lange aanhanger geladen. Zo nu en dan scheurt de groene plastic verpakking en is te zien wat Italianen zoal weggooien: mozzarellaverpakkingen, schoenen, stiften en een knuffelpaard.
‘Dit een prachtige mix van afval’, zegt Masselink. ‘Want het is van alles een beetje.’ En dat is ideaal voor AEB’s verbrandingsoven, Europa’s grootste vuilverbrander, waar jaarlijks ongeveer 1,3 miljard kilo afval in verdwijnt. Eind april arriveerde de eerste trein met 900 ton afval uit Rome. ‘Dit is inmiddels de vierde.’ Na de zomer zullen er wekelijks twee van zulke treinen arriveren. Daarvoor betalen de Italianen ongeveer 360 duizend euro per week.
Masselink en zijn collega’s worden deze ochtend omringd door fotografen en journalisten. En dat terwijl er eigenlijk niets bijzonders aan dit afval is. Er worden wekelijks containers vol vergelijkbaar afval uit Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en IJsland bij AEB verbrand. Dat gebeurt al jaren. ‘Van het afval dat we verbranden, komt 20 procent uit het buitenland. Daarvan is sinds kort 3 procent Italiaans.’
Maar toen in maart de komst van de Italiaanse afvalzak bekend werd gemaakt, leidde het tot een golf van kritiek. Twitteraars bedankten AEB voor de ‘extra luchtverontreiniging’ of waren verontwaardigd dat dit wél mag, maar dat ‘een Paasvuur verboden is’. En ook Kamerleden – van links tot rechts – reageerden ontevreden.
Zo vreest de VVD dat de extra ‘pizzadozen en pastablikjes’ leiden tot ‘Romeinse rookpluimen boven Amsterdam’. En wat de PVV betreft is de afvaldeal met Rome niet te bevatten in ‘een tijd waarin Nederland op slot zit door de stikstofuitstoot, Schiphol moet krimpen en boeren worden weggepest.’
Zelfs vanuit het buitenland kwam commentaar. ‘Dat was best apart’, zegt Masselink. ‘Een Zwitserse politicus stelde dat het Zwitserse spoor niet bedoeld is voor deze afvaltrein. Maar deze trein rijdt niet door Zwitserland, hij gaat via Oostenrijk!’
Bij AEB stonden ze dan ook verbaasd te kijken van alle ophef. ‘We schrokken een beetje’, zegt Michel Frequin. Hij is directeur van AEB en staat samen met Masselink vlak bij de afvaltrein, in een weeïge geur van rottend huisvuil. ‘Blijkbaar moeten we het goed uitleggen, want als we de Italiaanse vuilniszakken niet verbranden, verbranden we andere vuilniszakken.’ Bovendien, zegt hij, ‘zijn we best trots op wat we doen’.
Want AEB is, naast afvalverwerker, ook leverancier van warmte en energie. En om die op te wekken, moet het afval worden verbrand. Naar schatting 40 duizend Amsterdamse huishoudens zijn ervan afhankelijk. De verbrandingsinstallaties moeten altijd op een minimale capaciteit draaien. Daarom is er altijd afval nodig.
‘Natuurlijk haal je dat het liefst uit Nederland’, zegt Frequin. Alleen: doordat er steeds meer afval gerecycled wordt, is er hier al jaren sprake van een tekort. Daar komt bij, voegt Herman Vollebergh (hoogleraar economie en milieubeleid van de Universiteit van Tilburg) toe, ‘dat Nederland in de periode tussen 2000 en 2010 eigenlijk te veel afvalverbrandingsinstallaties (AVI's) heeft gebouwd. We hebben overcapaciteit.’ Niet alleen AEB haalt daarom afval uit het buitenland, ook andere zogenoemde AVI’s doen dat.
Dat dat dubbel voelt, begrijpt Vollebergh wel. Aan de ene kant wil Nederland juist naar een circulaire economie, een wereld zonder afval, maar aan de andere kant hebben de AVI’s al die viezigheid nog wel nodig om de afvalverbrandingsovens draaiende te houden. ‘Dankzij de AVI’s verbruiken we minder gas, dat is een voordeel. Maar er is natuurlijk wel uitstoot van CO2 en stikstof – al filteren centrales, zoals die van AEB, er al wel heel veel vieze stoffen uit voordat het in de lucht komt.’
Ook Masselink begrijpt het dubbele gevoel wel – al vindt hij dat je het afvalprobleem vanuit Europees perspectief moet bekijken. ‘Dit is echt een noodoplossing. In Rome konden ze de afvalverwerking niet aan, mede omdat een van de installaties is afgebrand en ze sinds corona weer overspoeld worden door toeristen.’
Hij reisde afgelopen twee jaar geregeld naar Rome en laat foto’s zien van uitpuilende afvalcontainers en bergen vuilniszakken op straat. ‘Ze kampen daar zelfs met een wildezwijnenplaag als gevolg van het afvalprobleem. Mensen verbranden het afval zelf maar.’
En, zegt hij, ‘als dit afval in Italië zou zijn gestort, was de milieu-impact vele malen groter. Dan komt er bijvoorbeeld methaan vrij, wat 28 keer schadelijker is voor het milieu dan deze oplossing.’ Hij staat inmiddels op het opslagterrein, waar de balen met afval uit de trein naartoe worden gebracht en liggen te wachten totdat ze de oven ingaan. Het Britse huisvuil en het Italiaanse liggen gebroederlijk naast elkaar. Kom je te dichtbij, dan stijgt er een grote zwerm vliegen op.
‘Het contact met de Italianen’, vervolgt Masselink, ‘gaat verder dan alleen de vraag of we hun afval willen verbranden. We hebben ze ook laten zien hoe wij het doen. Over een jaar of vijf hebben ze ons niet meer nodig, dan kunnen ze zelf hun afvalprobleem oplossen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden