Dit was het belangrijkste nieuws van donderdag 1 juni:
Lees hier verder in het liveblog van vrijdag 2 juni.
Het Pentagon heeft een contract gesloten met SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van miljardair Elon Musk, om het Oekraïense leger verbonden te houden via de satelliet-internetdienst Starlink. Het contract is een opluchting voor Oekraïne. SpaceX, dat Oekraïne aan het begin van de Russische invasie te hulp schoot met de schenking van duizenden Starlink-schotels, suggereerde onlangs de hulp te stoppen.
De draagbare Starlink-schotels worden door het Oekraïense leger gebruikt voor communicatie op het slagveld. Ook houdt het systeem een deel van de Oekraïense bevolking verbonden met het internet.
Musk, de ceo van SpaceX, zei eind vorig jaar dat het bedrijf het zich niet kan veroorloven Starlink te blijven financieren voor Oekraïne. Oekraïners begonnen nog sterker aan Musks loyaliteit te twijfelen toen de miljardair op Twitter een vredesplan opperde, waarbij Oekraïne grondgebied zou afstaan aan Rusland. Musk uitte ook kritiek op het Oekraïense leger voor het gebruik van Starlink bij gevechtsoperaties.
Tom Vennink
Lees ook: SpaceX beperkt Oekraïens gebruik van internetdienst Starlink voor aanvallen op Russen.
De Duitse bondskanselier Olaf Scholz vindt dat Oekraïne veiligheidsgaranties moet krijgen als de oorlog voorbij is. Dat zei hij vandaag bij de bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap in Moldavië. Scholz sluit zich daarmee aan bij de Franse president Emmanuel Macron, die vindt dat de Navo Oekraïne ‘concrete en duidelijke’ veiligheidsgaranties moet bieden.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemde veiligheidsgaranties vandaag ‘noodzakelijk’. Hij hoopt dat Oekraïne ze in juli bij de Navo-top in Litouwen zal krijgen. Hoe die garanties er precies uit moeten zien, is niet duidelijk. Vermoedelijk zullen veiligheidsgaranties pas ingaan wanneer de oorlog voorbij is. Het Westen kan dan toezeggen dat het Oekraïne in het geval van een nieuwe aanval te hulp zal schieten, met militaire steun of direct ingrijpen.
Zeker is dat Oekraïne zolang de oorlog voortduurt geen volwaardig Navo-lid kan worden. Scholz zei daarover dat het ‘gezien de huidige situatie niet over een lidmaatschap gaat’. Ook premier Mark Rutte erkende dat lidmaatschap momenteel ‘onmogelijk’ is.
Daan de Vries
Nederland is van plan om nog eens tientallen Leopard 1-tanks te kopen om aan Oekraïne te leveren. Persbureau ANP meldt dat het kabinet de tanks wil kopen via een Zwitsers bedrijf. Omdat Zwitserland, dat liefst neutraal blijft in de oorlog, toestemming moet geven voor de verkoop, is het nog niet zeker dat de tanks er komen.
De Zwitserse buitenlandpolitiek wordt gekenmerkt door een traditie van neutraliteit. Het verkopen van wapens aan landen die in oorlog zijn is er bij wet verboden. De afgelopen maanden hebben onder meer Spanje, Duitsland en Denemarken de Zwitserse regering toestemming gevraagd om in Zwitserland gekochte wapens naar Oekraïne te sturen. Vooralsnog krijgen zij nul op het rekest.
Eerder dit jaar kocht Nederland samen met Duitsland en Denemarken zo’n honderd gemoderniseerde Leopard 1-tanks voor levering aan Oekraïne. In veel landen is de tank uitgefaseerd en vervangen door onder meer de modernere Leopard 2-tank. Ook van dat model heeft Oekraïne er tientallen ontvangen van Europese landen. Volgens de Zwitserse krant Tages-Anzeiger wil Nederland in Zwitserland 96 Leopard 1’s kopen.
Daan de Vries
Lees ook: Zelensky’s zoektocht naar wapens brengt hem nu ook naar het neutrale Zwitserland.
Bij een explosie in de Russische stad Belgorod zijn twee gewonden gevallen. Dat meldt de gouverneur van de gelijknamige provincie, Vjatsjeslav Gladkov, op zijn Telegramkanaal. Gladkov schrijft dat het waarschijnlijk gaat om een drone die op de weg terecht is gekomen. Volgens Baza, een online nieuwskanaal met contacten binnen de Russische veiligheidsdiensten, is er mogelijk nog een drone neergestort in de stad.
In de grensprovincie Belgorod vinden de afgelopen weken vaker incidenten plaats. Vanochtend hebben twee Russische groeperingen, die aan de kant van Oekraïne vechten, naar eigen zeggen een aanval uitgevoerd bij het plaatsje Sjebekino, in het zuiden van Belgorod. Volgens het Russische ministerie van Defensie is die aanval afgeslagen, maar de twee groeperingen hebben dat nog niet bevestigd. Het gaat om het Vrijheid van Rusland Legioen en het Russische Vrijwilligerskorps, die vorige week ook al de Russische grens overstaken.
Bij de gevechten in Sjebekino vielen volgens Russische staatsmedia zeker elf gewonden. Het is niet duidelijk of de explosie in Belgorod te maken heeft met de aanval van vanochtend.
Daan de Vries
Volgens Oekraïne houdt Rusland zich niet aan de voorwaarden van de graandeal. Russische inspecteurs zouden weigeren om schepen te registreren die onderweg zijn naar Oekraïense havens, meldt het Oekraïense ministerie van Wederopbouw en Infrastructuur. Inmiddels wachten bij de Turkse hoofdstad Istanbul zo’n vijftig schepen tot zij geïnspecteerd kunnen worden.
Door de graandeal kon afgelopen zomer de handel in Oekraïens graan over de Zwarte Zee worden hervat. De Russische invasie van Oekraïne had die handel tot stilstand gebracht. De overeenkomst werd gesloten met bemiddeling van de Verenigde Naties en Turkije. Op 17 mei werden Rusland en Oekraïne het op het laatste moment eens over een verlenging van de graandeal.
Oekraïne klaagt dat Rusland de afgelopen dagen maar één schip heeft geregistreerd, zonder daarvoor een verklaring te geven. Als onderdeel van de graandeal moeten schepen worden geregistreerd en geïnspecteerd door een coördinatiecentrum met vertegenwoordigers van Rusland, Oekraïne, de VN en Turkije. Sommige schepen wachten al meer dan drie maanden tot zij hun reis mogen vervolgen.
Daan de Vries
Lees ook: Rusland en Oekraïne op het nippertje eens over verlenging graandeal.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft vandaag in zijn toespraak voor de Europese Politieke Gemeenschap in Moldavië gepleit voor snelle duidelijkheid over toetreding van zijn land tot de Navo en Europese Unie. ‘Dit is een jaar voor besluiten’, aldus Zelensky tegen de bijna 50 andere Europese leiders. ‘In de zomer op de Navo-top in Vilnius is een duidelijke uitnodiging van de leden voor Oekraïne nodig, en veiligheidsgaranties op de weg naar Navo-lidmaatschap. En in het najaar is een duidelijk en positief besluit nodig over onze toetreding tot de EU.’
Ook pleitte hij voor Navo- en EU-lidmaatschappen voor Moldavië, Georgië en op termijn zelfs Belarus om de Russische agressie in te dammen. ‘Rusland is bang voor de Navo en probeert alleen landen op te slokken die buiten de grenzen van collectieve veiligheid zijn’, aldus Zelensky.
Hij riep zijn publiek daarom op om op te staan tegen alle vormen van Russische agressie. Hij verwees daarbij naar Transnistrië, een deel van Moldavië dat zich onafhankelijk heeft verklaard en waar Russische soldaten zijn gelegerd. ‘We zien allemaal waar de agressie vandaan komt, wie de agressor is’, aldus Zelensky. ‘Er zijn al ruim 30 jaar Russische eenheden in Transnistrië. Hoe lang zullen ze blijven? Die vraag moet beantwoord worden.’
Ten slotte verzocht Zelensky ‘volledige bescherming tegen Russische terreur, voornamelijk op de grond maar ook in de lucht’. Hij vroeg de aanwezige leiders daarom om gevechtsvliegtuigen en luchtverdedigingssystemen. Nederland heeft aangekondigd dat het Oekraïense piloten gaat trainen in F-16’s, en overweegt om meer onderdelen van het Patriot-luchtverdedigingssysteem te sturen.
Maarten Albers
Lees ook: Met Europese-top in Chisinau zegt Moldavië tegen Rusland: wij kiezen voor Europa
Russische strijdkrachten hebben vandaag drie Oekraïense aanvallen op de grensregio Belgorod afgeslagen. Dat meldt het Russische ministerie van Defensie. De aanvallen vonden plaats bij Sjebekino. Russische milities die voor Oekraïne vechten, zeiden eerder vandaag dat ze daar waren binnengevallen, zoals ze vorige week ook al deden bij Grajvoron. Het Russische ministerie spreekt van ‘Oekraïense terroristische formaties’.
Source: Volkskrant