Carola Schouten stond er na afloop van het debat net zo bij als de nummer 183 van de wereld die op het tennistoernooi van Roland Garros een historische triomf op een toptien-speler had behaald. Vuistje in de lucht. Grote grijns. Zelfs de kleur van het tenue van de pensioenminister had op het Parijse gravel niet misstaan.
Ze vierde haar overwinning als historisch, na vijftien jaar ploegen en zwoegen in de geliefde Nederlandse polder. Maar het zou kunnen uitdraaien op een pyrrusoverwinning en eindigen in een affaire waarbij het toeslagenschandaal en de Groningse gascrisis verbleken.
Officieel geldt nu vanaf 1 juli het nieuwe pensioenstelsel. Maar voorlopig verandert er niets. Niemand gaat meer of minder premie betalen of krijgt een hogere of lagere uitkering. De polder heeft tot 2028 de tijd gekregen om het verder uit te werken. En mocht het nodig zijn, dan komen daar nog een of twee jaar bij.
‘Dat er tussentijds fouten worden gemaakt is vrijwel zeker. Het omzetten van miljoenen pensioenen is een megaklus’, stond woensdag in deze krant. Een week is een lange tijd in de politiek, zo wordt gezegd. Dus dat geldt zeker voor zeven jaar. Misschien is in 2030 de Partij voor de Dieren wel de grootste, 70+ of de partij XXX van een of andere influencer. Vaststaat dat de gepensioneerdenlobby met de toevloed van babyboomers nog veel machtiger zal worden.
Daarnaast kan de rechter er een streep doorhalen, zoals gebeurde met het stikstofdossier en de zogenoemde rendementsheffing in box 3. Nu al zijn er claims. En het zou zelfs in strijd zijn met de grondwet. Als de Hoge Raad het parlement niet terugfluit, is er nog altijd een constitutioneel hof in Luxemburg.
Over de pensioenen wordt in Nederland niet rationeel gediscussieerd. Omdat geen mens het eigenlijk nog snapt - en zeker de kletsprogramma’s geen poging doen de voor- en nadelen af te wegen - worden bijna alle opinies gebaseerd op onderbuikgevoelens.
In deze geïndividualiseerde samenleving kijkt iedereen naar zijn eigen pensioenuitkering. Solidariteit (‘als ik snel doodga, gun ik mijn geld aan de buurman die misschien honderd wordt’) of het maatschappelijk belang (‘in 2060 moet het stelsel ook nog betaabaar zijn’) zijn algauw ondergeschikt. Amper anderhalf jaar geleden was vergrijzend Nederland kwaad op het huidige stelsel omdat de pensioenen vanwege de lage rente niet werden geïndexeerd. Nu is vergrijzend Nederland alweer kwaad op het nieuwe stelsel omdat het beseft dat de huidige uitkering niet zo mager is nu er kans is dat de toekomstige door een beurscrash lager wordt.
Er komen aan het einde van dit decennium eigen pensioenpotjes, maar de deelnemers krijgen er niets over te vertellen. Dat doen de sociale partners in het bestuur van de fondsen. De bal ligt nu bij FNV en CNV die de megapot van tussen de 1.400 en 1.500 miljard euro moeten verdelen onder een volk met korte lontjes, lange tenen en gevoelige zieltjes. Een groter mijnenveld is niet denkbaar.
Carola Schouten heeft als opkomend talent de eerste ronde overleefd. Maar voordat de tweede ronde begint, speelt ze op krukken in het veteranencircuit.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columns reflecteren niet per se de mening van de redactie.