Vandaag begint het Holland Festival. Gastprogrammeur is dit jaar zangeres, feminist en activist Anohni (van The Johnsons).
Het Zoom-interview met zangeres, muzikant en kunstenares Anohni vindt plaats precies één uur nadat Anohni and the Johnsons hun nieuwe single It Must Change hebben gelanceerd. Een groot moment, want de laatste samenwerking was tien jaar geleden, destijds nog als Antony and the Johnsons.
De release valt min of meer samen met het moment dat de Britse Anohni Hegarty (Chichester, 1971) haar stempel zet op het belangrijkste internationale podiumkunstenfestival in Nederland: als ‘associate artist’ van het Holland Festival heeft ze mede het programma samengesteld, dat voor een deel uit (voormalig) artistieke samenwerkingspartners bestaat.
Een van die bijzondere samenwerkingen stamt uit de experimentele ‘underground-theaterscene’ in New York. In 1992 richtte Anohni het ‘queer performancecollectief’ Blacklips op, dat optrad in de befaamde Pyramid Club in East Village. Tijdens haar muzikale intermezzo’s bij deze shows ontwikkelde Anohni haar kenmerkende muzikale stijl: emotioneel intens, en op een subtiele manier ongrijpbaar, waardoor zijzelf en de luisteraar ontsnappen aan de conventies van gender, genres en tijden.
Op zo’n maandagavond in de Pyramid Club wandelt een sleutelfiguur in Anohni’s carrière de halflege zaal binnen. De baanbrekende componist, muzikant en geluidskunstenaar William Basinski weet Anohni te overtuigen haar muziek naar het grote publiek te brengen. De single I Fell in Love with a Dead Boy werd vervolgens opgepikt door de producer van Lou Reed. Uiteindelijk zou Anohni zeventig keer met Lou Reed optreden.
Op deze editie van het Holland Festival programmeert Anohni Basinski’s compositie Disintegration Loops, die wordt uitgevoerd in de Amsterdamse Gerrit van der Veenstraat – waar ze als kind heeft gewoond. (zie inzet).
Na haar ontdekking in de Pyramid Club breken Anohni en haar band in het begin van dit millennium door met een unieke mix van pop, elektronica, folk en experimentele muziek. Anohni blinkt uit in gelaagde arrangementen en introspectieve teksten over thema’s als feminisme, politiek, klimaatverandering en ongelijkheid. Het bejubelde album I Am A Bird Now (2005) ontving de prestigieuze Britse Mercury Prize. In 2015 nam ze de naam Anohni aan en bracht ze het elektronische album Hopelessness uit. In 2016 werd Anohni de eerste openlijk transgender artiest die genomineerd werd voor een Oscar.
Op de nieuwe single It Must Change is Anohni toegankelijker dan ooit. De soulvolle compositie klinkt als een hedendaagse versie van Marvin Gaye’s What’s Going On. Zelf zegt Anohni dat het nummer fungeert ‘als een soort gebed. Het heeft als doel mensen samen te brengen en te inspireren, met de overtuiging dat verandering mogelijk is.’
De nieuwe single kondigt de komst van een gloednieuw album aan, deze zomer. Op de albumhoes van My Back Was A Bridge For You To Cross prijkt een indrukwekkende foto van transgenderactivist Marsha P. Johnson, vastgelegd door Alvin Baltrop. Johnson, die in 1992 overleed, was een iconische figuur in de strijd voor lhbtiq+-rechten en de inspirator voor de bandnaam ‘and the Johnsons’. Anohni noemt de impact van Johnson voor haar werk van onschatbare waarde.
Naast Basinski en Johnson biedt Anohni ook andere collega-artiesten en -activisten een podium. Centraal op deze editie van het Holland Festival staan de deelnemers aan het project Future Feminism. In 2014, nog voor #MeToo, stelde Anohni samen met kunstenaars Kembra Pfahler en Johanna Constantine, en de zussen Bianca en Sierra Casady van de band CocoRosie, een manifest op met 13 kernprincipes van het ‘feminisme van de toekomst’. Met bijvoorbeeld punt nummer 5: ‘Verlos mannen van hun rol als beschermers en roofdieren.’ En 13, het inmiddels beroemde ‘The Future is Female’.
CocoRosie treedt op tijdens het festival (24 en 25 juni), en samen met Pfahler en Constantine houdt Anohni op zondag 25 juni een paneldiscussie over het huidige feminisme. Er is veel veranderd sinds de initiatiefnemers van Future Feminism hun manifest afsloten met de slogan ‘The Future is Female’, die inmiddels zelfs op T-shirts prijkt. Hoe kijkt ze nu aan tegen de vlucht die de slogan heeft gemaakt?
‘Dat was de dertiende stelling, de kers op de taart. We waren ontroerd om kleine meisjes te zien die shirts droegen met die woorden. Voor mij is de relevantie van die zin verbonden met de rest van de stellingen. Maar tegen de tijd dat Hillary Clinton de woorden uitsprak, besefte ik dat het ook interessant is om één stap te zijn in de hele reis die zo’n idee aflegt.’
De noodzaak van het feminisme is groter dan ooit, aldus Anohni, die zich grote zorgen maakt om de positie van de vrouw. ‘Ik vrees het geweld en het wantrouwen die de Verenigde Staten steeds meer in hun greep krijgen.’ Anohni noemt het terugdraaien van Roe vs. Wade (het schrappen van het federale recht op abortus, red.) als schrikbarend voorbeeld. Aan de andere kant ziet Anohni voorbeelden van ‘prachtige moedige mensen’, vooral jongeren, die protest en tegenkracht weten te organiseren. ‘Dat is iets om te vieren. De strijd gaat door.’
Anohni benadrukt dat deze strijd niet uitsluitend individueel moet worden gestreden. ‘Zoek elkaar op, maak plezier, lach zoveel mogelijk’. Wie verlamd is door depressie, door wanhoop, weet Anohni, kan geen actie voeren. Dus: ‘Wees voorzichtig met jezelf, probeer niet overweldigd te raken én drink niet te veel koffie!’
She who saw beautiful things; Anohni i.s.m. Julia Yasuda en Erika Yasuda. Deze expositie in museum Willet-Holthuysen toont portretten van Julia Yasuda. Verder exposeert Anohni hier foto’s, gezeefdrukte stoffen, surrealistische objecten en schilderkunst uit haar eigen artistieke praktijk. Vanaf 4 juni.
Disintegration Loops van William Basinski in de Gerrit van der Veenstraat. Onlangs ontdekte Anohni dat haar oude buurt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog de locatie was van het SD-hoofdkwartier van de nazi’s. Met het werk van Basinski realiseren Anohni en het Holland Festival een bijzonder ceremonieel muzikaal project. Zondag 18 juni
Turning, van Anohni en Charles Atlas Deze muziekfilm van Anohni en videoartiest Charles Atlas gaat over dertien vrouwen uit New York die deelnamen aan de Europese tournee van Antony and the Johnsons in 2006. ‘Het doel was om een alternatieve gemeenschap te tonen, een ander aspect van vrouwelijkheid,’ aldus Anohni. Zaterdag 24 juni.
Het Holland Festival duurt van 1 juni t/m 1 juli. Info: hollandfestival.nl
Source: Volkskrant