Aan de in monumentale sovjetstijl opgetrokken regeringszetel in Chisinau hangen twee vlaggen, de Moldavische en de Europese. Het is een symbolisch beeld: Moldavië wil zijn Russische verleden achter zich laten en kiest voor een toekomst in Europa.
Donderdag ontvangt Moldavië de bijna vijftig regeringsleiders van alle Europese landen, uitgezonderd Rusland en Belarus, voor de tweede top van de Europese Politieke Gemeenschap (EPG). De locatie is de belangrijkste boodschap van de top, zo werd woensdag duidelijk. ‘Moldavië is het politieke hart van Europa’, zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, op een persconferentie. ‘De aanwezigheid van de Europese regeringsleiders laat zien dat Moldavië niet alleen staat’, zei de Moldavische president Maia Sandu.
De EPG-top is een signaal aan president Poetin. Rusland probeert Moldavië weer binnen zijn eigen invloedssfeer te krijgen, door het te bestoken met propaganda, onrust te zaaien en de gaskraan dicht te draaien. Maar Europa steunt het Moldavische streven naar aansluiting bij de EU. Dinsdag zette de EU vijf pro-Russische Moldaviërs op de sanctielijst omdat zij de Moldavische democratie probeerden te ondermijnen. Von der Leyen zei voorts dat Moldavië grote voortgang maakt op weg naar het EU-lidmaatschap.
Over de auteur
Peter Giesen schrijft voor de Volkskrant over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk. Hij is auteur van meerdere boeken.
Chisinau is groen en rustig, een provincieplaats die tot 1991 bij de Sovjet-Unie hoorde. Overal staan de betonnen koortsdromen van Sovjetarchitecten die ook in deze verre uithoek van het communistische rijk een nieuwe wereld wilden realiseren.
Toch keek Moldavië ook altijd naar het Westen. De EPG-top wordt gehouden in kasteel Mimi. Het stamt uit de tijd dat Moldavië deel uitmaakte van het Russische tsarenrijk, maar is gebouwd in Franse stijl voor een wijnboer die zijn opleiding in Montpellier had genoten.
Na de onafhankelijkheid in 1991 schipperde Moldavië lange tijd tussen het Westen en Rusland – net als Oekraïne. Poetins oorlog heeft hier een einde aan gemaakt. Er is geen neutrale zone meer. ‘Rusland staat niet toe dat je balanceert tussen oost en west, het eist onderwerping. Daarom ligt de toekomst van Moldavië in Europa’, zegt Valeriu Pașa van de Moldavische ngo Watchdog MD.
Na de Russische aanval op Oekraïne worden in Europa de grenzen opnieuw getrokken, en president Maia Sandu wil dat Moldavië aan de Europese kant terechtkomt. Volgens een recente peiling wordt zij gesteund door bijna 60 procent van de bevolking. Een flinke minderheid is pro-Russisch of vindt dat Moldavië zijn opties moet openhouden.
Het organiseren van de EPG-top is een enorme uitdaging voor een land ter grootte van België, met 2,6 miljoen inwoners en weinig ervaring in de internationale diplomatie. Het kleine vliegveld van Chisinau heeft moeite om alle regeringstoestellen te verwerken. De leiders komen bij elkaar in kasteel Mimi buiten Chisinau, op slechts 8 kilometer van Transnistrië, het van Moldavië afgescheiden pro-Russische dwergstaatje waar Russische troepen gelegerd zijn. Voor de luchtverdediging van het kasteel is de hulp van Roemenië, Frankrijk en Groot-Brittannië ingeroepen.
De EPG, een geesteskind van de Franse president Macron, stuitte aanvankelijk op de nodige scepsis. Wat was het nut van een top die geen houwitsers en F-16’s levert, geen besluiten neemt en waarschijnlijk niet eens een slotverklaring zal opstellen? Toch is de EPG een passend antwoord op de nieuwe situatie na de Russische aanval op Oekraïne, schrijft de nieuwe denktank Brussels Institute for Geopolitics (BIG) in een rapport. Alle Europese landen delen strategische problemen, niet alleen de EU-lidstaten, maar ook de landen die lid willen worden, uit de EU zijn gestapt (het Verenigd Koninkrijk) of nooit willen toetreden (Noorwegen, Zwitserland).
In de EPG treffen ze elkaar. De open, schijnbaar vrijblijvende opzet is juist een sterk punt, aldus het BIG. Andere internationale topontmoetingen worden vaak gedicteerd door een strakke agenda. Over de kleinste details in de slotverklaring kan keihard worden onderhandeld. ‘Op de EPG-top kunnen leiders zonder agenda’s praten’, zegt geopolitiek analist Hans Kribbe van het BIG. ‘Die vrijheid is ze op de eerste top in Praag heel goed bevallen. Geen enkel ander forum in Europa biedt eenzelfde soort ruimte voor persoonlijke diplomatie.’ De EPG kan het ‘Davos’ van de Europese politiek worden, zegt Kribbe; een forum waar relaties worden gesmeed, ideeën worden uitgewisseld en nieuwe initiatieven ontstaan.
De EPG-top begint donderdag met een plenaire sessie waarvoor premier Rutte een inleiding zal houden, evenals de premiers van Zweden en Roemenië. Daarna worden de leiders verdeeld over vier groepen die over veiligheid, energie en connectiviteit zullen praten. Na de lunch is er veel tijd ingeruimd voor bilaterale gesprekken. Nederland en Denemarken zullen hun plan om Oekraïense piloten te trainen voor de F-16 formeel aankondigen, in de hoop dat zo veel mogelijk landen aanhaken. Premier Rutte wil met de premiers van Zweden en Spanje (de huidige en komende voorzitter van de EU) praten over migratie. Daarnaast zullen de spanningen in Kosovo aan de orde komen, het Zweedse lidmaatschap van de Navo en misschien zelfs een vredesplan voor Armenië en Azerbeidzjan.
Moldavië ligt dicht bij het front, een klein en kwetsbaar land. Daarom is de EPG-top zo belangrijk, zegt Vadim Pistrinciuc, directeur van denktank Ipis, in een koffiehuis in Chisinau. De top markeert de nieuwe plaats van Moldavië in de Europese orde. Moldavië voelt zich gesteund in zijn Europese aspiraties. Pistrinciuc: ‘De Moldaviërs zien hoe buurland Oekraïne wordt gebombardeerd omdat het zich van Rusland heeft afgewend. Hoe het gas deze winter zeven keer zo duur werd omdat Rusland de kraan dichtdraaide. Toch willen ze bij Europa horen. Europa staat voor kwaliteit van leven, vrijheid, rechten, de mogelijkheid om jezelf te ontwikkelen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden