Er is zaterdag aardig wat chagrijn ontstaan bij de politie omdat de demonstranten van Extinction Rebellion geen boete of strafzaak aan hun broek krijgen. Na inzet van zoveel tijd, mankracht en materieel om 1.500 mensen van de A12 af te bikken, mocht het leeuwendeel van de demonstranten kort na hun aanhouding naar huis. Zonder strafrechtelijke vervolging, liet het openbaar ministerie daarna weten.
Meerdere woordvoerders en bestuurders van de politie lieten hierop hun ongenoegen blijken. Daarbij werden uitspraken gedaan als: ‘Waarom zou je je in het zweet sjouwen als het OM vervolgens zegt dat zij niet vervolgen’ en ‘Mooi, scheelt weer flink wat capaciteit en hoeven we de volgende keer niet op te komen draven’. Het uitblijven van strafvervolging ‘doet wat met de motivatie’ van politieagenten, aldus de voorzitter van de Nederlandse Politiebond.
Het lijkt erop dat twee afzonderlijke politietaken op één hoop worden geveegd. Bij een demonstratie als die van afgelopen zaterdag moet de politie namelijk op twee borden tegelijk schaken. In de eerste plaats is de politie aanwezig onder het gezag van de burgemeester. Die had demonstreren op de snelweg verboden en opdracht gegeven dat verbod te handhaven. De politie had dus de taak gekregen de openbare orde te bewaken.
Op het moment dat er tijdens een demonstratie iets gebeurt waardoor de politie meent dat er sprake is van strafbare feiten, komt daar een tweede taak bij: strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Bij deze taak opereert de politie onder het gezag van het Openbaar Ministerie.
Afgelopen zaterdag liepen deze taken in elkaar over; de snelweg werd ondanks het verbod van de burgemeester bezet en demonstranten gaven geen gehoor aan de politie toen die hen sommeerde te vertrekken. Om haar eerste taak te dienen (handhaving van de openbare orde) moest de politie daarom overgaan tot het aanhouden van demonstranten waarmee ook haar tweede taak (strafrechtelijke handhaving) actief werd.
Niemand houdt ervan om de hele dag voor nop te werken. Maar de politie heeft dat zaterdag ook helemaal niet gedaan; zij heeft zich in het zweet gesjouwd om haar eerste taak te vervullen. En dat is kennelijk naar tevredenheid van de burgemeester geweest, want die liet na afloop weten: ‘Ik heb grote waardering voor onze politiemensen, die vanuit het hele land aanwezig waren om de blokkade te beëindigen.’
Dat er vervolgens in het strafrechtelijke traject geen ‘opbrengst’ is geweest, doet niets af aan de waardevolle inzet van de politie. Zij heeft haar beide taken verricht, waarna het uitsluitend aan de officier van justitie is om een beslissing te nemen over eventuele strafvervolging. Iedereen die weleens op het politiebureau aangifte heeft moeten doen van een strafbaar feit weet dat ook, want de politie vertelt dat er standaard bij: ‘Wij sturen de zaak in, maar wat er verder mee gebeurt; daar gaan wij niet over.’
Het is ook daarom opvallend dat de politie zaterdag zo publiekelijk haar ongenoegen heeft geuit. Dat er frustratie is ontstaan omdat er door de massale inzet ander werk moest wachten is alleszins invoelbaar, maar dan nog lijkt het onverstandig om zo nadrukkelijk te gaan zitten mopperen.
We leven in een hartstochtelijk land waarin groepen burgers opkomen voor de meest uiteenlopende belangen. Het kan afbreuk gaan doen aan het draagvlak van de politie als zij de indruk wekt harder te willen optreden tegen de ene groep dan tegen de andere. Dat is nou net niet handig want bij onrust in de samenleving is het juist de politie die in de frontlinie staat om de boel bij elkaar te houden.
Source: Volkskrant