De vier uur durende publieke bijeenkomst, live te zien op Nasa-televisie, vormt het voorlopige hoogtepunt van het officiële onderzoek dat het ruimtevaartagentschap iets minder dan een jaar geleden begon naar het ufo-fenomeen. Dat onderzoek is een duidelijke breuk met het verleden. Tot voor kort werden ufo’s - of uap’s (unidentified anomalous phenomena) zoals men ze tegenwoordig liever noemt - door de wetenschap niet serieus genomen.
Over de auteur
George van Hal schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
De wetenschappers van het grote onderzoeksteam dat Nasa heeft samengesteld, maakten zich daarom vooral hard om afscheid te nemen van de lacherige sfeer, het ‘stigma’, dat lange tijd rond ufo’s hing. ‘We moeten de culturele en sociale barrières afbreken’, zei oceanograaf Paula Bontempi van de universiteit van Rhode Island, lid van het onderzoekspanel. ‘Door het stigma wordt niet alles gemeld’, zei ook astronoom David Spergel, hoofd van de onderzoekscommissie. ‘Ik weet dat sommige piloten van luchtvaartmaatschappijen geen melding van een uap durven maken, omdat ze bang zijn niet meer serieus te worden genomen.’
De laatste jaren is het onderwerp in de Verenigde Staten stukje bij beetje uit het verdomhoekje gekomen. Keerpunt was een artikel uit 2017 waarin krant The New York Times het bestaan onthulde van een inmiddels stopgezet geheim onderzoeksprogramma van het Pentagon naar het verschijnsel. In het kielzog daarvan gingen steeds meer media over het fenomeen schrijven, en kwam er ook aandacht van Amerikaanse politici. Dat leidde onder meer tot een wettelijke verplichting voor het Pentagon om het onderzoek naar uap’s voort te zetten. Daarnaast besloot ook Nasa tot een onafhankelijk onderzoek.
‘Het is onze verantwoordelijkheid om aup’s te bestuderen met de wetenschappelijke doortastendheid die het fenomeen verdient’, zei Nasa-medewerker Daniel Evans tijdens zijn inleiding op de bijeenkomst daarom.
Veel aandacht ging uit naar de slechte wetenschappelijke kwaliteit van de gegevens die tot nog toe zijn verzameld door het publiek. ‘Het is niet systematisch, gefragmenteerd, niet gekalibreerd voor wetenschappelijke analyse en niet goed gecureerd’, zei Spergel onder meer. Het is daardoor vaak onmogelijk om waarnemingen te beoordelen. Het panel wil met adviezen komen hoe die gegevenskwaliteit kan worden verbeterd bij toekomstige waarnemingen, bijvoorbeeld door de inzet van bestaande wetenschappelijke meetapparatuur en het beter gebruikmaken van de mogelijkheden die moderne telefoons al hebben bij het maken van foto's en video's.
Ufo-scepticus Pepijn van Erp, van stichting Skepsis, vindt dat van de bijeenkomst een positief signaal uitgaat. ‘Ik vind de transparantie die ze hier beogen een goede stap’, zegt hij. Van Erp noemt het vooral interessant dat ze het fenomeen wetenschappelijk benaderen. ‘Ze bespraken vooral hoe je methodologisch te werk gaat. Het was daardoor wel een beetje abstracte sessie, misschien wat saai voor sommige ufo-enthousiastelingen.’
Filosoof Taede Smedes, auteur van een boek over het ufo-fenomeen en betrokken bij ufomeldpunt.nl, is onder de streep echter tevreden. ‘Ik ben erg blij dat deze wetenschappers zo openlijk over uap’s praten, ze totaal serieus nemen en geen enkele hypothese uitsluiten, inclusief het idee dat uap’s van buitenaardse afkomst zijn’, zegt hij. Onder meer astrobioloog David Grinspoon (Planetary Science Institut) noemde het idee dat buitenaardse intelligentie het zonnestelsel zou bezoeken tijdens de bijeenkomst ‘op z’n minst geloofwaardig’.
‘Je ziet hier live hoe een wetenschappelijk onderzoeksprogramma ontstaat’, zegt Smedes. ‘Sommigen zullen dat inderdaad dodelijk saai vinden. Ik vind het spannend.’
Nasa kijkt als publieke organisatie alleen naar openbare uap-waarnemingen. Dat sluit expliciet een deel van de militaire waarnemingen uit. ‘Als je met de sensors van een F35 of met een spionagesatelliet een vogel fotografeert, is die foto geheim. Niet omdat die vogel geheim is, maar omdat de gebruikte technologie geheim is’, zei Spergel. Die waarnemingen vallen daarom uitsluitend onder het officiële Pentagon-onderzoek naar uap's.
Sean Kirkpatrick, hoofd van dat militaire onderzoek, was eveneens aanwezig. Hij deelde de voorlopige conclusies van dat militaire onderzoek. ‘We krijgen zo’n vijftig tot honderd nieuwe uap-meldingen per maand’, zei hij. In totaal bevat de Pentagon-database op dit moment ruim 800 onverklaarde objecten.
Slechts 2 tot 5 procent daarvan vertoont op het eerste gezicht echt ‘afwijkend gedrag’. Denk aan voorwerpen die veel sneller lijken te vliegen dan verwacht, of die manoeuvres lijken te maken die met bekende voertuigen onmogelijk zijn. Soms is dat optisch bedrog, zo lieten verschillende experts van het panel met voorbeelden zien. Maar er blijven altijd gevallen onverklaard. ‘Naar die objecten doen we wetenschappelijk onderzoek’, zei Kirkpatrick.
Als voorbeeld toonde hij een video, geschoten in het Midden-Oosten, waar een rond voorwerp op schijnbaar hoge snelheid door de lucht vliegt. ‘We weten zeker dat dit een echt object is’, antwoordde hij op vragen van de wetenschappers. ‘We hebben dit soort voorwerpen wereldwijd gezien.’ Wat de bollen precies zijn, blijft echter een raadsel.
Ook andere regeringen dan de VS hebben interesse in het onderwerp, gaf Kirkpatrick verder toe. ‘Ik heb kort geleden m’n eerste meeting gehad met de Five Eyes over uap’s’, zei hij, verwijzend naar het samenwerkingsverband van de inlichtingendiensten van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
Het eerste onderzoeksverslag van de publieke Nasa-commissie verschijnt naar verwachting begin juli. In augustus doet de onderzoekscommissie van het Pentagon een verslag aan het Amerikaanse congres.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden