Op zijn 100ste verjaardag werd Jan van der Zouwen het gezicht van de Volkskrant. Paginagroot prijkte het artistieke portret dat fotograaf Stephan Vanfleteren van de man uit Son had gemaakt op de voorpagina van de krant. Het was 1 oktober 2021: die dag vierde ook de Volkskrant haar eeuwfeest, want de krant zag op dezelfde dag als Van der Zouwen het levenslicht.
Contenter dan om zijn eigen hoofd levensgroot in een rekje in de supermarkt tegen te komen, was hij met het grote interview dat later in de krant zou verschijnen. Daarin kon hij zijn visie op de moderne samenleving uiteenzetten. Op sociale media leverde die hem applaus op van duizenden lezers: ‘Jan van der Zouwen for president’.
Zelf las hij die fanmail niet, want van digitalisering moest hij niets hebben. ‘We worden gerund door apparaten, dat doet afbreuk aan persoonlijk contact’, stelde de 100-jarige. Hij ging er niet in mee. Meterstanden gaf hij telefonisch door, zijn belastingformulier vulde hij met de hand in en herhalingsrecepten voor de apotheek bracht hij persoonlijk langs, op papier.
Op 17 mei overleed Jan van der Zouwen, 101 jaar, zeven maanden en veertien dagen oud. ‘We dachten dat hij onsterfelijk was’, was de openingszin van zijn schoonzoon Gijs bij de afscheidsbijeenkomst een paar dagen later. Van der Zouwen was een van de ruim tweeduizend 100-plussers in Nederland die nog wonderbaarlijk vitaal zijn. Hij woonde nog zelfstandig met zijn vrouw, deed met haar de boodschappen, speelde piano en bracht dagelijks uren door op zijn hobbykamer, waar hij modelschepen bouwde en poppenhuizen en garages timmerde voor zijn klein- en achterkleinkinderen. Vorige zomer maakte hij met zijn vrouw en kinderen nog een cruise naar Noorwegen.
Waar veel andere hoogbejaarden berustend hun oude dag beleven, kon Van der Zouwen zich nog mateloos opwinden over de Toestand in de Wereld. Het grootste onrecht vond hij dat wetenschappelijke kennis en rijkdom niet worden aangewend om de ongelijkheid in de wereld te verkleinen. Prijsverhogingen noemde hij ‘immoreel’; een verzinsel van de mens, geen natuurverschijnsel, zoals bedrijven doen voorkomen. Een bekende grootgrutter noemde hij schertsend Aandeel Houders.
Jan van der Zouwen groeide op in Rotterdam en trad in de voetsporen van zijn vader, die als telegrafist bij de Rotterdamse Lloyd werkte. Zelf ging hij varen voor deze rederij, als stuurman. Hij was vaak maanden onderweg, voer onder meer naar Australië en het toenmalige Nederlands-Indië. Hij stopte met dit werk toen zijn tweede kind werd geboren. Hij wilde dicht bij zijn gezin zijn en kon aan de slag bij Philips in Eindhoven. Voor dat bedrijf werd hij uitgezonden naar Mexico en Colombia, waar hij met zijn vrouw en vier kinderen een aantal jaren woonde.
Bij de herdenkingsceremonie voor Jan van der Zouwen vertelde zijn zoon Mark dat zijn vader tot op het laatste moment van zijn leven de regie had gehouden. Tekenend was dat hij dit afscheid in zekere zin al had meegemaakt. Op zijn 95ste verjaardag hadden zijn kinderen en kleinkinderen hem op zijn verzoek toegesproken. Jan van der Zouwen wilde de lovende – of kritische – woorden die ooit gesproken zouden worden bij zijn kist graag zelf horen. Want als het eenmaal zover is, zo betoogde hij, heb je er niets meer aan, kun je er niet van genieten, daar waar nodig corrigeren of juist de boel lekker aandikken. In maar liefst twaalf speeches werd hij getypeerd als het anker van de familie, die familierelaties zag als de basis van zijn geluk. Daar had hij niets op aan te merken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden