‘Best pittig’, luidt het eindoordeel van Jorrit Bergsma. ‘Het is eigenlijk de Friese versie van een examen Nederlands, en dat was vroeger ook al niet mijn sterkste punt.’
Neem de volgende vraag: is de beeldspraak ‘Eb en floed dogge mei’ een ferliking (vergelijking), metafoar (metafoor), metonymia (metonymie) of personifikaasje (personificatie)? Het vertalen van de teksten gaat de Friese schaatser soepel af, maar de vragen gaan ‘een flinke stap verder’, zegt hij. ‘Wat een metonymie betekent, dat moest ik echt even googlen.’ Een beetje valsspelen bracht hem gelukkig wel bij het goede antwoord: personifikaasje.
Bergsma weet wel iets van presteren onder druk. Zo won hij in 2014 olympisch goud tijdens de Winterspelen in Sotsji op de 10.000 meter en mocht hij zich drie keer wereldkampioen noemen op deze afstand. Na afloop deed hij interviews in zowel het Fries als het Nederlands. ‘Dan kreeg ik vaak te horen dat ik me in het Fries makkelijker uitdrukte, ik praatte nog sneller’, zegt Bergsma. ‘Het is en blijft mijn memmetaal (moedertaal). De taal waar ik mee ben opgegroeid, waarin ik met mijn ouders praat en die ik aan mijn kind leer.’
Het aantal eindexamenleerlingen Fries groeit de laatste jaren bescheiden; terwijl er in 2017 nog 110 leerlingen examen deden, waren dat er dit jaar 176. Het is belangrijk dat jonge mensen de taal blijven leren, vindt Bergsma. ‘Je merkt dat de kennis van de taal verwatert; hoe de Nederlandse taal verengelst, zo vernederlandst de Friese taal juist.’
De vergelijking tussen de topsport en de eindexamens is volgens hem makkelijk gemaakt. ‘Hoe ik me voelde tijdens mijn eigen eindexamens, zo voel ik me nog steeds voor mijn belangrijkste wedstrijden. Hoe goed je ook voorbereid bent, je blijft onzeker, maar je hebt de spanning ook nodig om te presteren.’ Als het er eindelijk op zit, overheerst bij Bergsma één gevoel dat veel leerlingen op deze laatste examendag herkennen: ‘Pure opluchting.’
Recordaantal examenklachten
Bij het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (Laks) kwam een recordaantal klachten binnen over de eindexamens. De teller is inmiddels de 300 duizend klachten gepasseerd; ruim 20 duizend meer dan vorig jaar. Het havo-examen geschiedenis kreeg veruit de meeste klachten (20.540), maar ook het vmbo-examen wiskunde (19.347) en het havo-examen Nederlands (17.808) scoorden hoog. Veel leerlingen voelden zich al onvoorbereid voordat de examens begonnen, zegt een woordvoerder van Laks, mede door het lerarentekort en de nasleep van de coronapandemie.
Welk vak kun je het beste herkansen?
Het is natuurlijk hopen dat op 7 juni, als de vmbo-beroepsgerichte scholieren hun examenuitslag krijgen, en op 14 juni, wanneer de rest van de scholieren volgt, direct de vlag inclusief tas uit kan, maar soms is er eerst nog een herkansing nodig. Welk vak moet je dan kiezen? Over die vraag kun je slechts twee dagen nadenken, dus bij deze alvast wat advies.
Het hangt ervan af hoe je gezakt bent. De vmbo’ers moeten voor Nederlands minimaal een 5 hebben. Havisten en vwo’ers mogen maximaal één 5 hebben voor de kernvakken wiskunde, Nederlands en Engels. Is dat niet gelukt, dan ligt de keuze voor de hand. Maar is een student niet in een keer geslaagd omdat het gemiddelde van alle cijfers onder de 5,5 ligt, dan kan het wijsheid zijn om een vak te herkansen waar je juist heel goed in bent.
Het staat trouwens alle scholieren vrij om een herkansing te doen. Dus ook de slimmeriken die naast een cum laude-vermelding grijpen of de strebers die toch nét een mooiere cijferlijst willen, mogen nog een gooi doen naar een beter punt. Al moet deze groep wel rekening houden met de daarmee gepaard gaande rollende ogen van hun leeftijdsgenoten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden