De architect van imposante bouwwerken werd geroemd om zijn lenige hoofd. Met grote flair bracht Rein Jansma zijn ambitieuze ideeën tot werkelijkheid. Echtgenote Maartje Nevejan: ‘Rein was supernieuwsgierig en met zijn speelse geest slaagde hij erin vernieuwend te zijn.’
Bureaupartner Reinald Top noemt Jansma ‘geniaal in zijn gedachten’. En volgens Top was Jansma ook buitengewoon origineel, zonder door te draven. ‘Rein wist het in zijn hoofd allemaal rationeel te houden en daarom kwam hij tot zulke schitterende resultaten.’
Zes jaar geleden werd bij Jansma kanker in de alvleesklier vastgesteld, een nucleaire behandeling vertraagde het dodelijke ziekteproces. Nevejan: ‘Rein schafte onmiddellijk een geigerteller aan, om te kunnen zien hoe dicht wij, de kinderen en ik, bij hem in de buurt konden komen. Dat was ook typisch iets voor hem.’
Rein Jansma groeide op in een intellectueel en artistiek milieu. Moeder Jeanne Nancy van Dulm was wiskundige, vader Arie aannemer en beeldend kunstenaar. Bekendheden als fotograaf Cas Oorthuys, binnenhuisarchitect Benno Premsela, grafisch ontwerper Wim Crouwel en beeldend kunstenaar Dick Elffers kwamen bij hen in Amsterdam over de vloer.
De jonge Rein legde maar al te graag zijn oor te luister als zij aan het discussiëren en filosoferen raakten. Architect en hoogleraar bouwmethodiek Moshé Zwarts was eveneens een huisvriend en ontdekte in de aandachtige toehoorder ‘een briljante jongen’, zoals hij het noemde, een ware autodidact.
Rein ging biologie én architectuur studeren, verslond de stof, maar verfoeide het onderwijssysteem. Hij maakte geen van zijn studies af, maar begon in 1990 met Zwarts wel het bureau Zwarts & Jansma Architecten, later kortweg ZJA. Het werd een enorm succes en de elkaar sterk aanvoelende en aanvullende partners werden gekscherend, maar ook bewonderend, Professor Zonnebloem en Lampje genoemd, naar stripfiguren uit Hergé’s Kuifje en de Donald Duck.
Zwarts had inderdaad veel weg van de wat verstrooide, maar briljante Zonnebloem en bij Jansma gingen aan de lopende band lichtjes op, zoals bij Lampje, de geniale helper van uitvinder Willie Wortel. De innovaties van Jansma waren zo talrijk en zo doeltreffend dat hij er zijn architectentitel mee verdiende.
ZJA werd groot en ging bogen op prestigieuze, innovatieve en duurzame projecten: de Diamantbeurs Capital C Amsterdam, de klimaatkas van de Amsterdamse Hortus, de Albert Cuypgarage, het voetbalstadion van AZ in Alkmaar, de parkeergarage aan de boulevard van Katwijk en het vernieuwde schaatsstadion Thialf in Heerenveen. Veel infrastructurele projecten ook: bruggen, viaducten en tunnels, in binnen- en buitenland.
Moshé Zwarts, de geschoolde denker van ZJA, verliet het bureau in 2009 en overleed tien jaar later op 82-jarige leeftijd. Reinald Top werd na het vertrek van Zwarts, van wie hij in Delft nog college had gekregen, partner. ‘Moshé en Rein waren mijn helden, de een was een strenge, maar zorgzame vaderfiguur, de ander, Rein, een broer, die mij hielp en alles mogelijk maakte.’
Jansma was op kantoor een bemoeial – maar een aangename. Top: ‘Hij schoof vaak bij je aan, ook ongevraagd, en dan keek hij wat je aan het doen was. Zou je niet zus en als je nou eens zo, zei hij dan, maar het was altijd inspirerend, nooit aanvallend. Zijn credo was: als het niet omvalt, is het een goed idee. Hij liet je uiteindelijk je eigen beslissingen nemen en respecteerde die. Rein kon ontzettend goed delen, hij was gul en dat maakte hem ook zo geliefd, in brede kring.’
Dat delen deed Jansma ook buiten ZJA, door lezingen te geven en mee te doen aan seminars en symposia. En thuis, in het gezin dat hij stichtte met filmregisseur en documentairemaakster Maartje Nevejan, was hij ook vrijgevig. De drie kinderen, dochter Noa en de zonen Abel en Mas, kregen de creativiteit mee in hun genen. Nevejan: ‘Bij ons thuis is het streven altijd om wetenschap en kunst met elkaar te verbinden. En dat is heel erg wat Rein teweeg heeft gebracht.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden