Het was al triest dat er zoveel bomen zijn gekapt, waaronder oude eiken van bijna tweehonderd jaar oud. Maar het is dubbeltriest dat die groene kaalslag over een gebied van ruim zeven hectare waarschijnlijk helemaal voor niets is geweest.
Hoofdschuddend lopen Har Pluijmakers uit Susteren en Dirkjan van der Hoven uit Nieuwstadt langs de kale vlakte waar het Sterrebos was. Ze hebben allebei op hun eigen manier actiegevoerd tegen de bomenkap, maar tevergeefs. Autofabriek VDL Nedcar in Born heeft het bos in februari vorig jaar grotendeels gekapt om plaats te maken voor een nieuwe, tweede productielijn. Maar gebouwd is er nooit en inmiddels vecht Nederlands enige autofabriek tegen een dreigende sluiting.
De actievoerders wijzen naar ‘een plukje bomen’ verderop, dat deels werd gered door een broedend bosuilenpaar – 75 meter rond het nest mocht niet worden gekapt. ‘Zo was het overal hier: monumentale bomen, de lage ondergroei, de biodiversiteit’, verzucht Pluijmakers in het laatste stukje bos dat over is.
Hij stond aan de wieg van actiegroep Red het Sterrebos. De Limburgse vogelaar en natuurbeschermer schakelde de hulp in van boomklimmers die het bos dagenlang bezetten. Zijn huis, op een paar kilometer van het bos, was actiecentrum, met een komen en gaan van boomklimmers, kookgroepen en andere hulpbrigades. ‘Het is dieptreurig en erg pijnlijk dat er zomaar is gekapt, terwijl toen al niet zeker was of het echt nodig was’, blikt Pluijmakers terug.
Het Sterrebos, oorspronkelijk aangelegd als houthakbos voor het nabijgelegen kasteel Wolfrath, was weliswaar niet zo heel groot. Maar de biodiversiteit was volgens Pluijmakers, die er elk jaar het aantal vogels inventariseerde voor Sovon Vogelonderzoek, omvangrijk en bijzonder. ‘Er zaten wel 22 soorten broedvogels, waaronder ook de buizerd en wespendief, negen verschillende vleermuizensoorten, dassen, reeën, vossen en heel veel insecten’, vertelt de vogelaar, wandelend met asielhond Tum aan de lijn.
VDL NedCar plaatste ter compensatie tientallen verschillende vleermuiskasten en enkele nestkasten om de bosuilen uit hun boom te lokken. Maar het is de vraag of de dieren daarin trappen of hun heil toch elders zoeken. ‘Een oude boom heeft een specifiek microklimaat’, aldus Pluijmakers. ‘Vleermuizen gaan niet in een kastje zitten dat de hele dag in de zon hangt.’
Komende dinsdag staakt het personeel van NedCar opnieuw voor een beter sociaal plan, waaronder een hogere ontslagvergoeding. De werknemers zien geen toekomst meer voor het bedrijf, dat tot maart volgend jaar nog Mini’s maakt voor BMW. Onderhandelingen om een nieuwe opdrachtgever voor de assemblagefabriek te vinden, hebben vooralsnog niets opgeleverd. VDL kijkt ook naar mogelijkheden om andere activiteiten van het industriële conglomeraat naar Born over te hevelen, maar verwacht dat het zeker niet alle 3.800 werknemers kan behouden.
Red het Sterrebos en andere actiegroepen hebben zich solidair verklaard met de NedCar-werknemers. In een open brief aan het personeel schrijven zij dat de directie van VDL Nedcar de klimaatbeweging vorig jaar tijdens de bosbezetting ten onrechte ‘framede’ als tegenstander van werkgelegenheid. ‘Bomen en banen gaan prima samen’, onderstrepen de klimaatactivisten. ‘Het rookgordijn aan misleidende argumenten rond het Sterrebos en de onnodige kap van de oude bomen zelf, toont dat de familie Van der Leegte enkel geïnteresseerd is in haar eigenbelang.’
Actievoerders Pluijmakers en Van der Hoven zijn nog steeds van mening dat NedCar de geplande uitbreiding ook elders in het gebied had kunnen uitvoeren, waardoor het Sterrebos gespaard zou zijn. ‘Maar het plan stond van meet af aan vast: het moest en zou gebeuren’, zegt Van der Hoven. ‘Ook de provincie is daar veel te makkelijk in meegegaan.’
Van der Hoven voerde met De Groene Sporenwolf (DGS), een lokale stichting die opkomt voor de natuur en leefbaarheid van het naburige stadje Nieuwstadt, vooral juridische actie tegen de kap. ‘We hebben het beide helaas niet kunnen tegenhouden’, merkt hij op. ‘En het drama is helemaal compleet nu blijkt dat het allemaal voor niks is geweest.’
DGS verwierf vorig jaar naast lof ook veel kritiek, nadat de stichting een akkoord met VDL NedCar sloot over extra natuurcompensatie en een bezwaarprocedure bij de Raad van State vlak voor de uitspraak introk. Vooral de boomklimmers en klimaatactivisten van Red het Sterrebos zagen dat als verraad.
Van der Hoven kreeg een bak vol stront over zich heen, maar staat nog steeds achter die beslissing. ‘We hebben de rechtszaak geanalyseerd en kwamen tot de conclusie dat we die niet gingen winnen. Door de schikking hebben we er toch nog iets uitgesleept, zoals 2 miljoen euro extra voor vergroening.’
Onderdeel van de schikking was de herplanting van 55 bomen met een diameter van minimaal 40 centimeter op ooghoogte. Van der Hoven wijst naar ‘het bomenlaantje met eiken, essen en populieren’ die nog zo wankel zijn dat ze met draden aan de grond zijn vastgeketend. ‘Wij hadden graag gezien dat de grotere bomen waren herplant, maar dat bleek in praktijk niet haalbaar’, merkt hij teleurgesteld op. ‘De echt oude bomen zijn gewoon gekapt. Alleen dit laantje is herplant; allemaal dunne bomen, die tijd nodig hebben om aan te slaan.’
Pluijmakers wijst op Kasteel Wolfrath (anno 1610), dat in 2015 door VDL is gekocht en na een grondige restauratie nu wordt uitgebaat als gastenverblijf en bed & breakfast. ‘Alle oude bomen rond het kasteel zijn blijven staan’, merkt hij op. ‘Het uitzicht vanuit het kasteel werd wél gespaard. Alles voor het aanzien van de rijke eigenaar.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden