N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Karin Amatmoekrim is schrijver en letterkundige. Ze schrijft om de week een column.
Karin Amatmoekrim is schrijver en letterkundige. Ze schrijft om de week een column.
Ze publiceerde zes romans, waaronder het boek Het gym (2011) en de historische roman De man van veel (2013) over het leven van verzetsheld Anton de Kom. De documentaire die Gulsah Dogan maakte over de memoir Tenzij de vader (2016) werd genomineerd voor een Gouden Kalf. Momenteel werkt Amatmoekrim aan een proefschrift in de vorm van een biografie over essayist Anil Ramdas en ze werkt aan een grote geschiedenis van Suriname.
Meer artikelen van Karin Amatmoekrim
Vorige week twitterde de Amerikaanse dichter Amanda Gorman dat een exemplaar van haar boek The Hill We Climb was verwijderd uit een schoolbibliotheek in Florida. Het gedicht, dat Gorman had voorgedragen bij de inauguratie van Joe Biden, had tot een klacht van een moeder geleid; het zou haatzaaiend zijn. Een in mijn ogen hilarisch detail is dat de moeder in het klachtenformulier noteerde dat de auteur van het gedicht Oprah Winfrey was. Iemand die geen verschil tussen de ene zwarte vrouw en de andere ziet, dacht ik bij mezelf, heeft in elk geval geen talent voor de subtiliteiten van een poëtisch werk.
Maar de klacht op zichzelf, en ook de beslissing om een boek te verwijderen uit een schoolbibliotheek, is natuurlijk de zoveelste uiting van een samenleving die niet goed weet wat aan te moeten met de talloze grijze gebieden van kunst, en met de gelaagdheid en interpretatiegevoeligheden van literatuur. En dat geldt voor zowel de rechter- als de linkerflank van het debat. In februari hield iedereen zich immers nog bezig met hoe er werd ingegrepen in de oorspronkelijke teksten van Roald Dahl, om ze zogezegd beter te doen passen in de huidige tijd. Daarbij werden woorden als ‘dik’ en ‘lelijk’ geschrapt.
In Nederland is er veel discussie geweest over de censuur van Dahl, maar vergeten we dat de Nederlandse uitgever van Dahl helemaal geen teksten aanpast. En de dag dat wij hier boeken uit schoolbibliotheken verbannen, zie ik niet snel komen. Er is in ons land kennelijk nog genoeg ruimte om het oneens te zijn met elkaar over wat goed is voor onze kindertjes. Seks of grof taalgebruik kunnen vooralsnog, en wie zijn best doet zal vast nog genoeg racistische of op zijn minst stereotyperende taal in kinderboeken vinden. Niet dat ik daar een voorstander van ben, per se. Maar ik weet uit eigen ervaring dat het grijze gebied wel erg grijs, en ook wel erg groot, kan zijn.
Ik denk daarbij aan de keer dat mijn zoon in groep zeven een boekbespreking moest houden. De titelsuggesties die de school hem gaf, vond ik niet interessant genoeg, dus ik zei dat hij aan zijn docent moest vragen of hij ook Meneer Ibrahim en de bloemen van de Koran mocht lezen. Een prachtig kleinood van de Franse schrijver Éric-Emmanuel Schmitt, dat reflecteert op thema’s als liefde en tolerantie. De docent zocht het boek op en riep mijn zoon een paar dagen later voor de klas. Of hij wel wist waar het boek over ging? Liefde, antwoordde hij braaf. En iets van tolerantie. Ja, dat zal wel, zei de docent. Maar het begin van het boek is in elk geval – eh – bijzonder. En hij las de allereerste zin uit het boek hardop voor aan de groep. Die zin (die ik allang vergeten was) luidt: „Toen ik elf was, heb ik mijn varken kapotgeslagen en ben ik naar de hoeren gegaan.”
U begrijpt, mijn zoon was best boos op mij. Ik had hem met de keuze voor dat gekke boek voor schut gezet bij zijn klasgenootjes. Maar het is een mooi boek!, riep ik uit. Kunst mag vies en ongemakkelijk en onbegrijpelijk zijn, als het maar iets met je doet! Hij zuchtte diep, las het boek, gaf er een prima bespreking over. En daarmee was de kous af.
Het is goed om te praten en zelfs ruziën over wat literatuur vermag, zolang de boeken daarbij intact en beschikbaar blijven. De literaire rellen in het buitenland volgend, ben ik in elk geval dankbaar om in een land te leven dat niet bang is voor een beetje wrijving. Niet in de laatste plaats omdat ik anders allang was gecanceld als moeder.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC