Erdogan kreeg volgens de voorlopige uitslagen ruim 52 procent van de stemmen, Kiliçdaroglu iets minder dan 48 procent. Door zijn overwinning krijgt Erdogan een nieuwe regeertermijn van vijf jaar. Hij is inmiddels twintig jaar aan de macht geweest, eerst als premier, sinds 2014 als president.
Kort nadat de Turkse staatszenders iets na 20.00 uur lokale tijd al hadden gemeld dat hij was herkozen, verscheen Erdogan in Istanbul op het dak van een bus, samen met zijn echtgenote Emine, om zijn toegestroomde aanhangers triomfantelijk toe te spreken.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Onlangs verscheen van hem het boek Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Hij begon met het zingen van een lied en zei toen: ‘Vandaag schrijven we opnieuw geschiedenis. We zullen de eenheid van het land bewaren en al onze beloften nakomen.’ Later op de avond vertrok hij naar de hoofdstad Ankara om vanaf het balkon van het presidentieel paleis een toespraak te houden. Daar riep hij zijn landgenoten op ‘in eenheid en solidariteit’ samen te komen.
‘Het is tijd om onze geschillen aan de kant te schuiven’, zei Erdogan. Tegelijkertijd haalde hij uit naar zijn rivaal Kiliçdaroglu, die hij ervan beschuldigde banden te hebben met terroristen. Hij verklaarde dat ‘de terroristen hebben verloren, en de 85 miljoen burgers hebben gewonnen’.
Op het Taksimplein in Istanbul verzamelden zich zondagavond enkele honderden opgetogen aanhangers van Erdogan en zijn AK-partij. Van een massale feestvreugde was echter geen sprake. Elders in de stad was de opkomst groter, zo bleek uit beelden van Turkse tv-zenders. Vooral rond het AKP-hoofdkwartier gingen mensen juichend en met Turkse vlaggen zwaaiend de straat op. Aanhangers van de oppositie hielden zich gedeisd.
In een korte toespraak vanuit het CHP-partijkantoor in Ankara bedankte Kiliçdaroglu iedereen die hem had gesteund in zijn strijd voor een rechtvaardiger en democratischer Turkije en ‘tegen het eenmansbewind, tegen vervolging en repressie’. In het verzet hiertegen ‘zullen wij de pioniers zijn’, zei hij. ‘Onze wandeling wordt voortgezet.’
Aan het begin van de avond, toen de uitslagen begonnen binnen te lopen, was niet meteen duidelijk welke van de twee kandidaten als het sterkste uit de bus zou komen. Het staatspersbureau Anadolu gaf Erdogan een score van 54 procent, maar persbureau Anka gaf Kiliçdaroglu een kleine voorsprong. Exitpolls waren er niet.
In de loop van de avond werd het verschil tussen Anadolu en Anka steeds kleiner, tot het bleef steken op 52 procent (voor Erdogan) tegen 48 procent. In de eerste ronde, twee weken geleden, kreeg Erdogan 49,5 procent van de stemmen, Kiliçadaroglu 44,9 procent.
De grote vraag was zondag wat de kiezers zouden doen die twee weken geleden op de derde kandidaat hebben gestemd, de rechtse nationalist Sinan Ogan. Om deze rechtse kiezers naar zijn kamp te lokken, maakte Kiliçdaroglu vorige week een opmerkelijke draai. Hij maakte een anti-vluchtelingenstandpunt tot speerpunt van zijn campagne. Overal in het land kwamen CHP-posters te hangen met het portret van Kiliçdaroglu en de tekst SURIYELILER GI-DE-CEK!, ‘de Syriërs zullen weggaan!’.
Ook keerde hij zich nadrukkelijk tegen het terrorisme, een reactie op de propaganda van het Erdogan-kamp in de eerste ronde. Kiliçdaroglu werd er toen van beschuldigd samen te werken met terroristen, omdat de linkse, Koerdisch gezinde partij HDP zich achter zijn kandidatuur had geschaard. Kiliçdaroglu-posters met TERREUR ZAL STOPPEN! verschenen overal in het straatbeeld.
Woensdag deed Kiliçdaroglu er nog een schepje bovenop in zijn pogingen de nationalistische kiezers te verleiden. Hij verscheen met Ümit Özdag, leider van de rechts-xenofobe Overwinningspartij, op een persconferentie waar Özdag zijn steun voor Kiliçdaroglu uitsprak. ‘Als je wilt dat onze vrouwen en dochters veilig over straat kunnen’, zei Özdag, ‘als je wilt dat Turkije geen Göçmenistan (Migrantenstan - red.) wordt, stem dan zondag Kiliçdaroglu.’ De kandidaat stond er tevreden glimlachend naast.
Volgens analisten van de (niet-regeringsgezinde) tv-zender Sözcü heeft hij daarmee aanhangers van de HDP van zich vervreemd. De partij deed twee weken geleden aan de presidentsverkiezingen mee onder de vlag van Yesil Sol (Groen Links). In de zuidelijke provincie Hatay, waar veel Syrische vluchtelingen wonen, heeft zijn recente xenofobe toon Kiliçdaroglu volgens de analisten juist wel stemmen opgeleverd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden