N.B. Het kan zijn dat elementen ontbreken aan deze printversie.
Iedere week schrijft wetenschapper Rosanne Hertzberger over de raakvlakken tussen wetenschap en het dagelijks leven.
Iedere week schrijft wetenschapper Rosanne Hertzberger over de raakvlakken tussen wetenschap en het dagelijks leven.
Ze is initiatiefnemer en bestuursvoorzitter van Stichting Crispatus, waar een vrouwenonderzoekscollectief een vaginaal probioticum ontwikkelt. Sinds 2017 doet ze onderzoek naar het metabolisme van vaginale melkzuurbacteriën in het Systems Biology Lab aan de VU Amsterdam.
Eerder was ze als postdoctoraal onderzoeker werkzaam bij de afdeling moleculaire microbiologie van Washington University (St. Louis, Missouri, USA) en deed ze in samenwerking met Nestle Research Center promotie-onderzoek bij SILS, UvA & NIZO Food Research. Ze publiceerde twee boeken: ‘Het Grote Niets – waarom we te veel vertrouwen hebben in de wetenschap’ (2019) en ‘Ode aan de E-nummers -Waarom e-nummers, kant-en-klaar-maaltijden en conserveermiddelen ons leven beter maken‘ (2017).
Meer over Rosanne Hertzberger is te lezen op haar site.
Meer artikelen van Rosanne Hertzberger
Het is een genoegen om op de eerste rij van één van de grootste omwentelingen te zitten in de geschiedenis van de mensheid. Eventjes met 8 miljard mensen van energiebron overstappen. Smullen.
De leukste partij op het toneel zijn de hoofdschuddende experts, allemaal grijze ingenieurs. Ze nemen klimaatverandering heus serieus drukken ze me steeds weer op het hart. En ze maken zich ook heus wel eens zorgen. Ze zijn slechts realistisch. Tientallen jaren ervaring hebben ze in de sector. Ze tekenen desgevraagd het maakproces even uit op een A4-tje. Ze verbeteren me voortdurend op details. Het is niet opbrengst, maar vermogen. Het is niet kookgasfabriek, maar ‘kook- en gasfabriek’. Ze hechten aan taal. Daaraan herkennen ze andere mensen die het begrijpen.
Maar meer nog hechten ze aan sommetjes. Het is leuk, al die emoties en klimaatpaniek, maar de thermodynamica heeft nu eenmaal wetten en daar kun je niet over heen gaan. Ze kijken dan plotseling op van het papier, recht in mijn ogen op zoek naar erkenning, naar instemming, naar een grijntje realiteitszin. „Jij hebt toch ook in Delft gestudeerd?”
Het probleem is dat hun waarheden vaak geen thermodynamische wetmatigheden zijn, maar dogma’s. Sterker nog, zodra de thermodynamica op tafel wordt gelegd gaan bij mij alle alarmbellen rinkelen. Meestal hebben ze ongelijk. Zowel de industriële veteranen, als de academici.
Een paar voorbeelden. In een debat bij de TU Delft vertelde D66-Kamerlid Raoul Boucke hoe de Europese Commissie een voorstel wilde doen om auto’s elk jaar minder CO2 te laten uitstoten. Met deze maatregel help je de auto-industrie om zeep, zeiden de experts. Totdat de wet werd aangenomen en de grote elektrificatie van het wagenpark de uitstoot nog veel sneller omlaag bracht dan de Europese wet voorschreef. En dat overleefde de auto-industrie.
Zo was het lang ook een soort wetmatigheid dat zware vrachtwagens nooit geëlektrificeerd konden worden. Ze konden slechts vergroenen door biobrandstof waarvoor je dan elke boom in de wijde omgeving moest kappen, of elk landbouwproduct zou moeten vergisten of fermenteren. Ook dat blijkt achterhaald. De grote elektrificatie is daar inmiddels ook begonnen.
En die elektriciteit, mevrouwtje? Waar komt die vandaan? Je kunt de hele Noordzee vol zetten met windturbines om al die stroom op te wekken en dan is het nog niet genoeg. De experts vertelden Marjan Minnesma in 2012 nog dat ze voor Urgenda’s modellen in 2030 met een maximaal vermogen van 3 megawatt mocht rekenen voor een windturbine. Het is 2023 en inmiddels staat er op de Maasvlakte al één met 12 megawatt. De onderschatting van de snelheid waarmee zonnestroom goedkoop werd is misschien nog wel indrukwekkender, zo liet Jesse Frederik recent zien in een stuk bij De Correspondent.
En nee, in het ondiepe deel van de Noordzee is misschien niet genoeg plek voor al die windparken. Maar inmiddels worden de eerste floating wind farms gebouwd, die verder weg op zee kunnen drijven op een platform met een anker. Ze kunnen zelfs ter plekke waterstof maken die via pijpleidingen naar land komt.
Waterstof? Hoe vaak heb ik wel niet in gewichtige artikelen van chemici gelezen dat waterstof het nooit ging worden. Dat je het niet kunt vervoeren zonder een duizelingwekkend energieverlies. Dat het te duur was, te gevaarlijk, de infrastructuur ontbreekt etcetera etcetera. Totdat het nu één van de belangrijkste energiedragers voor de chemische industrie wordt. Hoe snel denkt u dat het de komende jaren goedkoper wordt?
Ik moet eerlijk bekennen dat ik, als toeschouwer op de eerste rij, me nog het meest vermaak met de verrassing. De verrassing voor de fatalisten dat Homo sapiens zichzelf wederom uit de penarie weet te innoveren. Maar ook de verrassing bij de experts. Hoe al die waarheden en dogma’s waar zij tientallen jaren aan vastklampten werden ingehaald door de realiteit. Dat het allemaal toch bleek te kunnen.
Rosanne Hertzberger is microbioloog.
NieuwsbriefNRC Economie
Krijg elke werkdag om 12 uur een persoonlijke selectie van het economische nieuws van de dag van een van onze redacteuren.
U kunt ons via dit formulier informeren over taalfouten of feitelijke onjuistheden, dat stellen wij zeer op prijs. Berichten over andere zaken worden niet gelezen.
Source: NRC