‘Dat vraagt iedereen zich af. Kennelijk zaten de opiniepeilers er volledig naast. Jarenlang lag Erdogan in de peilingen van gerenommeerde bureaus, zoals Konda, zo’n vijf procentpunt achter op de oppositie. Dat is niet uitgekomen. Of het een verkeerde methode van peilen was of een onderschatting van Erdogans electoraat – niemand weet het.’
‘Eigenlijk durf ik me niet aan een voorspelling te wagen. Maar aangezien Erdogan in de eerste ronde 49,5 procent van de stemmen haalde, is de kans wel heel groot dat hij wint.’
Over de correspondent
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten.
‘Aanvankelijk profileerde hij zich met een positief geluid, een alternatief voor de strenge koers die Erdogan vaart. Zijn slogan was: de lente komt. Maar nu gaat hij er met een gestrekt been in. ‘DE SYRIËRS ZULLEN WEGGAAN’, staat op de billboards. De vier miljoen Syrische vluchtelingen – en andere buitenlanders – moeten het ontgelden.
‘Misschien werkt het, cynisch genoeg. De rechts-nationalistische kandidaat Sinan Ogan, die bij de eerste ronde 5,2 procent van de stemmen kreeg, heeft zijn steun aan Erdogan uitgesproken. Maar het is mede door dit xenofobe geluid van Kiliçdaroglu geen uitgemaakte zaak dat zijn kiezers dat advies ook zullen opvolgen. En Ümit Özdag van de ultranationalistische Overwinningspartij heeft het kamp van Kiliçdaroglu gekozen.
‘Afgelopen woensdag gaven Özdag en Kiliçdaroglu samen een persconferentie. Özdag zei: als je wilt dat onze vrouwen en dochters veilig over straat kunnen, als je wilt dat dat Turkije geen ‘Migrantenstan’ (Göçmenistan) wordt, stem dan op Kiliçdaroglu. Die stond er lachend bij, zonder iets te zeggen. Özdag en Kiliçdaroglu hebben ook inhoudelijke afspraken gemaakt: wat er met vluchtelingen gaat gebeuren als zij winnen. Dat is opmerkelijk.
‘De CHP, de partij van Kiliçdaroglu, heeft dit standpunt stevig omarmd. De vicevoorzitter hield een toespraak voor jongeren in Eskisehir. Hij zei: er zijn nu tien miljoen Syrische vluchtelingen, maar als Erdogan aan de macht blijft, worden dat er dertig miljoen.
‘Zo toont de partij van de mensenrechten, van het herstel van de democratie, nu een ander gezicht. Het is overigens geen draai van 180 graden: al een paar jaar benadrukken ze dat ze de Syrische vluchtelingen weg willen – sneller dan de regering dat wenst. Evengoed is het hoogst opmerkelijk.’
‘Over een nepfilmpje dat Erdogan had gedeeld, waarin de Koerdische PKK, die in Turkije als terroristische groepering geldt, de steun uitsprak voor Kiliçdaroglu. Ook dit is weer een verkiezingsding. Het is moeilijk te voorspellen of het enig effect zal sorteren.’
‘Twaalf miljoen mensen keken ernaar. Toen Sinan Ogan daar een goede indruk maakte, schoot zijn populariteit omhoog. Voor een andere kandidaat, Mehmet Inçe, die zich al eerder terugtrok, gold het tegenovergestelde. Het programma maakt of breekt politici. Er kijken veel jongeren naar, die vaker zwevende kiezers zijn. Misschien heeft Kiliçdaroglu er nog iets aan.’
‘Hij deed tal van dat soort dingen. De pensioenen verhogen, de pensioengerechtigde leeftijd verlagen. Hij heeft flink rondgestrooid. Het zou kunnen dat de kiezers die moeite hebben om rond te komen hierdoor voor Erdogan kiezen. Dat ze blij zijn dat hun salaris of uitkering wordt verhoogd.’
‘Die zou uit elkaar kunnen vallen. Vooral de leider van de centrumrechtse Goede Partij, Meral Aksener, zal zich laten gelden. Zij schoof aanvankelijk twee andere CHP’ers naar voren als kandidaat, dus ze zal zeggen: zie je wel? De CHP zal ook bij zichzelf te rade gaan en een nieuwe leider willen. Kiliçdaroglu is tenslotte 74 jaar en dit is bepaald niet zijn eerste verkiezingsnederlaag.’
‘Meer van hetzelfde, vermoed ik. Hij gaat het roer niet ineens omgooien. Ik ben benieuwd of hij zijn rentebeleid, waar hij veel kritiek op heeft gekregen vanuit wetenschappelijke hoek, overeind houdt. En de Syrische vluchtelingen zullen voor hem een hoofdpijndossier blijven.
‘Een definitief einde van de democratie, zoals sommige commentatoren voorspellen – daar geloof ik niet in. Mét verkiezingen lukt het ook om al twintig jaar de macht in handen te houden. En bijna 90 procent van de Turken gaat stemmen, dus er is ook een zekere democratische gezindheid onder de bevolking. Daar kan Erdogan niet zomaar aan voorbijgaan. Zeker omdat de helft van de kiezers niet op hem stemde.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden