De Europese Commissie maakt een begin met het aan banden leggen van finfluencers, financiële influencers die op sociale media tips geven over hoe je vermogen kunt opbouwen met bijvoorbeeld beleggen. Voortaan zijn bedrijven die influencers inschakelen om financiële producten aan te prijzen aansprakelijk voor mogelijk misleidende uitlatingen. Dit kan een boete opleveren, volgens het voorstel.
Over de auteur:
Haro Kraak is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over cultureel maatschappelijke onderwerpen als identiteit, gender, polarisatie, extremisme en levenseinde.
De wereld van finfluencers wordt door deskundigen omschreven als een financieel wilde westen. In Nederland zijn minstens 150 finfluencers actief die samen ruim 1,1 miljoen mensen bereiken. Dat bleek uit een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Het merendeel van hen houdt zich niet aan de regelgeving op het gebied van beleggingsadvies, concludeerde de AFM.
Veel Nederlanders raadplegen finfluencers en vertrouwen op hun expertise. Van de bijna 2 miljoen huishoudens die in Nederland beleggen gebruikt 10 procent sociale media als belangrijkste bron van informatie, volgens de AFM.
Finfluencers laten doorgaans hun eigen succesvolle leven zien op sociale media, waarbij ze volgers opspelden dat zij dit ook kunnen bereiken als ze stoppen met werken en gaan investeren. Ze gebruiken hierbij kreten als ‘Word ook financieel vrij’, ‘Werk aan je moneymindset’ of ‘Breek door je geldblokkades’.
Hun aanpak is gevarieerd. Ze bieden zich aan als coach, geven beleggingstips, bieden cursussen aan, verkopen zelfgeschreven boeken en zogenaamde signalen, bijvoorbeeld door klanten te laten abonneren op dagelijkse appjes die een koopsignaal van een aandeel geven. Velen begeven zich in ongereguleerde markten, zoals cryptomunten en NFT-kunst. Sommigen werken met bedrijven die geen vergunning hebben in Europa.
In Nederland zijn Jia Ruan (41 duizend volgers op Instagram), Madelon Vos (109 duizend volgens op Instagram) Vasco Rouw (60 duizend volgers op Instagram) en Janneke van den Brink (27 duizend volgers op Instagram als Financieel Vrije Vrouw) bekende finfluencers. Ook artiesten als rapper Boef en Lil Kleine, begeven zich op dit vlak. Boef richtte in coronatijd het platform Millionaires Club op.
Een beleggingsadviseur moet in Nederland een vergunning hebben, transparant zijn over de eigen belangen, en eerlijke, objectieve informatie bieden, waarbij ook de risico’s worden benoemd. Ook geldt er een provisieverbod. Dit betekent dat beleggingsondernemingen adviseurs niet mogen betalen voor het aandragen van klanten.
Vrijwel geen influencer houdt zich hieraan. Slechts de helft van de finfluencers die de AFM onderzocht, had een onderneming die was ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Een groot deel van hen heeft geen relevante opleiding of werkervaring. Er zijn maar ‘heel weinig’ finfluencers die geen bijkomende belangen hebben bij het geven van tips en advies.
Veel finfluencers ontvangen een vergoeding voor het aanbrengen van klanten bij een financiële onderneming, via een zogenaamd ‘affiliate-programma’. Het valt de AFM op dat zij hier niet transparant over zijn of hier zelfs over liegen. Vaak gebruiken finfluencers een disclaimer. ‘Dit is geen financieel advies’, zeggen ze dan. Maar daarmee kunnen ze volgens de AFM niet de regels omzeilen.
Vorig jaar werd een finfluencer voor het eerst op de vingers getikt door de AFM. De 64-jarige Martha Plat kreeg een dwangsom opgelegd van 5.000 euro per dag, omdat zij niet meewerkte aan een onderzoek naar Grinta Invest. Deze investeringsmaatschappij was gevestigd op de Marshalleilanden in de Stille Oceaan en lichtte honderden Nederlanders op, bleek uit onderzoek van het FD.
Het platform groeide mede dankzij tien Nederlandse finfluencers die tegen vergoedingen klanten wierven, wat verboden is. In oktober 2021 ging de website plots op zwart en waren investeerders hun geld kwijt. Honderd van hen deden aangifte voor een totale inleg van 5 miljoen euro. De betrokkenheid van twee Nederlanders, Elmer Hogervorst en ‘geldpsycholoog’ Hanneke van Onna, wordt onderzocht door de AFM.
Uit de eerste reacties op het voorstel van de Europese Commissie blijkt dat critici de plannen nog niet vergaand genoeg vinden. Beleggersvereniging VEB heeft minister Franc Weerwind voor Rechtsbescherming gevraagd om, net als met het verbod op het gebruik van bekende Nederlanders bij gokreclames, een einde te maken aan de activiteiten van influencers die zonder vergunning financiële producten aanprijzen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden