Voormalig PvdA-leider Asscher vatte de situatie deze week kernachtig samen toen hij memoreerde dat hij dankbaar en trots is dat hij twintig jaar politicus was. ‘Maar zou ik er nu, in dit klimaat, instappen?’
Algemeen bekend is dat partijen sinds enkele jaren de grootst mogelijke moeite hebben om kandidaten te vinden voor vertegenwoordigende functies. Wie geeft een succesvolle maatschappelijke loopbaan op om zich als politicus dag in dag uit te laten uitschelden en intimideren door mensen die er een andere mening op nahouden?
Of erger natuurlijk, zoals maar weer eens bleek uit de noodkreet vanuit het gezin van minister Kaag van Financiën, deze week bij de opnamen van College Tour. De cocktail van misogynie, racisme en stikstof- en klimaatwoede die haar dagelijks wordt voorgeschoteld, is zo giftig dat haar naasten zich grote zorgen maken over haar veiligheid.
Dat dat geen aanstellerij is, weten we sinds de moorden op Pim Fortuyn en Els Borst: het zijn weliswaar niet de Russische trollen met hun nepnieuws of de eenzame, anonieme toetsenbordridders op hun zolderkamers die zelf de trekker overhalen, maar zij scheppen wel het klimaat waarin iemand die toch al aan het doordraaien is opeens de noodzaak kan vinden om geweld te gebruiken. Nu de inlichtingendiensten rapporteren dat al zo’n 100 duizend Nederlanders ‘in meer of mindere mate’ geloven in het idee dat het land wordt bestuurd door een kwaadaardige elite met duistere bedoelingen, groeit de kans op incidenten met de dag. Er moeten al zoveel politici worden beveiligd dat de diensten kampen met een chronisch beveiligerstekort.
Hoewel iedere bedreigde politicus zich steeds mag verheugen in een stroom van steun en medeleven van de collega’s, mogen kabinet en Kamer een stuk actiever worden in de zoektocht naar oplossingen. Want dit probleem is uiteraard niet van de ene op de andere dag ontstaan – het is alweer 19 jaar geleden dat Geert Wilders huis en haard definitief moest verlaten – maar de sociale media hebben zonder twijfel een sterk escalerend effect. Niet in de laatste plaats omdat de bedrijven daarachter nog steeds geen enkele moeite doen om te voorkomen dat iedereen daar zomaar alles anoniem kan spuien.
Dáár zou de energie van de politiek, in Den Haag en in Brussel, zich op moeten richten: breek die muur van anonimiteit af, zorg dat in elk geval bij de bedrijven zelf bekend is wie de gebruikers zijn. Dat zal niet alles oplossen – ook voordat Twitter bestond, werden er politici bedreigd – maar er gaat wel een disciplinerend effect vanuit als mensen het risico lopen dat ze vroeg of laat geconfronteerd worden met hun gedrag.
‘Mag ik jullie voorzichtig aanraden voor de volgende keer dat je zo’n reactie plaatst de tweet of post eerst even aan je moeder te laten zien?’, raadde Asscher zijn onlinebelagers jaren geleden al eens aan. Aangezien ze dat uit zichzelf niet doen, is het zaak het risico te vergroten dat die moeders er dan op een andere manier kennis van nemen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden